Xem xét nhân rộng mô hình 'trường phổ thông xã hội chủ nghĩa' trên cả nước

Mô hình “trường phổ thông xã hội chủ nghĩa” lấy sự phát triển toàn diện của người học làm trung tâm, bảo đảm mọi học sinh được tiếp cận giáo dục một cách công bằng, bình đẳng và có chất lượng.

Nhiều địa phương triển khai Đề án xây dựng mô hình giáo dục kiểu mẫu

Tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, huy động mọi nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực xã hội để phát triển giáo dục.

Trên cơ sở đó, nhiều địa phương đang triển khai các đề án xây dựng mô hình giáo dục kiểu mẫu, tiêu biểu như Hưng Yên chuẩn bị khởi công dự án “trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu của Việt Nam” dự kiến vào dịp 19/8/2026 hay Hải Phòng phê duyệt đề án giai đoạn 2026–2030 dự kiến chi gần 252 tỷ đồng xây dựng 9 trường.

Như dự án xây dựng trường THPT Nghĩa Trụ (xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên) được định hướng phát triển theo mô hình “trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu của Việt Nam”, phấn đấu khởi công vào dịp 19/8/2026, hoàn thành và đưa vào khai giảng trong năm học 2027 - 2028. Mô hình này được xây dựng trên tinh thần: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp đồng hành, nhà trường dẫn dắt, học sinh trưởng thành, xã hội thụ hưởng.

Một trong các phương án kiến trúc của trường THPT Nghĩa Trụ đang được nghiên cứu. (Nhân dân)

Trong buổi làm việc mới đây, UBND tỉnh Hưng Yên, xã Nghĩa Trụ và Tập đoàn Đèo Cả thống nhất mục tiêu khởi công dự án vào dịp 19/8/2026.

Với cách tiếp cận mới, trường THPT Nghĩa Trụ được kỳ vọng trở thành mô hình giáo dục tiên phong theo định hướng “trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu của Việt Nam”.

Từ thực tiễn triển khai, dự án sẽ là cơ sở để nghiên cứu, tổng kết và hoàn thiện phương thức huy động nguồn lực xã hội, tổ chức đầu tư, quản lý, vận hành và phát triển giáo dục phổ thông. Trên cơ sở đó, mô hình “trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu của Việt Nam” có thể từng bước được nhân rộng tại các địa phương có điều kiện phù hợp, góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

TP Hải Phòng đã phê duyệt Đề án xây dựng mô hình “trường học xã hội chủ nghĩa” giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.

Theo Đề án, xác định rõ mô hình “trường học xã hội chủ nghĩa” phải bảo đảm cơ sở vật chất đạt chuẩn tối thiểu theo từng cấp học, từng bước hiện đại, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, xây dựng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên giáo dục đủ về số lượng, vững về chuyên môn, đáp ứng chuẩn nghề nghiệp.

TP Hải Phòng đã tiến hành lựa chọn 9 cơ sở giáo dục ở cả 3 cấp học để triển khai mô hình điểm, tạo nền tảng nhân rộng trong toàn TP giai đoạn tiếp theo. Dự kiến, đầu tư gần 252 tỷ đồng để hoàn thiện mô hình tại 9 trường được lựa chọn, hướng tới xây dựng các điển hình tiên tiến về trường học kiểu mẫu.

Trên cơ sở kết quả triển khai giai đoạn 2026 - 2030, Hải Phòng sẽ tiếp tục xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn để nhân rộng mô hình “trường học xã hội chủ nghĩa” trên toàn địa bàn trong giai đoạn 2030 - 2035, định hướng đến năm 2045.

Mô hình cần được xây dựng trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh

Tại tọa đàm khoa học với chủ đề “Mô hình trường phổ thông xã hội chủ nghĩa của Việt Nam trong điều kiện mới” do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức mới đây, GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho biết, qua quá trình nghiên cứu, nhóm thực hiện nhiệm vụ xác định, cốt lõi là hiện thực hóa các giá trị của chủ nghĩa xã hội như bình đẳng, tiến bộ, công bằng, nhân văn trong cấu trúc và cơ chế vận hành hằng ngày của nhà trường.

Tính chất xã hội chủ nghĩa cần được thể hiện như một thuộc tính cấu tạo của nhà trường, từ sứ mệnh, tổ chức chương trình giáo dục, mối quan hệ giữa các chủ thể, cách thức đánh giá sự thành công đến hình thức sở hữu và quản trị nhà trường.

GS.TS Lê Anh Vinh. (Ảnh: Minh Phong)

Theo GS.TS Lê Anh Vinh, nghiên cứu và xây dựng mô hình trường phổ thông xã hội chủ nghĩa trong điều kiện mới là yêu cầu cần thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Sự phát triển toàn diện của người học phải là trung tâm của mô hình “Trường phổ thông xã hội chủ nghĩa”.“Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và tổ chức thí điểm tại một số cơ sở giáo dục. Kết quả từ quá trình này sẽ góp phần hoàn thiện mô hình, tạo cơ sở để xem xét nhân rộng trên phạm vi cả nước” – vị GS này cho hay.

Theo ông Vũ Thanh Mai - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cho rằng, mô hình cần được xây dựng trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, kế thừa những giá trị của nền giáo dục cách mạng Việt Nam và đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Mô hình cũng cần làm rõ bản chất xã hội chủ nghĩa trong mục tiêu giáo dục, văn hóa nhà trường, phương thức quản trị và kết quả phát triển người học; Xác định rõ hình mẫu học sinh, đổi mới hoạt động dạy học, phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý.

“Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo cần được coi là động lực phát triển, song phải gắn với công bằng, nhân văn, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau” - ông Vũ Thanh Mai nhấn mạnh.

PGS.TS Trần Quốc Toản chia sẻ tại tọa đàm. (Ảnh: Minh Phong)

PGS.TS Trần Quốc Toản - nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ cho rằng, mô hình này cần được xây dựng trên nền tảng hệ giá trị và phát triển con người, bảo đảm công bằng giữa các loại hình trường học, đồng thời kết hợp hài hòa các giá trị phổ quát với định hướng xã hội chủ nghĩa và thực tiễn Việt Nam.