Hà Nội: Nhiều hoạt động văn hóa đặc biệt với đồng bào các dân tộc trong tháng Tư

Các bạn trẻ hào hứng tham gia hoạt động văn hóa truyền thống của dân tộc S'tiêng tại Làng. (Ảnh: Phương Nguyễn)

Chuỗi hoạt động có chủ đề “Sắc màu văn hóa các dân tộc Việt Nam” nhằm tôn vinh, quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng 54 dân tộc, đồng thời tạo không gian giao lưu, trải nghiệm hấp dẫn cho du khách thập phương sẽ diễn ra từ ngày 1/4-3/5, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội).

Đặc biệt, trong tháng Tư sẽ có nhiều hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn quan trọng, đa dạng từ trình diễn văn hóa, tái hiện nghi lễ truyền thống đến trải nghiệm ẩm thực, trò chơi dân gian, góp phần tái hiện sinh động đời sống văn hóa các cộng đồng dân tộc trên khắp cả nước.

Rộn ràng sắc màu phiên chợ

Hơn 100 nghệ nhân, đồng bào đến từ 16 dân tộc đang hoạt động thường xuyên tại Làng cùng tham gia chương trình tháng Tư là các cộng đồng Tày, Nùng, Dao, Mông, Mường, Thái, Khơ Mú, Tà Ôi, Cơ Tu, Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Khmer…

“Chợ phiên vùng cao - Sắc màu Lai Châu” là điểm nhấn nổi bật của chuỗi sự kiện, tái hiện sinh động nét văn hóa chợ vùng cao Tây Bắc, Đông Bắc. Tại không gian này, du khách được hòa mình vào không khí phiên chợ truyền thống với gần 40 gian hàng giới thiệu sản vật địa phương, thưởng thức ẩm thực dân tộc, tham gia hoạt động dân ca, dân vũ, các trò chơi dân gian như đánh quay (tu lu), đánh pao, đánh yến, đu dây, đẩy gậy...; làm bánh truyền thống, và giao lưu cùng đồng bào Mông, Lự, Thái, Giáy tỉnh Lai Châu..., đồng thời thưởng thức vẻ đẹp của đất và người vùng cao qua triển lãm “Rộn ràng sắc màu phiên chợ” giới thiệu 50 bức ảnh về đất và người Lai Châu.

Bên cạnh đó, nhiều nghi lễ truyền thống độc đáo cũng được tái hiện như Lễ cúng thần rừng (háu đoong) của dân tộc Giáy. “Háu Đoong” theo tiếng Giáy là vào rừng cúng thần rừng, cầu mong cho mùa màng tươi tốt, mưa thuận gió hòa, vật nuôi sinh sôi nảy nở, không bị bệnh dịch; người dân khỏe mạnh, mọi nhà kinh tế ngày càng phát triển, gia đình ấm no hạnh phúc. Lễ cúng rừng diễn ra dưới một gốc cây to cổ thụ lâu năm ở gần mó nước trong rừng.

Trong lễ cúng vía bếp của người Mường, con cháu trong nhà ngồi quây quần thực hiện nghi lễ. (Ảnh: Hải Ly/TTXVN)

Lễ cúng hồn trâu của dân tộc Lự (tỉnh Lai Châu) là một nghi lễ của đồng bào dân tộc Lự nhằm tỏ lòng biết ơn những “ông trâu” đã gắn bó, đồng hành cùng người dân trong lao động sản xuất, mang lại mùa vụ bội thu cho bản làng.

Một nội dung đáng chú ý khác là hoạt động trưng bày và trải nghiệm di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO ghi danh - tranh dân gian Đông Hồ. Với hoạt động này, du khách, đặc biệt là các em nhỏ, sẽ có cơ hội trực tiếp tham gia in tranh, tìm hiểu quy trình làm tranh truyền thống và mang về những sản phẩm lưu niệm ý nghĩa.

Tại Làng cũng tổ chức các hoạt động thường xuyên vào dịp cuối tuần cùng nhiều trải nghiệm văn hóa truyền thống sôi nổi với các trò chơi dân gian, vừa góp phần rèn luyện kỹ năng tư duy, sáng tạo, khéo léo mà còn gắn kết thêm về tình bạn, tình yêu gia đình cho các em nhỏ.

Bảo tồn văn hóa phi vật thể song hành phát triển du lịch

Trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, chương trình nghệ thuật “Tự hào con cháu Rồng Tiên” cùng các hoạt động diễn xướng dân gian sẽ được tổ chức, thể hiện tinh thần hướng về cội nguồn, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc. Đáng chú ý, việc tái hiện nghi lễ dâng tấm Dèng của đồng bào Tà Ôi sẽ mang đến những sắc màu độc đáo, giàu bản sắc.

Với đồng bào Tà Ôi, Dèng (tấm thổ cẩm) đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần, phong tục tập quán, là nét đẹp văn hóa, là vật phẩm không thể thiếu trong các hoạt động tín ngưỡng, thờ cúng, là vật đính ước của các cô gái với ý trung nhân hoặc để thể hiện lòng hiếu thuận với ông bà, cha mẹ, với những người có công với buôn làng.

Tái hiện lễ cấp sắc của dân tộc Nùng tỉnh Bắc Kạn. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Vì ý nghĩa thiêng liêng đó, dâng tấm Dèng thường được thực hiện trong những dịp đặc biệt như lễ mừng lúa mới và lễ cưới truyền thống. Ngoài vật phẩm không thể thiếu là tấm Dèng, lễ vật cúng còn có gà, cá, xôi, chuột, hoa quả…và một số bánh truyền thống của đồng bào Tà Ôi.

Ngoài ra, còn có chương trình giao lưu “Đồng bào Tây Nguyên biết ơn nguồn cội” là hoạt động dân ca dân vũ của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đang hoạt động hàng ngày tại Làng; Tổ chức đón tết Chôl Chnăm Thmây tại chùa Khmer của Phật giáo Nam tông Khmer…

Đáng chú ý, dịp kỷ niệm Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4) năm nay sẽ diễn ra từ ngày 17-19/4/2026 tại Làng, có sự tham gia của khoảng hơn 300 nghệ nhân, già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín, đồng bào 54 dân tộc của 34 tỉnh, thành phố, với nhiều hoạt động như: Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc và tuyên dương già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín; Báo công, viếng lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và gặp mặt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; Giao lưu cộng đồng các dân tộc chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam…

Ngoài ra, trong khuôn khổ chương trình còn diễn ra các hoạt động trình diễn giới thiệu di sản, văn hóa các địa phương như: Ngày hội giao lưu văn hóa các dân tộc tỉnh Vĩnh Long; Sắc màu văn hóa dân tộc Chu Ru tỉnh Lâm Đồng; Sắc màu văn hóa dân tộc Thái tỉnh Thanh Hóa; Sắc màu văn hóa dân tộc Tày tỉnh Quảng Ninh…

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam vừa là dịp để quảng bá các giá trị văn hóa đặc sắc, vừa góp phần thúc đẩy bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể gắn với phát triển du lịch, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân; đồng thời khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm của mỗi người trong việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống./.

Chủ lễ thực hiện các nghi thức truyền thống tại Lễ cầu hôn (Lễ ăn hỏi) của người Jrai tại tỉnh Gia Lai. (Ảnh: Hồng Điệp/TTXVN)

(Vietnam+)