WB: Cải cách giúp kinh tế Việt Nam ổn định và tăng trưởng bền vững

Xuất khẩu, đầu tư và dòng vốn FDI tiếp tục duy trì

Báo cáo đánh giá, Việt Nam bước vào năm 2026 với vị thế tương đối vững vàng so với nhiều nền kinh tế ASEAN nhờ xuất khẩu, đầu tư và dòng vốn FDI tiếp tục duy trì khả năng chống chịu. Báo cáo cho biết tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8%, mức cao nhất trong ASEAN, trong khi đà tăng tiếp tục kéo dài sang quý I/2026 với mức tăng 7,8% - cao nhất trong 9 năm qua.

Các chuyên gia tại buổi tại họp báo công bố báo cáo Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam tháng 5- 2026 của WB. Ảnh C.P

Theo báo cáo, đà tăng trưởng của Việt Nam được thúc đẩy bởi xuất khẩu và đầu tư mạnh mẽ, nền kinh tế trong nước có sức chống chịu tốt.

Bà Tehmina S. Khan, Chuyên gia kinh tế trưởng WB cho biết, Việt Nam đang hưởng lợi đáng kể từ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu. Xuất khẩu liên quan đến AI hiện tương đương gần 30% GDP, thuộc nhóm cao trên thế giới.

Báo cáo của WB cũng cho thấy, xuất khẩu hàng điện tử và công nghệ cao sang Mỹ tăng mạnh trong năm 2025, một phần do doanh nghiệp đẩy sớm đơn hàng trước thời điểm các mức thuế mới được áp dụng, đồng thời hưởng lợi từ xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Không chỉ thương mại, đầu tư công cũng đang trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Theo WB, Việt Nam đang triển khai chương trình đầu tư hạ tầng khoảng 320 tỷ USD trong 5 năm tới, cùng với tiến trình tinh gọn bộ máy và cải cách thể chế quy mô lớn.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng dù triển vọng của Việt Nam vẫn vững chắc, rủi ro trong ngắn hạn còn ở mức cao. Sản xuất và xuất khẩu sẽ tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng, song khả năng giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng trong nước, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước, cũng như nâng cao năng suất lao động, sẽ là những yếu tố then chốt để duy trì đà phát triển trong trung hạn.

Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào, nhận định: Tăng trưởng toàn cầu chững lại đang tạo thêm áp lực cho môi trường bên ngoài của Việt Nam, trong khi biến động giá dầu làm gia tăng các rủi ro theo chiều hướng bất lợi. Bên cạnh đó, những cú sốc khí hậu, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, biến động nhân khẩu học và nhu cầu ngày càng lớn về cơ sở hạ tầng đang định hình lại nền tảng tăng trưởng dài hạn.

“Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tiếp tục củng cố quản lý kinh tế vĩ mô, đồng thời đẩy nhanh tiến trình cải cách. Thách thức cốt lõi là triển khai, bảo đảm nguồn lực và duy trì chương trình cải cách đầy tham vọng đang được thực hiện, trong khi vẫn kiểm soát tốt các rủi ro bên ngoài và những điểm dễ tổn thương trong nước, đồng thời khơi mở toàn bộ tiềm năng của khu vực kinh tế tư nhân để tạo ra nhiều việc làm chất lượng hơn".

Cải cách là then chốt ứng phó với bất ổn gia tăng

Báo cáo cho hay cùng với chương trình cải cách toàn diện trong bối cảnh đợt tinh gọn và sắp xếp lại bộ máy hành chính lớn nhất kể từ thời kỳ đổi mới. Đồng thời nhấn mạnh rằng trong khi chương trình cải cách của Việt Nam đang đi đúng hướng, việc chuyển hóa cải cách thành kết quả thực tế - bảo đảm các khoản đầu tư có hiệu quả, nguồn tài chính đầy đủ và tiến độ thực hiện cải cách bắt kịp với kỳ vọng - đòi hỏi nỗ lực bền bỉ, liên tục. Nếu được thực hiện tốt, những nỗ lực này có thể giúp Việt Nam xây dựng vòng xoáy tích cực gồm niềm tin của nhà đầu tư, đầu tư tư nhân, tăng trưởng và sức chống chịu, đồng thời tạo bước tiến thực chất hướng tới mục tiêu trở thành nước thu nhập cao.

Bà Tehmina S. Khan nhận định, Việt Nam đang ở một bước ngoặt quan trọng, có thể được coi là “thời điểm Đổi mới 2.0”, với bộ máy nhà nước đang được tinh gọn. Từ năm 2025 đến tháng 4-2026, Việt Nam đã ban hành hơn 86 luật và khoảng 300 nghị định nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy khu vực tư nhân. Hơn nữa, Việt Nam đang triển khai chương trình thúc đẩy hạ tầng quy mô khoảng 320 tỷ USD trong 5 năm tới.

Trao đổi tại họp báo, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, khu vực tư nhân hiện đóng góp hơn 50% GDP và tạo khoảng 80% việc làm, song phần lớn vẫn là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, đang gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn và đất đai. Theo bà Phạm Chi Lan, việc Chính phủ mời các tập đoàn lớn tham gia các đại dự án hạ tầng là tín hiệu tích cực, nhưng điều quan trọng là không bỏ quên phần lớn doanh nghiệp tư nhân còn lại của nền kinh tế.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên Chính sách công Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng, Việt Nam cần thu hút FDI bằng chất lượng hạ tầng và dịch vụ tốt hơn thay vì tiếp tục dựa nhiều vào ưu đãi thuế và đất đai như trước đây.

Theo các chuyên gia WB, điều quan trọng với Việt Nam hiện nay không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao, mà là chuyển đổi được mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài. Điều đó đồng nghĩa với việc nền kinh tế cần dịch chuyển dần từ mô hình phụ thuộc nhiều vào vốn và tín dụng ngân hàng sang tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, đổi mới sáng tạo, thị trường vốn và năng lực của khu vực tư nhân trong nước.