30 phút vận động mỗi ngày giúp kiểm soát đường huyết, hỗ trợ giảm phụ thuộc thuốc cho người bệnh

Trong điều trị bệnh đái tháo đường, thuốc vẫn giữ vai trò quan trọng. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy vận động thể chất thường xuyên là một "trụ cột" không thể thiếu trong kiểm soát đường huyết. Đặc biệt, chỉ với 30 phút vận động mỗi ngày, người bệnh có thể tạo ra những thay đổi rõ rệt về chuyển hóa, từ đó hỗ trợ giảm biến chứng và nâng cao chất lượng sống.

1. Vì sao 30 phút vận động mỗi ngày có thể tạo khác biệt trong kiểm soát đường huyết?

Đối với người mắc đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường type 2, rối loạn chuyển hóa glucose và kháng insulin là vấn đề cốt lõi. Vận động thể chất tác động trực tiếp vào hai cơ chế này.

Khi cơ thể vận động, các cơ bắp sử dụng glucose trong máu làm nguồn năng lượng. Quá trình này giúp giảm lượng đường huyết một cách tự nhiên mà không cần tăng liều thuốc. Đồng thời, hoạt động thể chất còn làm tăng độ nhạy của tế bào với insulin, giúp insulin hoạt động hiệu quả hơn.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, hiệu quả của một buổi tập không chỉ dừng lại ngay sau khi kết thúc mà có thể kéo dài đến 24 giờ hoặc hơn. Khi duy trì đều đặn, tác động này sẽ tích lũy theo thời gian, giúp kiểm soát đường huyết ổn định hơn.

Vận động thể chất thường xuyên là một "trụ cột" không thể thiếu trong kiểm soát đường huyết.

Vận động giúp cải thiện kháng insulin

Kháng insulin là tình trạng cơ thể không đáp ứng tốt với insulin, khiến glucose không được đưa vào tế bào mà tích tụ trong máu. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tăng đường huyết mạn tính. Hoạt động thể chất giúp cải thiện tình trạng này thông qua các cơ chế:

Tăng vận chuyển glucose vào tế bào cơ mà không phụ thuộc hoàn toàn vào insulin.
Cải thiện chức năng của thụ thể insulin.
Giảm mỡ nội tạng – yếu tố liên quan chặt chẽ đến kháng insulin.
Tăng tiêu hao năng lượng và điều hòa cân nặng...

Những thay đổi này góp phần làm giảm đường huyết và hỗ trợ kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.

Vận động có thể giúp giảm nhu cầu dùng thuốc?

Một trong những lợi ích đáng chú ý của vận động là khả năng hỗ trợ giảm nhu cầu dùng thuốc theo thời gian. Khi đường huyết được kiểm soát tốt hơn nhờ vận động, bác sĩ có thể cân nhắc điều chỉnh liều thuốc phù hợp. Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý:

Không tự ý giảm hoặc ngừng thuốc.
Mọi điều chỉnh phải có chỉ định của bác sĩ.
Theo dõi đường huyết thường xuyên...

Vận động không thay thế thuốc, nhưng là yếu tố hỗ trợ mạnh mẽ trong điều trị toàn diện.

2. Lưu ý khi vận động ở người bệnh tiểu đường

Không cần tập nặng, chỉ cần đều:Hiệu quả của vận động không nằm ở cường độ cao mà ở sự duy trì đều đặn. Người bệnh tiểu đường được khuyến nghị:

Tối thiểu 150 phút hoạt động thể chất mỗi tuần.
Có thể chia thành 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần.
Hoặc chia nhỏ thành các phiên 10–15 phút trong ngày...

Đi bộ nhanh là hình thức được khuyến khích nhất vì dễ thực hiện, phù hợp với nhiều đối tượng và ít nguy cơ chấn thương. Quan trọng nhất là người bệnh cần duy trì thói quen lâu dài để kiểm soát đường huyết tốt.

Đa dạng vận động để tăng hiệu quả: Đi bộ mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc kết hợp nhiều hình thức vận động sẽ giúp cải thiện toàn diện hơn về thể chất và duy trì động lực. Một số hình thức vận động phù hợp gồm: Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, tập kháng lực nhẹ (tạ nhẹ, dây kháng lực), bài tập tại nhà... Việc luân phiên các hoạt động trong tuần giúp tăng hiệu quả chuyển hóa, cải thiện sức bền và hạn chế cảm giác nhàm chán.

Uống đủ nước trước, trong và sau khi tập luyện hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả.

3. Những rủi ro cần lưu ý khi tập luyện

Dù mang lại nhiều lợi ích, vận động không đúng cách có thể gây ra một số rủi ro, đặc biệt ở người bệnh tiểu đường.

Hạ đường huyết: Tập luyện khi bụng đói hoặc dùng thuốc hạ đường huyết mạnh có thể gây tụt đường huyết. Người bệnh nên kiểm tra đường huyết trước và sau khi tập; ăn nhẹ trước khi vận động nếu cần…

Mất nước: Uống đủ nước trước, trong và sau khi tập là cần thiết.

Tổn thương bàn chân: Người bệnh tiểu đường có nguy cơ tổn thương thần kinh ngoại biên. Vì vậy mang giày phù hợp, kiểm tra bàn chân hàng ngày, tránh tập luyện khi có vết thương hở…

Lối sống ít vận động, ngồi nhiều, chế độ ăn nhiều năng lượng đang làm gia tăng nhanh chóng tỷ lệ mắc tiểu đường, đặc biệt ở người trẻ. Trong bối cảnh này, vận động thể chất không chỉ là biện pháp hỗ trợ điều trị mà còn là yếu tố phòng bệnh hiệu quả. Chỉ cần 30 phút mỗi ngày, người bệnh có thể cải thiện đáng kể các chỉ số chuyển hóa mà không cần đến các phương pháp phức tạp.

4. Làm thế nào để duy trì thói quen vận động mỗi ngày?

Thách thức lớn nhất không phải là bắt đầu mà là duy trì lâu dài. Một số cách giúp hình thành thói quen gồm:

Đi bộ sau bữa ăn thay vì ngồi hoặc sử dụng điện thoại.
Ưu tiên cầu thang thay cho thang máy.
Lên lịch tập luyện cố định mỗi ngày.
Kết hợp vận động với nghe nhạc hoặc podcast.
Tập cùng bạn bè hoặc người thân...

Khi vận động trở thành một phần của lối sống, việc kiểm soát đường huyết sẽ trở nên chủ động và hiệu quả hơn.