Xứ Tuyên mùa trăng rằm

Từ sức sáng tạo của người dân, những mô hình đèn Trung thu năm nay đa dạng về chủ đề, thiết kế, tạo nên sức hấp dẫn lớn với du khách. Ảnh: Quỳnh Hương

Mạch nguồn di sản

Trải nghiệm rõ nét nhất khi đến vùng cao xứ Tuyên là đi giữa những đồi chè cổ thụ bạt ngàn mây phủ và hít hà hương chè tươi ngai ngái trong gió núi. Trên những sườn núi cao lộng gió, những gốc chè Shan tuyết xù xì, rêu phong bám chặt vào vách đá, vươn những cành cổ thụ chắc khỏe qua sương lạnh để đón nắng sớm. Tổng hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các vùng chè Shan tuyết nổi tiếng như Thông Nguyên, Hồ Thầu, Cao Bồ, Hồng Thái... đều là những “thủ phủ” lưu giữ nguồn gen quý hiếm của đại ngàn. Đến đây, du khách được thỏa sức thả mình vào thiên nhiên, tự tay thu hái từng búp chè non mập mạp còn vương lớp lông tơ trắng muốt như tuyết, rồi hít hà hơi sương lành lạnh, tinh khôi của núi rừng.

Đặc biệt, thông qua những mô hình liên kết sản xuất bài bản từ các đơn vị tiêu biểu như Hợp tác xã Chế biến chè Phìn Hồ xã Thông Nguyên hay Hợp tác xã chè Hồ Thầu, xã Hồ Thầu; Hợp tác xã Sơn Trà, xã Hồng Thái... du khách được trực tiếp chứng kiến và tham gia cùng đồng bào bản địa qua từng công đoạn sao sấy, vò chè thủ công truyền thống. Để rồi khi nhấp chén chè Shan tuyết đậm đà hậu vị, vị ngọt ngát của đất trời vùng cao do chính tay những nghệ nhân người Dao, người Mông gìn giữ như đánh thức mọi giác quan, mang lại sự bình yên sâu thẳm trong tâm hồn mỗi người.

Tiếp bước hành trình du lịch trải nghiệm làng nghề, không gian văn hóa xứ Tuyên lại dẫn dắt du khách bước vào chiều sâu tâm linh và mỹ cảm qua nghề chạm khắc bạc truyền thống. Theo nghệ nhân chạm bạc nổi tiếng người Mông, Mua Sè Sính, đồng bào Mông, Nùng, Dao ở các xã như Đồng Văn, Cao Bồ vẫn luôn gìn giữ và bảo tồn nghề thủ công truyền thống này. Mỗi dân tộc mang theo những đường nét hoa văn đặc trưng riêng, nhưng tựu chung lại đều gửi gắm vào đó những giá trị văn hóa lâu đời.

Giữa thế giới của âm thanh và lửa đỏ, tiếng bễ thổi reo vui hòa nhịp cùng tiếng búa đanh thép trên mặt đe đã tạc nên những tuyệt tác mang đậm dấu ấn ký ức: Từ chiếc vòng cổ tinh xảo, cúc áo hình mặt trời rực rỡ cho đến dải xà tích ngân vang âm thanh của thời gian. Và theo quan niệm truyền thống của cộng đồng dân tộc Nùng, Dao, Mông... bạc không chỉ là trang sức mà còn là vật liệu thiêng giúp xua đuổi tà ma, gió độc, đồng thời là hồn cốt, tín hiệu để tưởng nhớ cội nguồn và tri ân tổ tiên.

Du khách trải nghiệm vẽ sáp ong trên vải lanh tại làng nghề dệt lanh xã Lũng Cú. Ảnh: Văn Long.

Sắc màu của đại ngàn

Bức tranh làng nghề du lịch xứ Tuyên mùa hội trăng rằm được tô điểm trọn vẹn bởi sắc màu thổ cẩm và nghệ thuật mây tre đan tinh xảo. Để làm nên tấm lanh, thổ cẩm, phụ nữ các dân tộc Mông, Pà Thẻn, Dao... Ở các xã Hùng Đức, Đồng Văn, Tân Trịnh, Tân Quang, Minh Quang phải gửi gắm vào đó cả sự nhẫn nại và tư duy thẩm mỹ được truyền đời qua nhiều thế hệ. Từ những sợi lanh mộc mạc trải qua các công đoạn luộc, giã mềm, nhuộm chàm công phu, cho đến kỹ thuật vẽ sáp ong điêu luyện và nghệ thuật thêu tay tỉ mỉ từng đường kim mũi chỉ, những tấm vải dần hóa thành trang phục mang đậm âm hưởng đại ngàn. Mỗi họa tiết hình học, mỗi đường nét thêu thùa không đơn thuần là trang trí, mà là một cuốn “mã vùng ký ức” lưu giữ nhân sinh quan và tín ngưỡng của đồng bào.

Song song với nhịp thoi đưa trên khung cửi, các làng nghề mây tre đan cũng đang chuyển mình mạnh mẽ, thổi hồn vào từng đường đan lát để tạo nên những sản phẩm vừa có tính ứng dụng cao trong đời sống hiện đại, vừa đạt giá trị mỹ thuật lớn.

Khách du lịch trải nghiệm hái chè Shan tuyết tại xã Hồ Thầu.

Tiến sĩ Trần Hữu Sơn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng Văn hóa và Du lịch, khẳng định: Lễ hội Thành Tuyên chính là nhịp cầu hoàn hảo đưa hệ sinh thái sản phẩm OCOP và văn hóa bản địa chạm đến trái tim du khách. Giữa không gian lung linh của ánh sáng đèn Trung thu khổng lồ trên phố phường, việc nhâm nhi chén chè thơm nồng từ các hợp tác xã vùng cao, trực tiếp khám phá quy trình chạm khắc bạc hay ngắm nhìn sắc thổ cẩm ngập tràn đã biến mỗi chuyến đi thành một hành trình trải nghiệm sâu sắc, nơi con người được sống trong sự hòa quyện hoàn hảo giữa di sản ngàn đời và nhịp thở đương đại.

Mùa hội trăng rằm ở xứ Tuyên vì thế không khép lại bằng những khúc hoan ca ánh sáng trên phố phường còn mở ra âm vang bền bỉ từ những bản làng văn hóa. Ở đó, ngọn lửa bễ lò vẫn đỏ rực qua năm tháng, tiếng khung cửi vẫn kẽo kẹt thoi đưa, và những giá trị truyền thống vẹn nguyên đang vươn mình thăng hoa cùng du lịch, trở thành mạch nguồn trường tồn nuôi dưỡng niềm tự hào của đồng bào các dân tộc trên mảnh đất giàu truyền thống, văn hóa, lịch sử này.