Xuất khẩu gỗ tránh được cú sốc thuế đầu năm

Kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản năm 2025 đạt khoảng 18,5 tỷ USD. Ảnh: VGP

Hoãn tăng thuế chứ không phải hoãn áp thuế

Ngày 31/12/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phái sinh từ gỗ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Theo đó, Mỹ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm như ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027.

Trước đó, theo Tuyên bố số 10976 ban hành tháng 9/2025, các mặt hàng gỗ nhập khẩu vào Mỹ đang chịu mức thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với sản phẩm chế biến sâu, đồng thời dự kiến tăng lên lần lượt 30% và 50% kể từ đầu năm 2026.

Việc lùi thời điểm áp dụng mức thuế cao hơn đồng nghĩa với việc các mức thuế hiện hành tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Phía Mỹ cho biết quyết định này nhằm tạo dư địa cho các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra, đồng thời phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và ổn định chuỗi cung ứng.

Đáng chú ý, mức thuế trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc trực tiếp vào kết quả đàm phán, cho thấy thuế quan tiếp tục được sử dụng như một công cụ thương lượng chiến lược, thay vì chỉ thuần túy là biện pháp bảo hộ thương mại.

Theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), về bản chất, đây không phải là quyết định hoãn áp thuế mà chỉ là lùi thời điểm tăng thuế. Các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào Hoa Kỳ vẫn đang chịu thuế theo Mục 232, với mức 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với các sản phẩm chế biến sâu.

Trong bối cảnh xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Mỹ vẫn duy trì đà tăng tích cực trong năm 2025, quyết định này được đánh giá mang lại tác động đáng kể, giúp doanh nghiệp tránh cú sốc thuế ngay từ đầu năm, qua đó duy trì đơn hàng, ổn định giá bán và có thêm thời gian điều chỉnh chiến lược thị trường.

Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cũng lưu ý, việc hoãn tăng thuế theo Mục 232 hoàn toàn không liên quan đến các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đối với sắc lệnh thuế đối ứng. Nguyên nhân là thuế theo Mục 232 được ban hành trên cơ sở bảo đảm an ninh quốc gia và thuộc thẩm quyền của nhánh hành pháp, với cơ chế pháp lý tách biệt so với các biện pháp thuế đối ứng áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Vì vậy, dù có bất kỳ điều chỉnh tư pháp nào liên quan đến thuế đối ứng, các mức thuế đối với gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục có hiệu lực độc lập.

Tạm ổn nhưng chưa an toàn

Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cảnh báo, trong trung hạn, bức tranh chính sách vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Mỹ đang mở rộng phạm vi điều tra và áp dụng Mục 232 đối với hàng loạt nhóm hàng nhập khẩu khác, trong đó không loại trừ khả năng các mức thuế sẽ tiếp tục được điều chỉnh nhằm phục vụ mục tiêu đàm phán thương mại hoặc xử lý sức ép kinh tế, chính trị nội bộ trong năm 2026.

Đối với ngành gỗ Việt Nam, năm 2026 vì vậy cần được nhìn nhận như một giai đoạn “tạm ổn nhưng chưa an toàn”, đòi hỏi doanh nghiệp phải theo dõi sát diễn biến chính sách, chủ động đối thoại với phía Mỹ và chuẩn bị sẵn các kịch bản ứng phó dài hạn, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài lưu ý.

Năm 2025, dù chịu tác động từ biến động thị trường quốc tế và biến đổi khí hậu, ngành lâm nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, hoàn thành và vượt nhiều chỉ tiêu quan trọng. Kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt khoảng 18,5 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2024, tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của nông nghiệp, đóng góp đáng kể cho nền kinh tế.

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2025 ngành lâm nghiệp xuất siêu gần 14,9 tỷ USD; giá trị sản xuất toàn ngành tăng 5,6 - 5,8%, tương đương 103% kế hoạch. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức 42,03%; số vụ vi phạm lâm luật giảm 13,8%, trong khi diện tích rừng bị cháy và bị tác động đều giảm trên 10%.

Công tác trồng rừng tiếp tục được đẩy mạnh với 284.646ha, đạt 109,5% kế hoạch đề ra. Diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững tăng thêm gần 120.000ha, nâng tổng diện tích được chứng chỉ trên cả nước lên khoảng 730.000ha. Nguồn gỗ nguyên liệu từ rừng trồng đạt khoảng 24,6 triệu mét khối, đáp ứng nhu cầu cho chế biến và xuất khẩu.

Bước sang năm 2026, ngành lâm nghiệp đặt mục tiêu giữ kim ngạch xuất khẩu lâm sản ở mức khoảng 18,5 tỷ USD, đồng thời tập trung phát triển rừng gỗ lớn, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Cùng với đó, tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường chủ lực và từng bước xây dựng thương hiệu “Gỗ Việt Nam” trên thị trường quốc tế.

Hà Lan