Xử phạt cũng cần tính đến tình huống tiến thoái lưỡng nan

Một vụ vi phạm giao thông trên cao tốc bị xử phạt dù đúng luật nhưng lại đặt ra tình huống giả định dẫn đến việc người tài xế phải vi phạm để thực hiện một hành vi tuân thủ cùng được quy định trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (TTATGTĐB).

Cục CSGT cho biết, hôm 19-3 trên cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, một xe tải gặp trục trặc và phải đậu ngay trên làn xe chạy. Tài xế đặt chóp nón cảnh báo phía sau nhưng chỉ cách đuôi xe 3,5 mét. Sau đó CSGT đã kiểm tra và lập biên bản tài xế này với mức xử phạt 13 triệu đồng. Theo luật hiện hành thì vật cảnh báo phải đặt cách đuôi xe tối thiểu 150 mét.

Việc xử phạt này được thực hiện theo khoản 2, điều 25 Luật TTATGTĐB và điểm c khoản 7 điều 6 của Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Quy định này là hoàn toàn hợp lý để bảo đảm an toàn giao thông, điều này không phải bàn thêm.

Tuy nhiên, vụ xử phạt này cũng đặt ra tình huống: để tuân thủ việc đặt cảnh báo đuôi xe tối thiểu 150 mét thì tài xế sẽ phải đi bộ trên làn chạy xe của cao tốc. Đây cũng là hành vi vi phạm Luật TTATGTĐB vì khoản 3, điều 25 luật này có quy định “người đi bộ không được đi trên đường cao tốc, trừ người, phương tiện giao thông đường bộ và thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc”.

Bài viết này không nhằm đi sâu vào phân tích khía cạnh “lý” trong việc để tuân thủ một quy định thì vô tình lại vi phạm một quy định khác trong cùng một luật. Điều người viết bài muốn đặt ra từ thực tế cầm lái trên cao tốc là tình thế tiến thoái lưỡng nan của tài xế trong một số trường hợp.

Hiện tại còn rất nhiều đoạn cao tốc ở Việt Nam không có làn dừng xe khẩn cấp mà thay vào đó cách 5-10 cây số mới có một điểm dừng xe khẩn cấp. Trong nhiều trường hợp xe bị hư hỏng nặng phải đậu ngay trên làn chạy xe, không “lết” được đến điểm dừng khẩn cấp như trong trường hợp tài xế xe tải nói trên.

Khi đậu trên làn xe chạy, theo lý thuyết thì tài xế hay ai đó trên xe sẽ leo qua lan can đường cao tốc để đi ngược lại 150 mét và leo trở ra để đặt vật cảnh báo. Nhưng trên thực tế, không ít đoạn cao tốc nằm trên cao, hoàn toàn không thể leo ra để đi ngược lại vì sát bên ngoài hộ lan là kênh rạch, ao hồ, vách núi hay bờ vách dựng đứng.

Rơi vào trường hợp này, người đặt cảnh báo bắt buộc phải đi bộ ngược chiều trên làn xe chạy, mà như vậy thì vừa phạm luật, vừa cực kỳ nguy hiểm cho tính mạng khi xe chạy vun vút tốc độ 80-100 ki lô mét/giờ.

Hiện vẫn còn khá nhiều đoạn cao tốc không có làn dừng khẩn cấp liên tục, phía Nam là các đoạn dài từ Trung Lương đến Cà Mau, từ Cam Lâm đến Phan Thiết và nhiều đoạn cao tốc Bắc-Nam giai đoạn 1 như Cam Lộ - La Sơn, từ Mai Sơn đến Nghi Sơn, Quảng Ngãi - Vĩnh Hảo...

Trong bối cảnh như vậy, việc xử phạt theo quy định là cần thiết nhưng cơ quan hành pháp cũng cần xem xét điều kiện thực hiện cho thấu tình đạt lý. Việc bắt buộc phải đi bộ ngược chiều trên làn chạy xe cao tốc một cách cứng nhắc sẽ khiến người vi phạm không tâm phục khẩu phục. Bởi lẽ, có người thà chấp nhận bị phạt chớ không đủ can đảm đi bộ trong điều kiện nguy hiểm như vậy.

Chính phủ cũng vừa phê duyệt đề án xây dựng trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông giai đoạn 2026-2030 với kinh phí 15.000 tỉ đồng. Mong là hệ thống này sớm đi vào hoạt động để hỗ trợ kịp lúc cho các tài xế chẳng may bị hư xe, để họ khỏi phải đi bộ trên cao tốc hết sức nguy hiểm.

Nguyễn Hòa

Nguồn Saigon Times: https://thesaigontimes.vn/xu-phat-cung-can-tinh-den-tinh-huong-tien-thoai-luong-nan/