Xây dựng kịch bản ứng phó tác động từ xung đột ở Trung Đông

Quang cảnh họp báo sáng 11-3. Ảnh: PHÚC HẬU

Sáng 11-3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức họp báo thường kỳ tháng 3, cung cấp thông tin về tình hình sản xuất, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản và các giải pháp ứng phó trước biến động thị trường quốc tế, trong đó có tác động từ xung đột tại Trung Đông.

Tại họp báo, ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang khu vực Trung Đông những năm gần đây dao động khoảng 1,4 - 1,5 tỷ USD/năm, với các mặt hàng chủ lực như: rau quả, cà phê, hạt tiêu, hạt điều và thủy sản.

Ông Lê Bá Anh, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường thông tin tại họp báo. Ảnh: PHÚC HẬU

Theo ông Lê Bá Anh, tỷ trọng xuất khẩu sang khu vực này hiện chỉ chiếm khoảng 2% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam ra thế giới. Trong 2 tháng đầu năm, giá trị các mặt hàng này xuất khẩu sang Trung Đông đạt khoảng 206 triệu USD, bình quân mỗi tháng hơn 100 triệu USD.

Tuy nhiên, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, hoạt động thương mại có thể chịu tác động gián tiếp, đặc biệt ở khâu vận tải và logistics. Một số hãng tàu đã thông báo tạm dừng hoặc hạn chế vận chuyển tới khu vực này, trong khi chi phí bảo hiểm hàng hải tăng, thời gian vận chuyển kéo dài. Điều này có thể làm phát sinh thêm chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng, nhất là với các mặt hàng cần container lạnh như thủy sản và rau quả tươi.

“Các chi phí phát sinh về vận tải và bảo hiểm có thể khiến chi phí sản xuất và giá thành nông sản tăng, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc duy trì xuất khẩu sang khu vực này nếu xung đột kéo dài”, ông Lê Bá Anh cho biết.

Đánh giá tác động tổng thể, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, xung đột địa chính trị có thể làm suy giảm sức cầu của thị trường thế giới, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam và các chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu trong năm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng các kịch bản ứng phó. Bộ dự báo, nếu xung đột kéo dài khoảng 1 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam có thể giảm khoảng 1 tỷ USD. Nếu kéo dài 3 tháng, mức giảm ước khoảng 3-3,5 tỷ USD. Trường hợp xung đột kéo dài cả năm, xuất khẩu sang các khu vực chịu ảnh hưởng có thể giảm mạnh hoặc bị gián đoạn. Để giảm thiểu rủi ro, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, giải pháp quan trọng là linh hoạt chuyển hướng thị trường xuất khẩu.

Chủ trì họp báo, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, trong năm 2026, một số thị trường lớn như Hoa Kỳ có dấu hiệu thuận lợi hơn khi một số mức thuế được điều chỉnh, đồng thời các rào cản thương mại đối với một số mặt hàng thủy sản, trong đó có tôm, cũng đang có diễn biến tích cực.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ có thể bù đắp phần kim ngạch bị thiếu hụt khoảng 2% từ thị trường Trung Đông nếu khu vực này bị gián đoạn thương mại.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tài chính, cùng hệ thống cơ quan thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật tình hình thị trường, kịp thời khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu, tìm kiếm thị trường thay thế, qua đó duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu của ngành nông, lâm, thủy sản trong năm 2026.

PHÚC VĂN