WHO cảnh báo số ca mắc ung thư toàn cầu có thể tăng cao

Theo Báo cáo Tình trạng Ung thư Toàn cầu của WHO, mỗi ngày căn bệnh này cướp đi sinh mạng của hơn 26.000 người.

Với khoảng 10 triệu ca tử vong mỗi năm, ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong lớn thứ hai trên thế giới, chỉ sau các bệnh về tim mạch. Nếu thế giới không tăng cường nỗ lực phòng ngừa và điều trị, gánh nặng này sẽ ngày càng trầm trọng.

Tổng giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, nhấn mạnh sự bất bình đẳng y tế này là hệ quả từ các lựa chọn chính sách và hoàn toàn có thể đảo ngược thông qua những hành động chung tay, mạnh mẽ hơn.

Ung thư đang để lại tổn thất nặng nề cho từng gia đình và cộng đồng, không chỉ về mặt thể chất mà còn ở khía cạnh tài chính lẫn tinh thần. Khảo sát toàn cầu đầu tiên của WHO cho thấy gần một nửa số bệnh nhân gặp khó khăn lớn về kinh tế trong quá trình điều trị, và hơn một nửa chịu ảnh hưởng tiêu cực về sức khỏe tâm thần. Gánh nặng này cũng đè nặng lên vai người chăm sóc qua tình trạng căng thẳng và cô lập xã hội.

Xét theo yếu tố địa lý, sự tác động của căn bệnh không hề đồng đều. Vào năm 2024, châu Á chiếm hơn một nửa số ca mắc và tử vong toàn cầu do sở hữu quy mô dân số lớn. Đáng chú ý, châu Âu dù chỉ chiếm khoảng 9% dân số thế giới nhưng lại gánh chịu tới 1/5 tổng số ca mắc và tử vong do ung thư.

Nơi sinh sống hiện đang quyết định trực tiếp đến cơ hội sống sót của người bệnh. Ví dụ, phụ nữ mắc ung thư vú ở các nước thu nhập cao có tỷ lệ sống sót sau 5 năm lên tới 87%, trong khi tỷ lệ này ở các nước thu nhập thấp chỉ dừng lại ở mức 42%. Rào cản lớn nhất nằm ở việc tiếp cận y tế giá rẻ, khi hiện nay chưa đầy 1/3 số quốc gia trên thế giới đưa dịch vụ chăm sóc ung thư toàn diện vào hệ thống bảo hiểm y tế toàn dân.

Tuy nhiên, báo cáo chỉ ra rằng gần 40% ca bệnh có thể chủ động phòng ngừa được bằng cách thay đổi các yếu tố nguy cơ. Các tác nhân có thể tránh bao gồm sử dụng thuốc lá, rượu bia, béo phì, lười vận động, ô nhiễm không khí và các bệnh nhiễm trùng như virus HPV, viêm gan B, C hay vi khuẩn dạ dày H. pylori.

Bà Elisabete Weiderpass, Giám đốc Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế, khẳng định công tác phòng chống phải được xem là một ưu tiên chính trị hàng đầu.

Dù đối mặt nhiều thách thức, thế giới vẫn đón nhận những điểm sáng y tế. Tỷ lệ hút thuốc lá toàn cầu đã giảm 27% kể từ năm 2010, giúp giảm tỷ lệ ung thư phổi ở một số khu vực. Các chương trình tiêm chủng và cải thiện vệ sinh dịch tễ cũng mang lại hiệu quả rõ rệt.

Nhằm thu hẹp các khoảng cách còn lại, WHO kêu gọi chính phủ các nước, tổ chức y tế và khu vực tư nhân phối hợp mở rộng bảo hiểm toàn dân, tăng cường an sinh xã hội cho người bệnh và đầu tư mạnh mẽ vào đội ngũ y tế, đảm bảo các phương pháp điều trị mới luôn có giá thành hợp lý và dễ dàng tiếp cận cho tất cả mọi người.