Xe sang khối ngoại 'ngã ngựa' tại Trung Quốc: Vì sao kịch bản khó lặp lại ở Việt Nam?

Thị trường xe sang Việt Nam có "luật chơi" riêng

Nếu Trung Quốc là thị trường ô tô lớn nhất thế giới với hàng chục triệu xe bán ra mỗi năm thì Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn phát triển. Chính sự khác biệt này khiến việc so sánh trực tiếp hai thị trường trở nên khập khiễng.

Trao đổi với AutoNews, ông Vũ Tấn Công, chuyên gia ô tô, nguyên Tổng Thư ký Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA), cho rằng phân khúc xe sang tại Việt Nam có quy mô khá nhỏ nhưng tương đối ổn định.

Theo ông, trong cơ cấu thị trường ô tô, xe ô tô con hiện chiếm khoảng 70% tổng lượng ô tô đăng ký mới. Trong "miếng bánh" này, xe sang và siêu sang chỉ chiếm khoảng 10%, tương đương một phân khúc khá đặc thù với nhóm khách hàng chủ yếu là doanh nhân, chủ doanh nghiệp và những người có thu nhập cao.

Mẫu xe Mercedes-Maybach GLS 480 4MATIC Facelift mới ra mắt thị trường Việt.

Hiện nay, thị trường Việt Nam có sự hiện diện của hầu hết các thương hiệu xe sang nổi tiếng thế giới như Mercedes-Benz, BMW, Lexus, Volvo, Audi, Porsche, Land Rover, Bentley, Ferrari, Lamborghini, Maserati, Aston Martin... Tuy nhiên, chỉ có Mercedes-Benz được lắp ráp tại nhà máy Mercedes-Benz Việt Nam và BMW được lắp ráp tại nhà máy của THACO, còn lại đều được nhập khẩu nguyên chiếc (CBU).

Theo số liệu tổng hợp từ lượng ô tô đăng ký mới trong giai đoạn 2023-2025 do ông Công thống kê, Mercedes-Benz đang dẫn đầu phân khúc xe sang với khoảng 37% thị phần. Xếp sau là Lexus với khoảng 24%, BMW khoảng 21% và Volvo khoảng 11%. Các thương hiệu còn lại chia nhau khoảng 7% thị phần.

Ông Công đánh giá bức tranh này phản ánh khá rõ sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng của khách hàng Việt Nam: "Trước đây, BMW là thương hiệu được nhóm khách hàng trẻ đặc biệt yêu thích. Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, ngày càng nhiều người trẻ chuyển sang lựa chọn Mercedes-Benz. Điều đó khiến tệp khách hàng của Mercedes-Benz ngày càng trẻ hóa, đồng thời giúp hãng tiếp tục duy trì vị trí dẫn đầu thị trường”.

Ông Vũ Tấn Công - Chuyên gia ô tô, nguyên Tổng Thư ký VAMA. Ảnh: NVCC.

BMW đang dần đánh mất lợi thế ở nhóm khách hàng trẻ và lùi xuống vị trí thứ ba. Trong khi đó, Lexus lại vươn lên đứng thứ hai nhờ tận dụng rất tốt giá trị thương hiệu của Toyota. Phần lớn khách hàng lựa chọn Lexus là những người đã có niềm tin vào thương hiệu Toyota. Họ đánh giá cao độ bền, chất lượng, khả năng giữ giá cũng như chi phí sử dụng hợp lý. Đây là những yếu tố đặc biệt được người tiêu dùng Việt Nam coi trọng khi quyết định sở hữu một mẫu xe trị giá hàng tỷ đồng.

"Nếu ở nhiều thị trường phát triển, khách hàng xe sang sẵn sàng trải nghiệm những thương hiệu mới nhờ công nghệ hiện đại thì tại Việt Nam, uy tín thương hiệu vẫn là yếu tố rất quan trọng. Người mua không chỉ bỏ tiền để sở hữu một chiếc xe mà còn quan tâm đến giá trị sử dụng lâu dài và khả năng bán lại sau này", vị chuyên gia nhận định.

Theo ông, đây cũng là nguyên nhân khiến cục diện thị trường xe sang Việt Nam nhiều năm qua không có nhiều biến động, bất chấp sự xuất hiện của nhiều thương hiệu mới.

Xe sang Trung Quốc vẫn đang xây dựng tên tuổi

Lynk & Co 900 là làn gió mới của phân khúc SUV cỡ lớn "dậy sóng".

Trong vài năm gần đây, một số hãng xe Trung Quốc đã rục rịch đưa các mẫu xe cao cấp vào Việt Nam và định vị ở phân khúc xe sang. Tuy nhiên, theo chuyên gia, doanh số của những dòng xe này vẫn rất khiêm tốn.

Ông Công cho rằng mục tiêu lớn nhất của các hãng xe Trung Quốc hiện nay chưa phải cạnh tranh trực diện với Mercedes-Benz, BMW hay Lexus, mà là xây dựng hình ảnh thương hiệu: "Việc đưa xe cao cấp vào Việt Nam giống như một cách khẳng định năng lực công nghệ và khả năng sản xuất của doanh nghiệp. Khi thương hiệu được nâng tầm, người tiêu dùng sẽ có thêm niềm tin đối với các dòng xe phổ thông của hãng”.

Hongqi (Hồng Kỳ) là ví dụ điển hình. Thương hiệu xe sang của Trung Quốc có mặt tại Việt Nam từ năm 2022 thông qua nhà phân phối Kylin-GX 668, song lượng xe bán ra vẫn khá hạn chế. Theo chuyên gia, một trong những nguyên nhân là giá trị xe giảm khá nhanh sau khi sử dụng, khiến nhiều khách hàng còn e ngại.

Theo ông Công, điều này cho thấy thành công của các thương hiệu xe sang tại Trung Quốc chưa thể được sao chép ngay tại Việt Nam. Để chinh phục phân khúc cao cấp, các hãng xe không chỉ cần sản phẩm tốt mà còn phải xây dựng được giá trị thương hiệu, hệ thống dịch vụ sau bán hàng và niềm tin đối với người tiêu dùng trong một thời gian dài.

Doanh nghiệp chọn thích ứng thay vì chạy đua giảm giá

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Tiến Dũng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Dịch vụ ô tô Hàng Xanh (Haxaco), cũng cho rằng chưa thể lấy những diễn biến tại Trung Quốc để dự báo tương lai của thị trường Việt Nam.

Theo ông Dũng, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở quy mô và mức độ phát triển của hai thị trường. Trung Quốc hiện là thị trường ô tô lớn nhất thế giới với tỷ lệ sở hữu ô tô trên đầu người đã ở mức rất cao và dần bước vào giai đoạn bão hòa. Trong khi đó, dù lượng ô tô tại Việt Nam tăng nhanh trong những năm gần đây, tỷ lệ sở hữu xe vẫn còn thấp, đồng nghĩa với việc dư địa tăng trưởng vẫn còn khá lớn.

"Nếu so sánh thị trường Việt Nam với Trung Quốc sẽ rất khập khiễng, bởi gần như đây là hai thị trường không liên quan đến nhau. Trung Quốc đã phổ cập ô tô, còn Việt Nam vẫn đang trong quá trình phát triển", ông Dũng nhận định.

Khó khăn của thị trường ô tô Việt Nam hiện nay chủ yếu đến từ sức mua suy giảm trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, chứ không phải do sức ép từ các thương hiệu xe Trung Quốc.

"Thị trường ô tô hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn. Ngay cả VinFast, dù đang chiếm khoảng 50% thị phần, cũng không nằm ngoài bối cảnh chung", ông nói.

Trong bối cảnh đó, đơn cử như tại Haxaco, đơn vị này lựa chọn thích ứng thay vì tham gia cuộc đua giảm giá. Theo ông Dũng, doanh nghiệp đã có nền tảng quản trị và kinh nghiệm nhiều năm nên không kinh doanh theo xu hướng ngắn hạn mà chủ động điều chỉnh chiến lược để duy trì hiệu quả.

Ông Đỗ Tiến Dũng - Chủ tịch HĐQT Haxaco.

Một trong những giải pháp được Haxaco tập trung là phát triển mạnh dịch vụ hậu mãi. Bên cạnh hoạt động phân phối xe Mercedes-Benz, doanh nghiệp đẩy mạnh mảng sửa chữa, bảo dưỡng và cung cấp phụ tùng chính hãng, lĩnh vực này mang lại nguồn doanh thu và lợi nhuận ổn định trong bối cảnh doanh số xe mới có xu hướng chững lại.

Ông Dũng nhận định, với phân khúc xe sang, giảm giá không phải lúc nào cũng là giải pháp tối ưu. Thay vào đó, Haxaco ưu tiên nhập khẩu những phiên bản đặc biệt hoặc cấu hình cao để phục vụ nhóm khách hàng có nhu cầu riêng.

"Khách hàng xe sang thường không đặt nặng yếu tố giá rẻ mà quan tâm nhiều hơn đến việc sở hữu đúng mẫu xe mình mong muốn. Chỉ cần mỗi tháng bán được vài chiếc xe đặc biệt cũng có thể mang lại hiệu quả kinh doanh tốt", ông Dũng chia sẻ.

Song song với Mercedes-Benz, Haxaco cũng tiếp tục mở rộng hệ sinh thái kinh doanh nhằm giảm sự phụ thuộc vào một thương hiệu. Doanh nghiệp này vẫn duy trì đầu tư vào hệ thống Mercedes-Benz, đồng thời mở rộng mạng lưới phân phối xe MG thông qua Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Ô tô PTM và phát triển hệ thống đại lý VinFast thông qua Công ty Cổ phần Tập đoàn Tương Lai Việt (VFG).

Hiện Haxaco sở hữu 11 đại lý VinFast trên cả nước và là một trong những hệ thống đại lý có kết quả hoạt động tốt. Nếu điều kiện thị trường thuận lợi, doanh nghiệp sẽ tiếp tục mở rộng quy mô trong thời gian tới.

Triển vọng phụ thuộc vào “sức khỏe” nền kinh tế

Đánh giá về triển vọng của phân khúc xe sang, nguyên Tổng Thư ký VAMA cho rằng yếu tố quyết định vẫn là sự phát triển của nền kinh tế chứ không phải cuộc cạnh tranh giữa các thương hiệu.

Theo ông Vũ Tấn Công, tốc độ tăng trưởng của thị trường ô tô nói chung và xe sang nói riêng có mối quan hệ chặt chẽ với tăng trưởng GDP và tốc độ gia tăng dân số. Từ quá trình nghiên cứu thị trường nhiều năm, ông đã xây dựng công thức kinh nghiệm để dự báo lượng ô tô con đăng ký mới dựa trên hai chỉ số này.

"Khi tăng trưởng GDP cao hơn, thu nhập người dân được cải thiện và tầng lớp trung lưu tiếp tục mở rộng, nhu cầu sở hữu ô tô, trong đó có xe sang, cũng sẽ tăng theo", vị chuyên gia phân tích.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Tiến Dũng cũng bày tỏ kỳ vọng thị trường sẽ dần phục hồi khi các điều kiện kinh tế thuận lợi hơn.

"Từ đầu năm đến nay, hoạt động kinh doanh của Haxaco vẫn duy trì ở mức ổn định. Chúng tôi kỳ vọng từ nay đến cuối năm và đặc biệt là nửa đầu năm tới, sức mua của thị trường sẽ từng bước cải thiện", ông Dũng cho biết.

Có thể thấy, những biến động tại thị trường xe sang Trung Quốc là tín hiệu đáng chú ý của ngành ô tô toàn cầu. Tuy nhiên, với quy mô thị trường còn khiêm tốn, tỷ lệ sở hữu ô tô chưa cao và tâm lý tiêu dùng đề cao uy tín thương hiệu, Việt Nam hiện vẫn đang vận hành theo một quỹ đạo riêng. Trong ngắn hạn, cuộc cạnh tranh ở phân khúc xe sang nhiều khả năng vẫn xoay quanh các thương hiệu truyền thống như Mercedes-Benz, Lexus và BMW, trong khi các hãng xe Trung Quốc sẽ cần thêm thời gian để khẳng định giá trị thương hiệu và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng Việt Nam.