WHO bỏ một chủng trong vắc-xin cúm mùa, có làm giảm hiệu quả bảo vệ?

Ảnh minh họa.

Loại bỏ chủng virus không còn lưu hành

Theo TS.BS Ngũ Duy Nghĩa, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương thì trước đây vắc-xin cúm mùa tứ giá được thiết kế để phòng ngừa bốn chủng virus gồm hai chủng cúm A (A/H1N1 và A/H3N2) cùng hai dòng cúm B là B/Victoria và B/Yamagata.

Tuy nhiên, từ sau đại dịch COVID-19, hệ thống giám sát cúm toàn cầu của WHO không còn ghi nhận sự lưu hành tự nhiên của dòng cúm B/Yamagata. Chủng virus này gần như đã biến mất khỏi cộng đồng trên phạm vi toàn thế giới trong nhiều năm liên tiếp.

Trên cơ sở các bằng chứng dịch tễ học và dữ liệu giám sát toàn cầu, WHO đã khuyến nghị loại bỏ thành phần B/Yamagata khỏi công thức vắc-xin cúm mùa. Theo đó, vắc-xin cúm mùa hiện nay được chuyển sang dạng Tam giá, gồm ba chủng đang lưu hành là A(H1N1)pdm09, A(H3N2) và B/Victoria.

TS.BS Ngũ Duy Nghĩa, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương.

Theo TS.BS Ngũ Duy Nghĩa, đây không phải là việc cắt giảm khả năng bảo vệ mà là cập nhật thành phần vắc-xin phù hợp với thực tế dịch tễ, tương tự như việc WHO hằng năm đều điều chỉnh các chủng virus cúm được đưa vào vắc-xin để phù hợp với tình hình lưu hành trên thế giới.

Giải đáp băn khoăn của nhiều người dân về việc vắc-xin Tam giá "ít đi một chủng" có đồng nghĩa với giảm hiệu quả bảo vệ hay không, chuyên gia khẳng định điều quan trọng không nằm ở số lượng chủng virus mà ở việc các chủng đó có còn lưu hành và gây bệnh trong cộng đồng hay không.

Hiện nay, dòng cúm B/Yamagata không còn được ghi nhận lưu hành tự nhiên trong nhiều năm. Vì vậy, việc tiếp tục đưa chủng này vào vắc-xin không mang lại thêm lợi ích bảo vệ đáng kể. Ngược lại, tập trung vào ba chủng đang lưu hành giúp vắc-xin vẫn duy trì hiệu quả phòng bệnh đối với cúm mùa hiện nay.

"Nói cách khác, không nên hiểu rằng ít đi một chủng đồng nghĩa với giảm hiệu quả. Đây là sự điều chỉnh khoa học nhằm giúp vắc-xin phù hợp hơn với tình hình dịch tễ hiện tại", TS.BS Ngũ Duy Nghĩa nhấn mạnh.

Tiêm phòng hằng năm - biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất

Việc chuyển đổi sang vắc-xin Tam giá cũng không ảnh hưởng đến công tác sản xuất, cung ứng hay độ an toàn của vắc-xin tại Việt Nam. Bên cạnh đó, việc loại bỏ một thành phần virus không còn lưu hành giúp quy trình sản xuất được đơn giản hóa, đồng thời tập trung nguồn lực vào các chủng thực sự cần thiết. Hoạt động cung ứng vắc-xin không bị gián đoạn và người dân vẫn có thể tiếp cận các loại vắc-xin cúm mùa đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành.

Đặc biệt, không có bằng chứng cho thấy việc chuyển từ vắc-xin Tứ giá sang Tam giá làm thay đổi hồ sơ an toàn của vắc-xin. Các loại vắc-xin đều phải trải qua quy trình đánh giá nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và hiệu quả trước khi được đưa vào sử dụng.

Đánh giá về tình hình dịch tễ cúm mùa tại Việt Nam, TS.BS Ngũ Duy Nghĩa cho biết, cúm vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất. Hằng năm, các chủng A(H1N1), A(H3N2) và cúm B vẫn tiếp tục lưu hành, gây ra các đợt gia tăng số ca mắc, đặc biệt trong thời điểm giao mùa hoặc mùa đông - xuân ở khu vực miền Bắc.

Tiêm phòng hằng năm vẫn là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất để phòng ngừa cúm.

Mặc dù đa số trường hợp mắc cúm có thể tự hồi phục, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện, thậm chí tử vong ở các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch.

Nếu tỷ lệ bao phủ vắc-xin thấp, số người cảm nhiễm trong cộng đồng sẽ tăng lên, kéo theo nguy cơ bùng phát các đợt dịch cúm mùa, gây áp lực lên hệ thống y tế cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập và lao động của người dân. Vì vậy, tiêm vắc-xin cúm hằng năm vẫn là biện pháp dự phòng hiệu quả và kinh tế nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như các biến chứng nghiêm trọng do cúm gây ra.