50 năm mở lối đại học cho học sinh dân tộc thiểu số

Trường Dự bị Đại học Phúc Khánh (nay là Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang) trong những ngày đầu thành lập

Nửa thế kỷ bền bỉ tạo nguồn nhân lực

Với nhiều học sinh dân tộc thiểu số, năm học dự bị là lần đầu các em sống xa gia đình, tự sắp xếp việc học, làm quen với bạn bè đến từ những vùng văn hóa khác nhau. Quãng thời gian ấy tuy ngắn nhưng có thể tạo ra bước chuyển quan trọng, giúp các em vượt qua khoảng cách về điều kiện học tập và chủ động hơn khi bước vào đại học.

Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang được thành lập ngày 6/12/1976 với tên gọi Trường Dự bị đại học Phú Khánh, trong bối cảnh đất nước vừa thống nhất, kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Từ năm học 1978-1979, trường bắt đầu thực hiện nhiệm vụ đào tạo hệ dự bị đại học, tạo điều kiện để học sinh tiếp tục học lên bậc cao hơn.

Qua những thay đổi về chương trình và phương thức đào tạo, trường vẫn kiên trì nhiệm vụ bồi dưỡng kiến thức, tạo nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Giai đoạn 1978-1989, qua 11 khóa, trường đào tạo 921 học sinh, trong đó 897 em được chuyển vào các trường đại học, cao đẳng. Đến năm 2016, sau 40 năm thành lập, trường đã đào tạo, bồi dưỡng 11.462 học sinh; 10.887 em được chuyển vào các cơ sở đào tạo, đạt tỷ lệ 94,9%. Riêng năm học 2025-2026, có 471 học sinh hệ dự bị được xét chuyển vào các trường đại học, học viện.

Những con số cho thấy vai trò của giáo dục dự bị đại học trong việc mở rộng cơ hội học tập. Đằng sau đó là những hành trình riêng: học sinh từ miền núi, buôn làng vượt quãng đường xa đến trường; những em cần thêm thời gian củng cố kiến thức, thay đổi phương pháp học và thích nghi với môi trường mới. Với các em, năm dự bị không chỉ để hoàn thành một chương trình mà còn để chuẩn bị khả năng học tiếp và tự lập.

Kết quả ấy có sự đóng góp của nhiều thế hệ thầy cô, học sinh và sự phối hợp của các địa phương, cơ sở giáo dục đại học.

Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang thăm và làm việc tại Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang (tháng 6/2026)

Một năm dự bị, nhiều đổi thay ngoài lớp học

Học sinh vào trường đến từ nhiều dân tộc, địa phương, với điều kiện học tập và nền tảng kiến thức khác nhau. Vì vậy, nhiệm vụ của nhà trường không chỉ là bổ sung kiến thức theo tổ hợp môn, mà còn giúp các em biết tự học, xây dựng kế hoạch, thích ứng với môi trường giáo dục đại học.

Có những tiến bộ khó thể hiện qua điểm số. Một học sinh vốn rụt rè dần mạnh dạn trao đổi với giáo viên; người từng học thụ động biết chủ động tìm tài liệu; những em bỡ ngỡ khi xa nhà học cách tự chăm sóc bản thân và có trách nhiệm với tập thể. Đây là những kỹ năng cần thiết để không bị hụt hẫng khi chuyển sang học đại học.

Môi trường nội trú là nét đặc trưng của trường dự bị dân tộc. Cùng học tập và sinh hoạt, học sinh có điều kiện tìm hiểu tiếng nói, phong tục, tập quán của bạn bè đến từ các cộng đồng khác nhau. Những giờ tự học, hoạt động văn hóa, thể thao và sinh hoạt tập thể giúp các em rèn tính kỷ luật, tinh thần đoàn kết, đồng thời thêm trân trọng bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Để duy trì môi trường đó, bên cạnh giáo viên trực tiếp giảng dạy còn có giáo viên chủ nhiệm, cán bộ quản lý nội trú, nhân viên chăm lo bữa ăn, sức khỏe và đời sống hằng ngày. Sự đồng hành của nhà trường không phải làm thay học sinh, mà tạo điều kiện để các em tự tin giải quyết khó khăn và trưởng thành.

Không chỉ những thành tích được ghi nhận, công việc thầm lặng mỗi ngày trong lớp học, ký túc xá cũng góp phần tạo nên môi trường giáo dục nhân văn. Với cựu học sinh, kỷ niệm về trường còn là tình thầy trò, tình bạn và bài học tự lập.

Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Y Thông trong chuyến thăm Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang (tháng 9/2026)

Từ giảng đường trở về đóng góp cho cộng đồng

Hiệu quả của giáo dục dự bị đại học không chỉ được đo bằng số học sinh chuyển vào đại học, mà còn ở con đường các em lựa chọn sau khi tốt nghiệp. Từ mái trường Nha Trang, nhiều thế hệ học sinh đã tiếp tục học tập, công tác trong lĩnh vực quản lý nhà nước, giáo dục, khoa học, y tế, kinh tế và các ngành nghề khác.

Một gương mặt tiêu biểu là ông Y Thông, cựu học sinh khóa 6 (1988-1990), hiện là Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Sau thời gian học dự bị, ông được phân đi học tại Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng, chuyên ngành Kinh tế, rồi đảm nhiệm nhiều vị trí công tác ở địa phương và Trung ương.

Nhà trường còn có những cựu học sinh như ông Kpă Thuyên, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai; bà H'Yim Kđok, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk; ông Phan Văn Thế, nguyên Chủ tịch UBND thành phố Kon Tum; ông Đỗ Văn Phu, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Ngãi; TS. Nguyễn Thiên Tuế, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM; TS. Y Ghi Niê, nguyên Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đắk Lắk.

Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang khai giảng lớp Bồi dưỡng kiến thức công tác dân tộc và tôn giáo cho cán bộ Lào (tháng 9/2026)

Bên cạnh những người giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, còn có nhiều cựu học sinh trở thành giáo viên, cán bộ cơ sở, bác sĩ, nhân viên y tế, người lao động có chuyên môn. Họ góp sức tại các địa phương, trong đó có vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi nhu cầu về nguồn nhân lực được đào tạo luôn thiết thực.

Sự trưởng thành của mỗi người là kết quả từ nỗ lực cá nhân, gia đình, chính sách hỗ trợ và quá trình học tập ở nhiều môi trường. Trong hành trình đó, năm học dự bị đã góp một phần quan trọng, giúp học sinh có thêm nền tảng kiến thức, bản lĩnh và cơ hội lựa chọn tương lai.

Một tiết học tại Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang

Đổi mới từ nền tảng 50 năm

Bước sang chặng đường mới, Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang xác định tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, lấy sự tiến bộ của người học làm thước đo. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và định hướng phát triển hệ thống trường dự bị đại học đặt ra yêu cầu đổi mới đối với giáo dục dân tộc.

Trên cơ sở Chiến lược phát triển giai đoạn 2024-2030, nhà trường hướng tới đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá; nâng cao năng lực đội ngũ; ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong quản lý, giảng dạy. Song song với đó là xây dựng môi trường nội trú an toàn, có kỷ cương, phù hợp với đặc điểm học sinh dân tộc thiểu số.

Một tiết học tại Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang

Năm 2026, Bộ Dân tộc và Tôn giáo giao trường chủ trì tổ chức lớp bồi dưỡng kiến thức công tác dân tộc và tôn giáo cho cán bộ Lào. Đây là nhiệm vụ mới, tạo cơ hội để nhà trường phát huy kinh nghiệm đào tạo, mở rộng phối hợp chuyên môn và nâng cao năng lực tổ chức hoạt động bồi dưỡng, đối ngoại.

Sau nửa thế kỷ, điều đáng quý không chỉ nằm ở số khóa học, số học sinh được chuyển tiếp lên đại học hay những cựu học sinh thành đạt. Đó còn là tri thức, phương pháp tự học, sự tự tin và ý thức trách nhiệm mà mỗi học sinh mang theo khi rời mái trường. Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục thực chất chính là cách nhà trường gìn giữ giá trị ấy, góp phần tạo nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong những năm tới.