Xây dựng hệ sinh thái đồng bộ đưa công nghiệp âm nhạc cất cánh

Phát triển hạ tầng, tăng tính chuyên nghiệp

Các đêm nhạc hoành tráng với những khoảnh khắc nghệ sĩ thăng hoa trên sân khấu là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, từ xây dựng ý tưởng, kịch bản, lựa chọn ca khúc, hòa âm, phối khí đến tìm kiếm nghệ sĩ phù hợp. Chia sẻ tại tọa đàm Từ concert đến con tim, nhạc sĩ, nhà sản xuất Nguyễn Hữu Vượng, người đứng sau thành công của chương trình nghệ thuật chính luận Tổ quốc trong tim cho biết, một đêm diễn đòi hỏi quy trình sản xuất phức hợp, quy tụ nhiều lực lượng, từ đạo diễn, ca sĩ, biên đạo đến kỹ sư âm thanh, ánh sáng, nhân sự sân khấu, hậu đài, kỹ thuật và an ninh... Chất lượng vì thế phụ thuộc rất lớn vào năng lực phối hợp và tính chuyên nghiệp của toàn bộ ê-kíp.

Từ kinh nghiệm đưa đêm diễn của ca sĩ Hà Anh Tuấn đến Nhà hát Con Sò (Sydney Opera House, Australia), nhạc sĩ Hữu Vượng cho biết, nếu đêm nhạc tổ chức tại Việt Nam cần khoảng 1 tuần để dựng sân khấu, lắp đặt âm thanh, ánh sáng và hoàn thiện kỹ thuật. Tại Nhà hát Con Sò, toàn bộ công việc chỉ diễn ra trong chưa đầy 24 giờ. Lịch trình được kiểm soát chặt chẽ, từng bộ phận phải tuân thủ và phối hợp chính xác. "Sự chuyên nghiệp là yếu tố Việt Nam cần học hỏi''.

Phía sau các đêm nhạc hoành tráng là sự chuẩn bị công phu về hạ tầng, phối hợp đồng bộ của các lực lượng. Ảnh: BTC Anh trai vượt ngàn chông gai

Thực tế đó cũng đặt ra yêu cầu xây dựng, hoàn thiện hạ tầng biểu diễn. Địa điểm tổ chức đêm nhạc không đơn thuần cần sức chứa lớn mà phải đáp ứng các tiêu chuẩn về sân khấu, hệ thống kỹ thuật, hậu trường, không gian vận hành an toàn. Từ nhu cầu thực tế của thị trường, nhạc sĩ Hữu Vượng mong muốn Việt Nam có thêm những sân vận động hoặc địa điểm biểu diễn đủ sức đón 50.000 - 60.000 khán giả, đáp ứng quy mô ngày càng lớn của các chương trình.

Tuy nhiên, con người mới là yếu tố quyết định chất lượng vận hành. Ca sĩ Bảo Trâm cho rằng, trong một chương trình lớn, mỗi thành viên dù đảm nhiệm công việc nhỏ nhất cũng phải hoàn thành chính xác vai trò của mình. Từ thao tác đeo micro, đưa nghệ sĩ ra cánh gà đến vận hành sân khấu, tất cả đều cần sự nhịp nhàng và phối hợp ăn ý.

Với nghệ sĩ Đen, sự an tâm khi biểu diễn đến từ một ê-kíp đủ năng lực đảm nhiệm các khâu. Không ít chương trình, nhân sự phải làm việc xuyên đêm, trong khi nguồn lao động có chuyên môn cho lĩnh vực này chưa thực sự dồi dào. Vì vậy, phát triển thị trường biểu diễn âm nhạc cần đi cùng chuẩn hóa quy trình tổ chức, cải thiện điều kiện lao động và sức khỏe của người làm nghề phải được quan tâm đúng mức.

Bản quyền - điều kiện để phát triển thị trường âm nhạc

Năm 2025, Việt Nam có hơn 800 sự kiện âm nhạc; riêng Hà Nội và TP Hồ Chí Minh ghi nhận gần 20 chương trình quy mô lớn, thu hút hàng chục nghìn khán giả, trong đó nhiều đêm diễn đạt lượng người xem từ 25.000 - 50.000.

Năm 2026, sức hút của các chương trình nghệ thuật tiếp tục được khẳng định. Chương trình Tự hào là người Việt Nam tại Thái Nguyên vừa qua thu hút tổng cộng hơn 58.000 khán giả trong 2 đêm. Muôn sắc Việt Nam tại sân vận động Mỹ Đình ngày 24/11 dự kiến đón 50.000 người. Bên cạnh đó là các chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai, Anh trai say hi, đêm diễn của nghệ sĩ quốc tế tại Việt Nam... cũng thu hút đông đảo khán giả.

2 đêm diễn "Tự hào là người Việt Nam'' tại Thái Nguyên thu hút hơn 58.000 khán giả. Ảnh: Đồng Thưởng

Những con số này cho thấy công chúng Việt Nam đã sẵn sàng cho một thị trường biểu diễn quy mô lớn hơn. Tuy nhiên, sức hút khán giả mới là điều kiện ban đầu. Bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng, cần đánh giá đầy đủ hơn hiệu quả của các chương trình biểu diễn. Những chương trình bán vé và có các hình thức khai thác thương mại sẽ tạo cơ sở rõ hơn để đánh giá hiệu quả đầu tư.

Đằng sau một đêm diễn là quá trình đầu tư về tài chính, công sức và chất xám của nhạc sĩ, nghệ sĩ, đạo diễn, nhà sản xuất cùng nhiều lực lượng sáng tạo. Nếu chỉ dừng lại ở một sự kiện thu hút đông người xem, nguồn lực ấy chưa được khai thác hết tiềm năng. Ngược lại, khi được đặt trong chiến lược dài hạn, âm nhạc có thể trở thành điểm khởi đầu cho nhiều hoạt động sáng tạo và kinh tế tiếp nối, gắn với du lịch, trải nghiệm và nội dung số.

Trong đó, bản quyền có ý nghĩa đặc biệt đối với khả năng phát triển thị trường. Một chương trình muốn được khai thác trên nhiều nền tảng, phát triển thành sản phẩm phái sinh đều cần bảo đảm quyền của tác giả, nghệ sĩ biểu diễn và các chủ thể liên quan. Bà Phạm Thị Kim Oanh nhấn mạnh, nếu quyền lợi của người sáng tạo và nhà đầu tư được bảo vệ, họ sẽ có thêm động lực để đầu tư, cống hiến và phát triển những sản phẩm mới. Bản quyền vì thế là điều kiện để hình thành nguồn thu và duy trì sức sống của sản phẩm âm nhạc.

Trong mục tiêu chung phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, âm nhạc có nhiều dư địa đóng góp thông qua năng lực sáng tạo, sản xuất, tổ chức biểu diễn và khai thác sản phẩm. Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang trình Quốc hội thảo luận, hướng tới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chủ thể sáng tạo, nhà đầu tư tham gia lĩnh vực này. Cùng với đó, kế hoạch xây dựng Luật Bản quyền tác giả thời gian tới được kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động sáng tạo và khai thác sản phẩm âm nhạc.

Sự cộng hưởng đồng bộ giữa hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao, hành lang pháp lý thông thoáng và cơ chế thực thi bản quyền nghiêm minh chính là bệ phóng để âm nhạc chuyển hóa nội lực sáng tạo thành sức mạnh kinh tế thực thụ. Qua đó, âm nhạc không chỉ mở rộng biên độ thị trường và kích hoạt hệ sinh thái dịch vụ phụ trợ, mà còn khẳng định vai trò mũi nhọn, đóng góp trực tiếp vào sự bứt phá của công nghiệp văn hóa Việt Nam.