Xác định rõ từng động lực tăng trưởng

Tập trung thực hiện bốn nhóm giải pháp

Về giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, ĐBQH Trần Thanh Hà đánh giá, những năm gần đây, kinh tế nước ta duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao so với thế giới và khu vực. Tuy nhiên, để giữ vững đà tăng trưởng và đạt mục tiêu từ 10% trở lên trong những năm tới, theo đại biểu, cần thay đổi cách tiếp cận, đó là không chỉ dừng lại ở việc giao chỉ tiêu tăng trưởng chung mà phải xác định rõ từng động lực tăng trưởng, tính toán cụ thể mức đóng góp của từng động lực và gắn với trách nhiệm của từng cấp, từng ngành trong tổ chức thực hiện.

ĐBQH Trần Thanh Hà (Hà Nội). Ảnh: Phạm Thắng

Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị triển khai bốn nhóm giải pháp:

Một là, phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, tập trung vào các công trình giao thông, năng lượng, hạ tầng số và kết nối liên vùng có sức lan tỏa lớn. Đồng thời, quyết liệt tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư để đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa công trình vào khai thác, qua đó thu hút đầu tư tư nhân và giảm chi phí cho nền kinh tế.

Hai là, thúc đẩy tiêu dùng trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu. Trọng tâm là nâng cao thu nhập, sức mua của người dân; phát triển thương mại, du lịch, dịch vụ; hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giảm chi phí logistics.

Ba là, phát huy vai trò của kinh tế tư nhân trong tạo việc làm, huy động vốn và thúc đẩy tăng trưởng. Cần cải thiện thực chất môi trường đầu tư, kinh doanh; bảo đảm doanh nghiệp tiếp cận bình đẳng về vốn, đất đai và cơ hội đầu tư; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Bốn là, tạo động lực tăng trưởng mới từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Cần chuyển trọng tâm từ nghiên cứu sang ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; ưu tiên phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ số, tạo ra sản phẩm và năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế.

"Các động lực tăng trưởng cần được lượng hóa bằng những chỉ tiêu cụ thể về năng suất lao động, tiêu dùng, xuất khẩu và vốn đầu tư toàn xã hội; gắn với trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương và thường xuyên đánh giá để kịp thời điều chỉnh chính sách, bảo đảm đạt mục tiêu đề ra", ĐBQH Trần Thanh Hà nhấn mạnh.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn

Về nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách, ĐBQH Trần Thanh Hà cho rằng, trước khi tính đến việc huy động thêm nguồn lực, cần khắc phục tình trạng nguồn vốn đã được bố trí nhưng chậm đưa vào thực hiện, chưa phát huy được hiệu quả đối với nền kinh tế. Theo Báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025, tổng chi chuyển nguồn sang năm 2026 lên tới 1.859.811 tỷ đồng, tương đương 68,9% tổng số thực chi. Đáng chú ý, sau khi loại trừ các khoản được phép chuyển nguồn, số vốn chuyển nguồn do chậm phân bổ, chậm triển khai vẫn còn tới 742.877 tỷ đồng.

"Những con số này không đơn thuần phản ánh vấn đề trong quyết toán ngân sách mà còn cho thấy hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện. Ngân sách đã huy động, đã bố trí nhưng chưa kịp thời chuyển hóa thành công trình, sản phẩm và giá trị kinh tế, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và lãng phí cơ hội phát triển", ĐBQH Trần Thanh Hà phân tích.

Các ĐBQH thành phố Hà Nội tham dự Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI. Ảnh: Hồ Long

Đáng chú ý, ĐBQH Trần Thanh Hà cho rằng một vấn đề khác cần được đánh giá thận trọng là phương án phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương năm 2027. Theo phương án dự kiến, tỷ lệ điều tiết từ thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân mà ngân sách Hà Nội được hưởng giảm từ 32% xuống 25%.

Đại biểu đồng tình với yêu cầu tăng cường nguồn lực cho ngân sách trung ương để bảo đảm vai trò chủ đạo trong thực hiện các nhiệm vụ quốc gia. Tuy nhiên, việc điều chỉnh tỷ lệ điều tiết cần được xem xét đồng thời với nhiệm vụ chi, khả năng cân đối ngân sách và trách nhiệm của địa phương trong đầu tư các công trình quốc gia, công trình liên vùng.

Do đó, ĐBQH Trần Thanh Hà đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá tác động của phương án điều tiết đối với từng nhóm địa phương; làm rõ mức thay đổi nguồn thu được hưởng, nhu cầu chi và khả năng cân đối vốn đầu tư phát triển sau điều tiết. Đặc biệt, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương đối với các công trình quốc gia, liên vùng do địa phương tham gia đầu tư, bảo đảm sự tương xứng giữa trách nhiệm bỏ vốn và phạm vi thụ hưởng. Qua đó, vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, vừa duy trì động lực và khả năng chủ động về nguồn lực của các địa phương.

Nuôi dưỡng nguồn thu và tạo lập nguồn thu mới

Liên quan đến vấn đề nuôi dưỡng nguồn thu và tạo lập nguồn thu mới, ĐBQH Trần Thanh Hà đề nghị, cần chuyển từ tư duy tăng thu trước mắt sang mở rộng cơ sở thu trên nền tảng phát triển sản xuất, kinh doanh; lấy sự phát triển của doanh nghiệp và nền kinh tế làm nguồn tạo thu ngân sách lâu dài.

Trước hết, cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, phát triển thị trường. Đồng thời, tăng cường quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và các lĩnh vực có nguy cơ thất thu, bảo đảm thu đúng, thu đủ, công bằng giữa các loại hình kinh doanh.

Đối với đất đai và tài sản công, cần nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng; có cơ chế thu hồi hợp lý phần giá trị tăng thêm của đất do đầu tư hạ tầng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất mang lại để tái đầu tư phát triển. Về lâu dài, cần giảm dần sự phụ thuộc vào các khoản thu từ đất mang tính một lần, mở rộng các nguồn thu ổn định và bền vững hơn.

"Cùng với đó, cần chủ động tạo lập cơ sở thu mới từ kinh tế số, dịch vụ dữ liệu, công nghiệp văn hóa, du lịch chất lượng cao và công nghiệp công nghệ cao. Muốn vậy, phải phát triển được các lĩnh vực này thành những ngành kinh tế thực sự có quy mô, doanh thu và giá trị gia tăng; đồng thời hoàn thiện cơ chế thống kê, quản lý và thu thuế phù hợp, để những giá trị kinh tế mới được tạo ra đóng góp tương xứng cho ngân sách nhà nước", ĐBQH Trần Thanh Hà nhấn mạnh.