World Cup 2026 - Cuộc thử nghiệm lớn của thời trang tái chế

Khi những ngôi sao như Kylian Mbappé, Harry Kane hay Vinícius Júnior bước ra sân tại FIFA World Cup 2026 vào tháng 6 tới, hàng triệu khán giả có thể sẽ không nhận ra một chi tiết nhỏ nhưng đáng chú ý: bộ áo đấu họ mặc được làm từ quần áo cũ tái chế.

Diego Luna của đội tuyển bóng đá quốc gia Mỹ trong bộ đồ Aero-FIT của Nike, được làm từ chất thải dệt tái chế - Ảnh: Financial times

Lần đầu tiên trong lịch sử giải đấu, các đội tuyển do Nike tài trợ - bao gồm Pháp, Anh và Brazil - sẽ mặc áo đấu được sản xuất hoàn toàn từ rác thải dệt may. Trước đây, áo đấu tái chế chủ yếu được làm từ polyester tái chế từ chai nhựa.

Chất liệu mới này có tên Aero-FIT, được Nike phát triển trong hơn ba năm nhằm giải quyết một thách thức ngày càng rõ rệt trong thể thao đỉnh cao: nhiệt độ tăng và độ ẩm cao trong các giải đấu quốc tế.

Theo Janett Nichol, Phó chủ tịch phụ trách đổi mới trang phục của Nike, loại vải này đạt hiệu suất gần tương đương polyester nguyên sinh - một bước tiến mà bà cho rằng có thể trở thành “game-changer” cho cả ngành công nghiệp lẫn thể thao chuyên nghiệp.

Cho Gue-sung của Hàn Quốc trong trang phục đấu trên sân khách - Ảnh: Financial times

Công nghệ phía sau chiếc áo

Aero-FIT được sản xuất thông qua quy trình tái chế hóa học tiên tiến, trong đó rác thải dệt may được phân rã thành các thành phần hóa học cơ bản trước khi tái tạo thành sợi polyester mới.

Quy trình này giúp tạo ra loại vải kỹ thuật có: độ bền cao; khả năng co giãn tốt; độ thoáng khí phù hợp với vận động cường độ cao.

Trong các thử nghiệm thực địa tại Bắc Carolina (Mỹ), hàng trăm cầu thủ đã tập luyện trong điều kiện 33°C và độ ẩm 90% khi mặc nguyên mẫu Aero-FIT. Kết quả cho thấy áo đấu ít thấm mồ hôi hơn so với áo tiêu chuẩn, trong khi các vận động viên cho biết họ cảm thấy mát và dễ chịu hơn khi thi đấu.

Theo nhà khoa học thể thao Steve Ingham, trang phục chỉ mang lại lợi thế hiệu suất nhỏ trong điều kiện nhiệt độ cực cao. Tuy nhiên, nếu vật liệu tái chế đạt hiệu suất tương đương trang phục thi đấu tốt nhất hiện nay, đó đã là một bước tiến lớn về mặt bền vững.

Các loại áo từ vải tái chế có tên gọi là Aero-FIT, được phát triển trong 3,5 năm - Ảnh: Financial times

Thử nghiệm lớn của thời trang tuần hoàn

Với sự đầu tư này, World Cup 2026 không chỉ là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh, mà còn trở thành sân thử nghiệm cho công nghệ thời trang tuần hoàn.

Theo số liệu từ Liên Hợp Quốc, lượng rác thải dệt may toàn cầu mỗi năm tương đương một xe tải quần áo bị chôn lấp hoặc đốt bỏ mỗi giây. Tuy vậy, hiện nay chưa tới 1% sợi trên thế giới được tái chế từ vải sang vải.

Một trong những lý do chính là chi phí cao: vật liệu tái chế từ dệt may có thể đắt hơn 1,2 - 3 lần so với sợi nguyên sinh.

Valérie Boiten, chuyên gia chính sách thời trang của Ellen MacArthur Foundation, cho rằng việc chuyển từ chai nhựa sang rác thải dệt may là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh ngành thời trang vẫn cần thay đổi sâu hơn - từ thiết kế sản phẩm đến mô hình kinh doanh - để giảm lượng quần áo bị thải bỏ ngay từ đầu.

Erling Haaland của Na Uy trong bộ đồ sân nhà - Ảnh: Financial times

Cuộc đua công nghệ giữa các hãng thể thao

Trong khi Nike đặt cược vào công nghệ mới, các đối thủ vẫn tiếp cận theo hướng thận trọng hơn.

Adidas cho biết áo đấu World Cup của hãng vẫn sử dụng polyester tái chế từ rác nhựa, đồng thời đặt mục tiêu 10% polyester tái chế đến từ rác thải dệt may vào năm 2030. Puma cũng đang thử nghiệm chương trình RE:FIBRE, sử dụng sợi tái chế cho áo fan replica. Tuy nhiên, áo thi đấu trên sân vẫn chưa áp dụng rộng rãi do yêu cầu hiệu suất cao.

Nếu Aero-FIT chứng minh được hiệu quả tại World Cup, Nike có thể tạo lợi thế lớn trong cuộc đua công nghệ vật liệu thể thao.

Sau giải đấu, hãng dự kiến mở rộng chất liệu này sang các dòng sản phẩm chạy bộ, bóng rổ và tập luyện với mức giá tương đương các bộ sưu tập đội tuyển quốc gia trước đây.

Tyler Adams là một trong số những ngôi sao bóng đá sẽ mặc bộ đồ Aero-FIT trong suốt World Cup FIFA 2026 vào tháng 6 tới - Ảnh: Financial times

Từ sân cỏ đến tủ đồ người tiêu dùng

Câu hỏi lớn nhất không nằm ở việc các cầu thủ có thích chiếc áo mới hay không, mà là người tiêu dùng có sẵn sàng chấp nhận thời trang tuần hoàn hay không.

Nếu công nghệ này chứng minh được hiệu suất tại giải đấu bóng đá được theo dõi nhiều nhất hành tinh, nó có thể giúp thay đổi nhận thức của người tiêu dùng: từ việc coi thời trang bền vững là một lựa chọn mang tính đạo đức, sang việc xem đó là tiêu chuẩn mới của ngành công nghiệp.

Khi đó, World Cup 2026 có thể được nhớ đến không chỉ vì những bàn thắng hay kỷ lục mới - mà còn vì khoảnh khắc thời trang tuần hoàn bước ra quy mô toàn cầu.

Nhật Hạ