Xây thương hiệu du lịch Việt từ kiến tạo trải nghiệm di sản ẩm thực

Phở - Di sản Văn hóa phi Vật thể của Quốc gia. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Số liệu từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism), Hiệp hội Du lịch Ẩm thực Thế giới cho thấy ẩm thực chiếm khoảng 25-35% tổng chi tiêu trong mỗi chuyến đi, và là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn điểm đến của du khách. Vừa tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp, ẩm thực vừa góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo, kinh tế đêm, tăng cường liên kết vùng, kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Chính vì vậy, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang trình Thủ tướng Chính phủ Đề án quảng bá, xúc tiến du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030. Đề án được xây dựng theo hướng quảng bá du lịch văn hóa ẩm thực, thay vì chỉ quảng bá ẩm thực đơn thuần.

Đề án cũng nhằm góp phần hưởng ứng tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó ưu tiên đẩy mạnh quảng bá, hội nhập quốc tế, tôn vinh bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di sản nhằm nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Định vị thương hiệu du lịch quốc gia từ ẩm thực

Tại lễ công bố danh sách nhà hàng năm 2026 của Cẩm nang Michelin (Michelin Guide) diễn ra tại Hà Nội gần đây, Phó Chủ tịch Michelin Lifestyle khu vực Đông Á, châu Đại Dương và Trung Đông, bà Tananya Nimasdavut nhận định ẩm thực không chỉ mang đến những trải nghiệm đáng nhớ mà còn tạo động lực cho du lịch, kết nối văn hóa và truyền cảm hứng khám phá các điểm đến trên thế giới.

Đại diện Michelin Lifestyle khẳng định giá trị của ẩm thực không chỉ nằm ở khả năng quảng bá hình ảnh điểm đến mà còn phản ánh trực tiếp qua hành vi chi tiêu của du khách.

Những món ăn đã làm nên thương hiệu ẩm thực Việt Nam. (Ảnh: CTV, Minh Sơn/Vietnam+)

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, nền ẩm thực phong phú và đa dạng của Việt Nam được kết tinh từ văn hóa 54 dân tộc, từ ẩm thực cung đình, ẩm thực truyền thống, ẩm thực đường phố đến các làng nghề và đặc sản địa phương… Đây chính là nguồn tài nguyên đặc sắc và độc đáo cho phát triển du lịch.

Phát biểu tại Hội thảo Ẩm thực với phát triển du lịch Việt Nam vừa diễn ra tại Hà Nội, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, bà Nguyễn Thị Hoa Mai cho biết trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và xu hướng phát triển du lịch toàn cầu, Cục đã tham mưu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Chính phủ Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030.

Đề án có mục tiêu lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong khu vực châu Á và trên thế giới.

Lãnh đạo CụcDu lịch Quốc gia Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, như các nước Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc hay Italy đều xây dựng chiến lược quốc gia bài bản về phát triển du lịch ẩm thực với trọng tâm không chỉ là quảng bá món ăn mà là quảng bá văn hóa ẩm thực, kể câu chuyện về lịch sử, phong tục tập quán và bản sắc dân tộc thông qua mỗi món ăn, qua đó xây dựng hình ảnh quốc gia và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

“Mỗi món ăn của Việt Nam đều chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức bản địa cần được kể bằng những câu chuyện hấp dẫn để mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc hơn,” bà Nguyễn Thị Hoa Mai nhấn mạnh.

Sắc màu các mâm cỗ truyền thống của các vùng miền Việt Nam. (Ảnh: Xuân Mai/Vietnam+)

Kiến tạo trải nghiệm từ di sản ẩm thực

Xu hướng toàn cầu đang dịch chuyển sang tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, mang tính cá nhân hóa và giàu bản sắc văn hóa. Giữa dòng chảy này, du lịch ẩm thực trở thành động lực quan trọng nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.

Vì vậy, Thạc sỹ Nguyễn Thị Lan Hương (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam) cho rằng cần chuyển đổi tư duy từ bán món ăn sang kiến tạo trải nghiệm đồng sáng tạo, trong đó du khách được trực tiếp tham gia các hoạt động như chế biến món ăn, khám phá chợ truyền thống, làng nghề, giao lưu với nghệ nhân... nhằm gia tăng giá trị trải nghiệm, bảo tồn di sản ẩm thực, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Muốn ẩm thực trở thành sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh, không chỉ dựa vào sự phong phú của món ăn, các chuyên gia đề xuất phải chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ; phát triển các không gian và hồ sơ di sản ẩm thực; tăng cường khả năng kể chuyện văn hóa, xây dựng thương hiệu và quảng bá hiệu quả; đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực;

Phát huy vai trò của ẩm thực đường phố, đồ uống và trải nghiệm đa giác quan; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và cộng đồng; xây dựng chuỗi giá trị, khai thác hiệu quả truyền thông số và nhân rộng các mô hình thành công nhằm nâng cao sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của du lịch ẩm thực Việt Nam.

Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Hoa Mai khẳng định để phát huy hiệu quả tiềm năng và phát triển du lịch ẩm thực, cần có một chiến lược thống nhất ở tầm quốc gia nhằm định hướng, kết nối và phát huy các nguồn lực đang được triển khai tại các địa phương, doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để hình thành hệ sinh thái phát triển du lịch văn hóa ẩm thực đồng bộ, chuyên nghiệp và bền vững./.

Du khách xếp hàng mua bánh mỳ ở Hội An. (Ảnh: Xuân Mai/Vietnam+)