World Bank bỏ mục tiêu tài chính khí hậu sau sức ép từ Mỹ

Trụ sở Ngân hàng Thế giới (WB) ở Washington, DC, Mỹ. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo Financial Times ngày 30/6, quyết định được đưa ra trong quá trình gia hạn Kế hoạch hành động về biến đổi khí hậu của World Bank. Thay vì duy trì mục tiêu ít nhất 45% tổng vốn tài trợ phải mang lại "đồng lợi ích khí hậu" (climate co-benefits), tổ chức này cho biết sẽ chính thức chấm dứt chỉ tiêu trên.

Động thái diễn ra sau nhiều tháng đàm phán giữa các cổ đông của World Bank. Trong khi nhiều nước châu Âu cùng các quốc gia đang phát triển vay vốn muốn giữ nguyên mục tiêu, Mỹ - cổ đông lớn nhất và có quyền phủ quyết trên thực tế tại World Bank - đã thúc đẩy việc loại bỏ chỉ tiêu này.

Trong thông báo gửi nhân viên, Chủ tịch World Bank Ajay Banga khẳng định các hoạt động của ngân hàng về biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục được triển khai nhưng dựa trên nhu cầu và ưu tiên của từng quốc gia thành viên.

Ông cho biết World Bank sẽ tiếp tục hỗ trợ các nước thực hiện các mục tiêu phát triển và ứng phó với biến đổi khí hậu theo nhu cầu và ưu tiên riêng của từng quốc gia, thay vì áp dụng các chỉ tiêu cứng.

Tuy nhiên, một quan chức am hiểu quá trình đàm phán cho rằng quyết định này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh và uy tín của World Bank. Theo người này, nhiều quốc gia đã phải chấp nhận thỏa hiệp để đáp ứng quan điểm của chính quyền Mỹ, vốn lâu nay hoài nghi các cơ sở khoa học về biến đổi khí hậu.

Quyết định trên được đưa ra chỉ vài tháng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục rút Mỹ khỏi Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) và đẩy mạnh chủ trương ưu tiên nhiên liệu hóa thạch. Theo Financial Times, Washington trước đó cũng đã gây sức ép để World Bank và các ngân hàng phát triển đa phương tăng tài trợ cho các dự án nhiên liệu hóa thạch.

Hồi tháng 4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng mục tiêu tài chính khí hậu của World Bank làm giảm hiệu quả hoạt động, bóp méo các quyết định kinh tế và khiến ngân hàng đi chệch khỏi sứ mệnh phát triển cốt lõi.

Điều đáng chú ý là World Bank trên thực tế đã vượt mục tiêu này. Trong năm tài chính gần nhất, ngân hàng dành 39,2 tỷ USD, tương đương 48% tổng nguồn vốn, cho các dự án có lợi ích về khí hậu.

Theo ông Danny Scull, cố vấn chính sách cấp cao của tổ chức nghiên cứu E3G, các nước tài trợ và các quốc gia vay vốn đã phối hợp để bảo đảm World Bank vẫn phù hợp với các mục tiêu của Thỏa thuận Paris, đồng thời tiếp tục duy trì cơ chế theo dõi và công bố minh bạch các khoản tài trợ khí hậu.

Nguồn vốn từ các ngân hàng phát triển đa phương hiện đóng vai trò quan trọng trong mục tiêu huy động tài chính khí hậu toàn cầu. Tại Hội nghị COP29 ở Baku năm 2024, các ngân hàng này cam kết cung cấp ít nhất 120 tỷ USD mỗi năm cho các quốc gia thu nhập thấp và trung bình vào năm 2030 nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, hơn 190 quốc gia cũng đã thống nhất mục tiêu các nước phát triển sẽ huy động tối thiểu 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 để hỗ trợ các nước đang phát triển ứng phó với biến đổi khí hậu.

Ông Simon Stiell, người đứng đầu Ban Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, cho rằng World Bank và các ngân hàng phát triển đa phương giữ vai trò trung tâm trong việc cung cấp nguồn tài chính khí hậu, đặc biệt khi ngân sách công của nhiều quốc gia ngày càng chịu áp lực.

Việc loại bỏ mục tiêu 45% đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với giai đoạn trước, khi World Bank chịu nhiều chỉ trích vì chưa dành đủ ưu tiên cho các vấn đề khí hậu dưới thời cựu Chủ tịch David Malpass.

Nhiều nguồn tin tham gia đàm phán cho biết nhu cầu vay vốn cho các dự án khí hậu từ các nước đang phát triển vẫn rất lớn, bởi quá trình phát triển kinh tế ngày càng gắn với chuyển đổi năng lượng và ứng phó với các tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu.

Một quan chức cho rằng World Bank vẫn có thể thể hiện cam kết đối với các mục tiêu khí hậu bằng cách tiếp tục duy trì quy mô tài trợ cho các dự án xanh thông qua Kế hoạch hành động về biến đổi khí hậu, ngay cả khi mục tiêu 45% đã bị bãi bỏ.

Tuy nhiên, người này cũng cảnh báo rằng nếu World Bank trong tương lai thu hẹp cam kết đối với tài chính khí hậu, một số nước tài trợ có thể chuyển nguồn vốn sang các ngân hàng phát triển đa phương khác để để thực hiện các cam kết quốc tế về tài chính khí hậu của mình.