10 năm chống đỡ nghẹt thở của taxi Vinasun trước Grab, Uber và Xanh SM

Tự sự chủ quan đến phản ứng chống lại

Giai đoạn hoạt động kinh doanh của hãng taxi truyền thống Vinasun từ 2016 đến 2025 có thể nói là một thời kỳ “rơi từ hoàng kim xuống vực sâu” khi áp lực cạnh tranh từ dịch vụ xe công nghệ dần lớn và lấy mất thị phần của các hãng taxi truyền thống như Vinasun, Mai Linh, hay hãng taxi vàng Vinataxi…

Dịch vụ xe ôm công nghệ bắt đầu vào thị trường Việt Nam với cái tên đầu tiên là Grab từ năm 2014. Nhưng phải mất 2-3 năm, Grab dần xây dựng nền tảng kinh doanh, mở rộng dịch vụ tại thị trường Việt Nam và khuếch trương thương hiệu. Cho tới năm 2016, áp lực cạnh tranh từ Grab đối với các hãng taxi và xe ôm truyền thống mới thực sự rõ nét.

Tuy nhiên, trong vài năm đầu Grab thâm nhập thị trường Việt Nam, các hãng taxi và cả dịch vụ xe ôm truyền thống vẫn rất chủ quan. Bởi khi đó, hầu hết người tiêu dùng vẫn quen với việc đón/bắt taxi truyền thống cho nhu cầu đi lại. Cùng với đó, hành lang pháp lý chưa rõ ràng để hỗ trợ cho mô hình kinh doanh mới dựa trên nền tảng công nghệ như Grab hoạt động. Chính vì thế, trên thị trường, sự xung đột từ lợi ích dẫn đến các cuộc đấu pháp lý giữa 2 bên đã diễn ra suốt nhiều năm. Một thời gian dài, hoạt động của dịch vụ gọi xe công nghệ như Grab, Uber bị cho là “không nằm trong hành lang pháp lý”.

10 năm “nghẹt thở” trước áp lực cạnh tranh từ đối thủ xe công nghệ

Tuy nhiên, làn sóng của mô hình kinh doanh O2O (Online to Offline) dựa trên nền tảng công nghệ là các ứng dụng di động dần cho thấy sự vượt trội. Đầu tiên, dịch vụ Grab thể hiện sự linh hoạt, tiện lợi, và khả năng tận dụng công suất dư thừa và thời giuan rỗi rãi của người, xe và thiết bị để đưa vào kinh doanh dịch vụ gọi xe công nghệ. Sau đó, khi dịch vụ này đã lan tỏa rộng trong cộng đồng người dùng, nhiều cá nhân đầu tư mua sắm phương tiện để chạy Grab.

Taxi Vinasun trước sức ép cạnh tranh nghẹt thở từ xe công gnhe65 Grab, Xanh SM. Ảnh: VNS.

Cuộc cạnh tranh “đốt tiền” của Grab, Uber đã dẫn đến một hệ lụy tất yếu là lôi kéo được ngày càng đông người dùng. Từ tập khách hàng đầu tiên là những người dùng trẻ, quen thao tác trên các ứng dụng di động, Grab, Uber đã dần thu hút cả tập khách hàng lớn tuổi, nhân viên văn phòng... Đó cũng là hồi chuông gióng lên cảnh báo đối với những hãng taxi truyền thống như Vinasun, rằng sự ngăn cản không thể dập tắt được sự trỗi dậy của các mô hình kinh doanh mới vốn là thành quả ngọt ngào từ sự phát triển công nghệ của loài người.

Năm 2016, khi Grab bắt đầu phát đi những tín hiệu cho thấy họ sẽ trở thành đối thủ đáng gờm của taxi và xe ôm truyền thống, Vinasun lại đang ở đúng đỉnh hoàng kim. Năm đó, Vinasun đạt doanh thu trên 4.500 tỉ đồng, lợi nhuận hơn 310 tỉ đồng, và khoảng 6.000 đầu xe taxi tỏa rộng ở nhiều tỉnh thành. Khi đó, Vinasun được ví là “vua taxi” tại TP.HCM và một số tỉnh thành ở phía Nam.

Tuy nhiên, đó cũng là năm vàng son cuối cùng của “ông lớn” taxi Vinasun. Từ năm 2017, tình hình kinh doanh của Vinasun dần trượt dốc. Trong thời kỳ đại dịch Covid 19 hoành hành, Vinasun thậm chí còn ghi nhận lỗ (2020-2021).

Giai đoạn 2022-2025, lợi nhuận của Vinasun giảm dần từ mức khoảng 185 tỉ đồng xuống mức khoảng 39 tỉ đồng. Tại Đại hội đồng cổ đông diễn ra ngày 22/4, Vinasun đặt mục tiêu doanh thu và lợi nhuận cũng rất khiêm tốn: Doanh thu dự kiến 903 tỉ đồng, tăng nhẹ 2% so với năm 2025 (đạt 883 tỉ đồng); trong khi kế hoạch lợi nhuận lại đi lùi, xuống mức 32 tỉ đồng, giảm 18% so với năm 2025.

Một số hãng taxi truyền thống trong đó có Vinasun đã áp dụng công nghệ, cụ thể là triển khai ứng dụng đặt xe cho khách hàng. Thế nhưng, cách làm “nửa nạc nửa mỡ” không những không giúp gì cho việc nâng cao chất lượng dịch vụ, mà còn khiến khách hàng đánh giá là “bảo thủ”.

Chống đỡ cực tốt hay gồng mình cầm cự?

Tại sự kiện Đại hội đồng cổ đông của Vinasun ngày 22/4, một đại diện của hãng taxi này cho biết đang tìm kiếm các dự án kinh doanh mới để bảo đảm sức chống đỡ luôn ở mức cực tốt. Đây có thể là một sự hy vọng vào các kế hoạch đầu tư và kinh doanh trong tương lai của Vinasun.

Nhìn từ bình diện rộng trên thị trường dịch vụ taxi, Vinasun và nhiều hãng taxi truyền thống khác tại Việt Nam đang gồng mình một cách vất vã để cầm cự trong tình thế cạnh tranh đầy bất lợi trước các “ông lớn” nền tảng gọi xe công nghệ như Xanh SM, Grab. Điều này thể hiện quá rõ từ các thống kê về thị phần, doanh thu, số lượng xe và đội ngũ tài xế, lượng người dùng/khách hàng…

Trước sức ép cạnh tranh của các hãng gọi xe công nghệ và sự chuyển dịch trong thói quen sử dụng dịch vụ từ người tiêu dùng đang diễn ra một cách mạnh mẽ, nhiều thương hiệu taxi truyền thống đã rơi rụng trong những năm qua. Vinasun, dù đã phải co cụm, dù đã bị suy giảm nặng nề trong hoạt động kinh doanh, nhưng vẫn là một trong số ít thương hiệu taxi truyền thống vẫn còn hoạt động đến thời điểm này trước sức ép nghẹt thở từ Grab và Xanh SM.

Trên thực tế, 10 năm chống đỡ một cách nghẹt thở của Vinasun trước sức ép khủng khiếp từ dịch vụ gọi xe công nghệ, cũng là một “trang sử” đầy biến động và thể hiện dấu ấn sâu đậm về sự thay đổi trên thị trường dịch vụ taxi do tác động mạnh mẽ từ công nghệ. Dịch vụ xe công nghệ không dễ gì triệt tiêu hoàn toàn dịch vụ taxi truyền thống trên thị trường hiện nay. Nhưng, taxi truyền thống hoạt đồng và tồn tại như thế nào lại là một bài toán đầy nan giải.