Xây dựng chương trình EPD, tạo đòn bẩy xanh hóa ngành xi măng Việt Nam

EPD là công cụ trong chuyển đổi xanh

Ngày 12/10, Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức Hội thảo khởi động dự án "Hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam xây dựng chương trình EPD cho sản phẩm xi măng". 

Tuyên bố sản phẩm môi trường (EPD) là công cụ cung cấp thông tin định lượng, minh bạch về tác động môi trường của sản phẩm trên cơ sở đánh giá vòng đời (LCA).

Ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng phát biểu khai mạc hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng nhấn mạnh, ngành công nghiệp xi măng giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong phát triển hạ tầng và xây dựng đất nước, song cũng là lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng và phát thải lượng lớn.

Theo ông Hiệp, để hiện thực hóa cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam, các ngành kinh tế phát thải lớn cần chuyển đổi mạnh mẽ về công nghệ sản xuất, phương thức quản lý và định hướng phát triển sản phẩm.

Những năm qua, ngành xi măng đã có nhiều nỗ lực đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng, tận dụng nhiệt thải, sử dụng nguyên liệu thay thế và phát triển các loại xi măng carbon thấp.

Tuy nhiên, bên cạnh giải pháp công nghệ, việc đo lường, lượng hóa, công bố và minh bạch hóa tác động môi trường của sản phẩm trên cơ sở khoa học, khách quan và có khả năng kiểm chứng đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Trên thế giới, EPD đã trở thành công cụ quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh. Tại Việt Nam, việc hình thành một chương trình EPD có hệ thống, phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế và điều kiện trong nước vẫn còn nhiều vấn đề cần nghiên cứu, hoàn thiện.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai Dự án "Hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam xây dựng chương trình EPD cho sản phẩm xi măng" mang ý nghĩa hết sức thiết thực, góp phần tạo dựng nền tảng khoa học, kỹ thuật và năng lực tổ chức.

Với vai trò cơ quan chủ trì, Viện Vật liệu xây dựng cam kết phối hợp chặt chẽ với các đối tác, chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp để triển khai dự án bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả.

Ông Lê Văn Dương, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Văn Dương, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, việc xây dựng EPD là bước đi then chốt nhằm hiện thực hóa các định hướng phát triển bền vững của ngành.

Ông Lê Văn Dương chỉ rõ, mặc dù vấn đề đánh giá LCA và EPD đã được thảo luận từ nhiều năm trước, sự ra đời của dự án EPD xi măng lần này đánh dấu bước chuyển quan trọng, giúp các giải pháp kỹ thuật chính thức đi vào thực tiễn sản xuất.

Vụ trưởng Lê Văn Dương cũng cho rằng, kết quả dự án sẽ là nền tảng để Bộ Xây dựng xem xét ban hành các quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc thông tư hướng dẫn, giúp EPD từng bước chuyển từ mức độ tự nguyện thành các tiêu chí bắt buộc hoặc quy định tham chiếu cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, trong bối cảnh Bộ Xây dựng đang chủ trì xây dựng dự thảo Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, ông Lê Văn Dương mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp tích cực đóng góp các ý kiến thực tiễn để lồng ghép vào dự thảo Luật, đảm bảo tính thống nhất giữa nghiên cứu kỹ thuật và khung pháp lý cao nhất của ngành.

Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Xi măng Việt Nam Lương Đức Long thông tin về tình hình sản xuất xi măng.

EPD sẽ cung cấp dữ liệu minh bạch

Trình bày tổng quan về dự án "Hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam xây dựng chương trình EPD cho sản phẩm xi măng", bà Lê Thị Song, Trưởng ban Hợp tác quốc tế, Viện Vật liệu Xây dựng cho biết, dự án sẽ diễn ra trong 18 tháng (từ tháng 9/2026 - 3/2028) với sự phối hợp chuyên môn cùng Energiva Ventures Private Limited.

Mục tiêu của dự án là xây dựng dự thảo hướng dẫn kỹ thuật và chương trình EPD phù hợp với năng lực cung cấp dữ liệu và điều kiện sản xuất thực tế của các doanh nghiệp xi măng trong nước.

Bà Lê Thị Song, Trưởng ban Hợp tác quốc tế, Viện Vật liệu Xây dựng.

Thông qua hệ thống EPD, dự án kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu minh bạch phục vụ công tác mua sắm công xanh, phân loại dự án xanh, đồng thời hỗ trợ ngành xi măng tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm phát thải và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, dự án sẽ triển khai 10 hoạt động trọng tâm như khởi động dự án, lập kế hoạch, tham vấn các bên liên quan; đánh giá quy định và yêu cầu kỹ thuật về EPD xi măng trên thế giới và tại Việt Nam; đánh giá ngành xi măng và dữ liệu cấp nhà máy; Xây dựng dự thảo hướng dẫn kỹ thuật và chương trình triển khai EPD; Thí điểm và đánh giá tính khả thi của khung EPD xi măng…

Tại hội thảo, thông tin về phương pháp triển khai dự án, bà Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Trung tâm Môi trường và Cơ khí xây dựng, Viện Vật liệu Xây dựng cho hay, dự án được thực hiện dựa trên hệ thống phương pháp luận khoa học, đồng bộ và bám sát thực tiễn sản xuất trong nước.

Cụ thể, nhóm thực hiện kết hợp phương pháp nghiên cứu, rà soát tài liệu với phương pháp phân tích, so sánh để đánh giá khoảng trống giữa các tiêu chuẩn, quy định quốc tế và hệ thống chính sách, năng lực kỹ thuật hiện có của Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Tâm, Giám đốc Trung tâm Môi trường và Cơ khí xây dựng (Viện Vật liệu Xây dựng).

Đồng thời, dự án áp dụng phương pháp điều tra khảo sát, thống kê và xử lý dữ liệu nhằm thu thập, chuẩn hóa các thông số về công nghệ, nguyên nhiên liệu, phát thải từ các nhà máy xi măng.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng phương pháp phân tích dòng vật chất và phương pháp đánh giá vòng đời (LCA) giúp xác định chính xác ranh giới hệ thống, các công đoạn phát thải lớn để làm cơ sở khoa học xây dựng EPD.

Từ các kết quả nghiên cứu, dự án sẽ xây dựng phương pháp lập EPD hài hòa với thông lệ quốc tế nhưng thích ứng với công nghệ Việt Nam, phát triển phần mềm tính toán LCA, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và tiến hành thí điểm thực tế tại các nhà máy.

Quá trình triển khai luôn được gắn kết chặt chẽ với phương pháp chuyên gia, tổ chức tham vấn rộng rãi ý kiến của Bộ Xây dựng, Hiệp hội Xi măng và các doanh nghiệp nhằm đảm bảo tính khả thi, độ tin cậy và hiệu quả thực tiễn cao nhất.