Xây dựng văn hóa, con người Đất Tổ đáp ứng yêu cầu hội nhập

Di sản Hát Xoan làng cổ Hùng Lô, phường Vân Phú gắn với phát triển du lịch trải nghiệm.

Theo đồng chí Dương Hoàng Hương - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau khi sáp nhập tỉnh, trong không gian phát triển mới, văn hóa và con người Phú Thọ là sự kết tinh của ba dòng chảy văn hóa lớn: Phú Thọ - cội nguồn dân tộc với Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và Hát Xoan đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; Vĩnh Phúc - vùng đất của những lễ hội truyền thống và làng nghề đặc sắc và Hòa Bình với nền “Văn hóa Hòa Bình” nổi tiếng thế giới.

Sức mạnh của vùng Đất Tổ không chỉ dừng lại ở những giá trị vật thể và phi vật thể mà là sự kết tinh trong con người. Qua hàng nghìn năm lịch sử, con người đã hình thành lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết cộng đồng, ý chí tự cường và trách nhiệm với quê hương, đất nước. Đây chính là nền tảng tinh thần vững chắc để Phú Thọ bước vào giai đoạn phát triển mới.

Đặc biệt, với 33 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 1/4 dân số, Phú Thọ sở hữu một không gian văn hóa đa sắc màu. Mỗi dân tộc là một “mạch nguồn” văn hóa riêng, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và bồi đắp những giá trị nhân văn bền vững. Chính sự đa dạng ấy tạo nên sức mạnh nội sinh, giúp con người Phú Thọ thích ứng và phát triển trong mọi hoàn cảnh.

Thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển văn hóa, tỉnh xác định rõ con người vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là mục tiêu cao nhất của phát triển. Việc xây dựng con người theo chuẩn mực “yêu nước, đoàn kết, tự cường, trách nhiệm” không chỉ là yêu cầu về đạo đức, lối sống mà còn là điều kiện tiên quyết để Phú Thọ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thực tiễn cho thấy, các hoạt động văn hóa truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng và lan tỏa các giá trị này. Những lễ hội như: Giỗ Tổ Hùng Vương, Đền Mẫu Âu Cơ, Tây Thiên hay Khai hạ dân tộc Mường không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là môi trường giáo dục truyền thống sinh động. Qua đó, tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, ý thức cộng đồng và niềm tự hào dân tộc được truyền lại một cách tự nhiên, bền bỉ qua các thế hệ.

Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường được tổ chức quy mô cấp tỉnh góp phần lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc đến Nhân dân, du khách trong và ngoài tỉnh.

Đồng chí Lê Chí Huyên - Chủ tịch UBND xã Mường Bi cho biết: Lễ hội Khai hạ năm 2026 được tổ chức với quy mô cấp tỉnh, khẳng định sức sống bền bỉ của di sản và là minh chứng cho sự hội tụ, kế thừa giá trị văn hóa dân tộc khi về với đất Mường. Đặc biệt, với sự tham gia của các vùng Mường cổ, cùng sự giao lưu của các xã: Thanh Sơn, Tu Vũ, Sông Lô và phường Vân Phú đã tạo nên một không gian văn hóa đa dạng, thống nhất, thể hiện tinh thần gắn kết bền chặt giữa các dân tộc trên quê hương Đất Tổ.

Cùng với đó, việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở được triển khai sâu rộng thông qua các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng gia đình và khu dân cư văn hóa. Những giá trị tưởng chừng giản dị như ứng xử văn minh, đoàn kết xóm làng chính là nền tảng để hình thành nhân cách con người trong xã hội hiện đại.

Trong giai đoạn mới, Phú Thọ không chỉ coi văn hóa là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Việc gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch bền vững đã mở ra hướng đi hiệu quả, góp phần chuyển hóa “di sản” thành “tài sản”. Từ kho tàng di sản phong phú, nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng đã hình thành như du lịch văn hóa tâm linh, du lịch sinh thái và cộng đồng. Các điểm đến như Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Tam Đảo - Tây Thiên, hồ Hòa Bình, Vườn quốc gia Xuân Sơn hay Kim Bôi, Mai Châu... ngày càng khẳng định sức hút, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất cội nguồn ra quốc tế.

Đáng chú ý, việc phát triển du lịch không chỉ tạo nguồn thu mà còn góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa, hình thành phong cách ứng xử văn minh, thân thiện trong cộng đồng. Qua đó, con người Phú Thọ không chỉ là chủ thể gìn giữ di sản mà còn là “đại sứ văn hóa”, trực tiếp tham gia vào quá trình hội nhập.

Các chỉ tiêu cụ thể như nâng cao chỉ số phát triển con người (HDI), phát triển công nghiệp văn hóa với tốc độ tăng trưởng 11 - 12%/năm cho thấy quyết tâm đưa văn hóa trở thành một trụ cột phát triển. Tầm nhìn đến năm 2045 khẳng định định hướng xây dựng Phú Thọ trở thành địa phương có nền văn hóa hiện đại, giàu bản sắc, nơi con người có chất lượng sống cao và hạnh phúc. Điểm nhấn quan trọng là khơi dậy khát vọng phát triển trong mỗi người dân để chuyển hóa tiềm năng thành hiện thực...

Trong bối cảnh hội nhập, con người Đất Tổ cần hội tụ đầy đủ tri thức, kỹ năng và khả năng thích ứng, đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa văn hóa với giáo dục, khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Khi mỗi gia đình, cơ quan đều trở thành “không gian văn hóa”, các giá trị tốt đẹp sẽ được củng cố bền vững. Có thể khẳng định, xây dựng văn hóa, con người Đất Tổ chính là chìa khóa để phát huy sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Hương Lan