Xanh hóa làng nghề để thu hút du khách

Tuy nhiên, đến nay, du lịch làng nghề vẫn đang gặp không ít “điểm nghẽn”, đòi hỏi cần có sự chuyển đổi xanh để tăng sức hút.

Du khách tham quan, mua sắm tại làng gốm Bát Tràng. Ảnh: Dư Quỳnh Anh

Khi làng nghề đổi mới

Làng gốm Bát Tràng (xã Bát Tràng), với lịch sử hơn 700 năm, không chỉ nổi tiếng với các sản phẩm gốm sứ tinh xảo mà còn là điểm du lịch hấp dẫn. Tại đây, du khách có thể tham quan làng cổ, ghé thăm các lò gốm có tuổi đời hàng trăm năm; tìm hiểu và trải nghiệm quy trình sản xuất gốm. Bên cạnh đó, các không gian trưng bày, chợ gốm và các xưởng thủ công mở cửa đón khách tham quan đã tạo nên sức hút đặc biệt cho du lịch làng nghề. Tại làng gốm Bát Tràng còn hiện diện một “bảo tàng làng nghề” - Trung tâm Tinh hoa làng nghề Việt. Công trình không chỉ mang tính biểu tượng với hình dáng như những bàn gốm xoay mà còn là không gian văn hóa sáng tạo hấp dẫn.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh, nhiều năm qua, làng nghề đã chuyển đổi cách thức sản xuất gốm, từ đốt lò thủ công sang ứng dụng công nghệ tiên tiến. Nhờ đó, môi trường của làng đã cải thiện rõ rệt. Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, truyền thông, giới thiệu sản phẩm và trải nghiệm đang giúp Bát Tràng trở thành điểm đến thân thiện với nhiều trải nghiệm.

Tương tự, làng lụa Vạn Phúc (phường Hà Đông) cũng là một điểm du lịch làng nghề nổi tiếng. Được mệnh danh là “cái nôi của nghề dệt lụa” Việt Nam, Vạn Phúc gây ấn tượng với những con đường lụa rực rỡ, những khung cửi truyền thống và các sản phẩm lụa tinh tế. Không gian làng nghề được chỉnh trang với các tuyến phố đi bộ, khu trưng bày sản phẩm, điểm check-in cho du khách. Phó Chủ tịch Hội làng nghề Vạn Phúc Trần Thị Ngọc Lan cho biết, nhiều cơ sở kinh doanh vẫn đang duy trì một số công đoạn thủ công, nhưng quy trình được kiểm soát chặt chẽ, kết hợp ứng dụng công nghệ để giảm các tác động đến môi trường, hướng tới phát triển du lịch xanh.

Hiện nay, nhiều làng nghề khác của Hà Nội cũng đang từng bước khai thác tiềm năng du lịch, hướng tới yếu tố xanh, như làng hương Quảng Phú Cầu (xã Ứng Hòa), làng mây tre đan Phú Vinh (xã Phú Nghĩa), làng quạt Chàng Sơn (xã Thạch Xá) hay làng sơn mài Hạ Thái (xã Duyên Thái)... Những làng nghề này không chỉ mang đến cho du khách cơ hội khám phá quy trình sản xuất thủ công mà còn tạo nên những không gian văn hóa độc đáo, giàu bản sắc.

Hướng tới phát triển bền vững

Hà Nội hiện có hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, trong đó nhiều làng nghề đã được công nhận là làng nghề truyền thống. Đây là nguồn tài nguyên du lịch văn hóa đặc sắc mà ít địa phương nào có được. Tại tọa đàm “Phát triển du lịch làng nghề - nông thôn trên địa bàn thành phố Hà Nội” do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức ngày 14-3 vừa qua, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang cho biết, du lịch làng nghề và du lịch nông thôn đã từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Thành phố Hà Nội xác định phát triển du lịch nông thôn, du lịch làng nghề là một hướng đi quan trọng, gắn với Chương trình xây dựng nông thôn mới, bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững.

Tại tọa đàm, bên cạnh việc nhận diện những tiềm năng lớn của du lịch làng nghề, các chuyên gia du lịch cũng nhận định du lịch làng nghề Hà Nội vẫn còn nhiều hạn chế. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt, một số làng nghề chưa có quy hoạch bài bản cho hoạt động du lịch; cơ sở hạ tầng, dịch vụ phục vụ du khách còn thiếu đồng bộ. Sản phẩm du lịch tại nhiều nơi vẫn còn đơn điệu, chủ yếu dừng lại ở việc tham quan và mua sắm. Ngoài ra, vấn đề môi trường tại một số làng nghề cũng đang đặt ra những thách thức không nhỏ.

Để du lịch làng nghề Hà Nội phát triển bền vững, trở thành một trong những sản phẩm chủ lực của du lịch Việt Nam, ông Nguyễn Tiến Đạt gợi ý, các địa phương cần tập trung cải thiện môi trường và cảnh quan tại các làng nghề. Việc đầu tư hệ thống xử lý chất thải, khuyến khích sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường và giảm thiểu ô nhiễm trong quá trình sản xuất sẽ giúp bảo đảm môi trường sống cho người dân và tạo ấn tượng tốt đối với du khách. Đồng thời, việc chỉnh trang không gian làng nghề, trồng thêm cây xanh, giữ gìn kiến trúc truyền thống cũng góp phần xây dựng hình ảnh làng nghề xanh - sạch - đẹp.

Còn theo Chủ tịch Liên Chi hội Du lịch Xanh Việt Nam (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) Phùng Quang Thắng, việc phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm cần được chú trọng. Ngoài ra, các địa phương cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý, quảng bá và xây dựng sản phẩm; xây dựng bản đồ số du lịch, giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin và lên kế hoạch cho chuyến đi.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu nhấn mạnh việc xây dựng các chương trình, quy hoạch, kế hoạch hoạt động của du lịch làng nghề cần theo định hướng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Trong đó, những giá trị văn hóa, truyền thống tại các làng nghề cần được phát huy, trở thành nguồn lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn ra thế giới.

Hoàng Quyên