Xã hội học và công tác xã hội trước yêu cầu của kỷ nguyên số

Hội thảo khoa học quốc gia “Xã hội học và Công tác xã hội trong kỷ nguyên số và phát triển bền vững”. (Ảnh: USSH)

Hội thảo là diễn đàn học thuật để các nhà khoa học, giảng viên, nhà quản lý, người làm công tác thực hành và các nhà nghiên cứu trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận những vấn đề đặt ra đối với hai ngành trong bối cảnh chuyển đổi số và hướng tới phát triển bền vững.

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách con người giao tiếp, học tập, làm việc và tham gia vào đời sống xã hội. Không gian số mở ra những hình thức tương tác, kết nối và tiếp cận thông tin mới, đồng thời tác động đến các quan hệ xã hội, cấu trúc cộng đồng, hành vi cá nhân và phương thức cung cấp các dịch vụ xã hội.

Đối với Xã hội học, các vấn đề như bất bình đẳng số, phân tầng xã hội, biến đổi hệ giá trị, văn hóa số và những hình thức kết nối xã hội mới đòi hỏi các nhà nghiên cứu không ngừng cập nhật phương pháp và mở rộng góc nhìn phân tích.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thành Nam, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Thường trực Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu chào mừng hội thảo. (Ảnh: USSH)

Trong lĩnh vực công tác xã hội, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nhận diện nhu cầu, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ, tăng cường kết nối giữa nhân viên công tác xã hội với thân chủ và cộng đồng. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ cũng đặt ra những vấn đề về bảo mật dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, trách nhiệm nghề nghiệp, khả năng tiếp cận bình đẳng và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương.

Tại hội thảo, 8 tham luận được trình bày trong hai phiên với sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia và giảng viên đến từ các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và thực hành. Các tham luận tập trung vào các vấn đề lý luận xã hội học, phát triển công tác xã hội, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đạo đức nghề nghiệp trong môi trường số, gồm: Tái thiết hệ hình xã hội học trong kỷ nguyên AI và không gian lai; Phát triển Công tác xã hội trong bối cảnh số; Lệch chuẩn vị thành niên và vai trò của nhân viên công tác xã hội trong kỷ nguyên số; Kỹ năng sử dụng công nghệ và thực hành văn hóa số ở Việt Nam hiện nay; Xây dựng hồ sơ xã hội sử dụng AI trong công tác xã hội; Sử dụng trí tuệ nhân tạo trong nhóm sinh viên ngành khoa học xã hội và nhân văn (Nghiên cứu trường hợp sinh viên ngành xã hội học và công tác xã hội); Sử dụng AI tạo sinh trong Công tác xã hội: Rủi ro đạo đức liên quan bảo mật thông tin thân chủ tại Việt Nam; Mô hình Chatbot AI và mô hình học tập kết hợp trong đào tạo Công tác xã hội tại Trung Quốc: Hàm ý đối với Việt Nam.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh trình bày tham luận “Tái thiết hệ hình xã hội học trong kỷ nguyên AI và không gian lai”. (Ảnh: USSH)

Đáng chú ý, tham luận “Tái thiết hệ hình xã hội học trong kỷ nguyên AI và không gian lai” của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quý Thanh, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội đặt ra vấn đề về sự thay đổi trong cách tiếp cận và tư duy xã hội học trước những biến đổi do trí tuệ nhân tạo và sự đan xen giữa không gian trực tiếp với không gian số, gợi mở yêu cầu phát triển các cách tiếp cận phù hợp để nghiên cứu xã hội đương đại.

Tham luận “Lệch chuẩn vị thành niên và vai trò của nhân viên công tác xã hội trong kỷ nguyên số” của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Như Trang, giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học và Công tác xã hội, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội hướng sự chú ý tới những vấn đề hành vi ở lứa tuổi vị thành niên và vai trò của công tác xã hội trong nhận diện nguy cơ, hỗ trợ, can thiệp và phòng ngừa những vấn đề phát sinh trong bối cảnh môi trường số ngày càng có ảnh hưởng đến đời sống của người trẻ.

Các đại biểu tham dự. (Ảnh: USSH)

Cùng với các tham luận chuyên môn, hội thảo dành thời gian để các đại biểu trao đổi, thảo luận, kết nối góc nhìn lý luận, kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn, qua đó gợi mở những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong đào tạo, nghiên cứu và thực hành nghề nghiệp trong thời đại số.

Dịp này, Ban tổ chức giới thiệu cuốn kỷ yếu khoa học quốc gia cùng tên hội thảo. Từ 73 bài viết gửi tới, Ban biên tập đã chọn lựa 32 bài đưa vào kỷ yếu, được tổ chức theo bốn nhóm chủ đề: đào tạo xã hội học và công tác xã hội trong kỷ nguyên số; biến đổi xã hội, bất bình đẳng và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số; công tác xã hội và an sinh xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số; bảo vệ và hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương trong môi trường số.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: USSH)

Các công trình đề cập nhiều vấn đề thiết thực như phát triển năng lực số cho sinh viên, bất bình đẳng số, an sinh xã hội, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, hỗ trợ người khuyết tật và người cao tuổi. Qua đó, kỷ yếu cung cấp nguồn tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, hoạch định chính sách và thực hành công tác xã hội.