'Xã hội trí tuệ nhân tạo': Khi AI mô phỏng toàn bộ hành vi nhân loại

Theo báo Observer (Anh), khái niệm về xã hội AI bắt nguồn từ những nghiên cứu học thuật sâu sắc. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Stanford (Mỹ) là Joon Sung Park, Percy Liang và Michael Bernstein đã đi tiên phong trong lĩnh vực này. Năm 2023, họ khởi xướng dự án "Smallville", tạo ra một xã hội ảo với 25 tác nhân AI, tự động thực hiện các sinh hoạt hàng ngày như viết lách và trò chuyện với nhau.

Từ thành công ban đầu đó, nhóm nghiên cứu đang tiếp tục tạo ra một quần thể lớn hơn gồm 1.052 tác nhân AI được coi là "bản sao kỹ thuật số" của con người. Được đào tạo dựa trên dữ liệu từ các cuộc phỏng vấn thực tế, những tác nhân ảo này đã đạt độ chính xác lên đến 85% trong việc bắt chước các phản hồi của con người khi tham gia các khảo sát xã hội học.

Ảnh minh họa. Ảnh: Simile.

Tạp chí Nature (Anh) mới đây cho biết, đội ngũ sáng lập Smallville này đã thành lập công ty khởi nghiệp mang tên Simile và huy động thành công 100 triệu USD trong vòng gọi vốn Series A do Index Ventures dẫn đầu. Simile mang trong mình tham vọng xây dựng một hệ thống mô phỏng các kịch bản trong thế giới thực, với các tác nhân AI đại diện cho toàn bộ 8 tỷ người trên Trái Đất. Việc thiết lập các quần thể AI này mở ra những ứng dụng thương mại khổng lồ.

Tạp chí Nature (Anh)Thứ nhất, hệ thống có thể đưa ra dự đoán tài chính và kinh doanh. Nền tảng của Simile có khả năng dự đoán khoảng 80% các câu hỏi mà các nhà phân tích tài chính sẽ đặt ra trong các cuộc họp báo cáo thu nhập hàng quý, giúp các CEO có thể "diễn tập" trước.

Thứ hai, hệ thống được sử dụng để thử nghiệm phản ứng thị trường. Các công ty lớn như tập đoàn chăm sóc sức khỏe và bán lẻ dược phẩm hàng đầu tại Mỹ CVS Health đang dùng các "xã hội ảo" này để tạo nhóm thảo luận mô phỏng, trong khi Công ty Tư vấn và phân tích quản lý toàn cầu Gallup (Mỹ) sử dụng để xây dựng các bảng thăm dò trực tuyến. Đối với ngành bán lẻ, hệ thống giúp đưa ra quyết định về vị trí đặt sản phẩm và quản lý hàng tồn kho thay cho các nhóm thử nghiệm truyền thống.

Bên cạnh cách tiếp cận "thực tế" dựa trên dữ liệu thật của Simile hay Listen Labs, thị trường cũng đang ghi nhận những xã hội AI "tổng hợp thuần túy" (như Aaru hay Artificial Societies) tạo ra hàng triệu tác nhân AI với các tính cách giả lập để theo dõi xem các tin đồn hay xu hướng có thể lan truyền như thế nào trong một cộng đồng.

Quá trình thiết lập xã hội AI đang tạo ra một bộ môn khoa học mới: nghiên cứu tương tác xã hội của máy móc. Tháng 1/2026, Moltbook - một nền tảng mạng xã hội kiểu Reddit được thiết kế dành riêng cho các bot AI - đã chính thức ra mắt và thu hút gần 3 triệu tác nhân AI hoạt động. Tại đây, các bot tự do đăng bài thảo luận về các chủ đề phức tạp như ý thức hay sáng tạo tôn giáo.

Nghiên cứu của nhà khoa học xã hội tính toán Giordano De Marzo trên 46.000 tác nhân AI tại Moltbook đã chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt thú vị giữa xã hội AI và xã hội loài người. Các bot có biểu hiện tuân theo số đông giống con người, tuy nhiên phương thức tương tác lại có sự khác biệt cốt lõi: chúng thích tham gia thảo luận hơn là chỉ đơn thuần nhấn nút "thích" (like) cho một bài viết phổ biến.

Việc thiết lập các xã hội AI đánh dấu một sự thay đổi mô hình to lớn đối với nhân loại. Giống như việc phi công luôn được huấn luyện trong buồng lái mô phỏng trước khi bay thực tế, các tập đoàn và chính phủ giờ đây đang dần có trong tay công cụ để "diễn tập" các chính sách và sự kiện quan trọng trên các xã hội AI thu nhỏ. Các quyết định ảnh hưởng đến hàng triệu người sẽ không còn phải phó mặc cho trực giác hay may mắn, mà sẽ được thử nghiệm và dự đoán kết quả ngay trong lòng một "bản sao kỹ thuật số" của nhân loại.

Hiền Thảo