TS Trần Nam Dũng: Thi trường chuyên theo khối, học sinh giỏi 1 môn có thể trượt

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo quy định tổ chức và tuyển sinh lớp 10, trong đó đề xuất thay đổi mô hình tuyển sinh trường chuyên. Thay vì tuyển theo từng môn như hiện nay, các lớp chuyên được tổ chức thành 3 khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. 

Học sinh vượt trội một môn có thể khó trúng tuyển trường chuyên

TS Trần Nam Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TPHCM), cho rằng tuyển sinh theo khối có nét tương đồng với cách thức tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực. Cách tiếp cận này có thể phù hợp với tuyển sinh đại trà, nhưng khi áp dụng cho trường chuyên cần được cân nhắc kỹ hơn.

Theo ông, điểm đáng chú ý là nhiệm vụ phân hóa và định hướng học sinh được chuyển từ giai đoạn cuối cấp THCS lên học kỳ I lớp 10. Tuy nhiên, cách tuyển sinh mới cũng có thể khiến một số học sinh có năng lực nổi trội ở một môn học không còn lợi thế như trước. Chẳng hạn, học sinh giỏi Vật lý, Hóa học, Sinh học nhưng không đạt kết quả tốt ở bài thi đánh giá năng lực chung của khối Khoa học tự nhiên có thể không trúng tuyển.

Ông cho rằng đây là sự thay đổi đáng kể trong quan niệm tuyển chọn học sinh chuyên từ việc tìm kiếm những em có năng lực nổi bật ở một môn cụ thể sang tuyển chọn theo lĩnh vực, sau đó mới phân hóa và định hướng chuyên sâu.

TS Trần Nam Dũng cho rằng cần thảo luận thấu đáo, đánh giá đầy đủ tác động của phương án thi theo khối và thi theo từng môn trước khi quyết định, thay vì vội vàng lựa chọn một hình thức cụ thể.

Thí sinh thi vào lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TPHCM). Ảnh: Nguyễn Huế

Thêm một lần tuyển chọn sau khi vào trường

Một vấn đề khác được TS Trần Nam Dũng lưu ý là cách tổ chức dạy học và đánh giá học sinh trong học kỳ I lớp 10.

Theo dự thảo, sau khi trúng tuyển theo khối, học sinh có một học kỳ để trải nghiệm, tham gia các dự án nhập môn và tìm hiểu lĩnh vực, ngành nghề quan tâm. Cuối học kỳ I, các em đăng ký hai môn học chuyên sâu. Chẳng hạn, học sinh khối Khoa học tự nhiên có thể chọn Toán - Vật lý - Hóa học, Toán - Hóa học - Sinh học hoặc Toán - Vật lý - Tin học.

Từ học kỳ II lớp 10, các em bắt đầu học chuyên đề định hướng theo những môn đã đăng ký. Đến lớp 11, học sinh chuyển sang chương trình nâng cao ổn định tại lớp chuyên theo môn. Lớp học có thể gồm học sinh từ một hoặc nhiều lớp trong cùng khối, có chung lựa chọn môn chuyên sâu.

Như vậy, sau kỳ thi tuyển sinh đầu vào, nhà trường vẫn phải tiếp tục theo dõi, đánh giá và phân loại học sinh để xác định các em sẽ học chuyên sâu theo môn nào.

TS Trần Nam Dũng cho rằng đây thực chất giống như tổ chức thêm một lần tuyển chọn học sinh chuyên sau khi các em đã vào trường. “Coi như tuyển sinh một lần nữa”, ông nhận định.

Theo ông, để thực hiện được điều này, các trường phải giải quyết nhiều công việc không đơn giản: Học kỳ I lớp 10 sẽ được tổ chức dạy học như thế nào, giáo viên quan sát và đánh giá năng lực học sinh ra sao, tiêu chí nào được sử dụng để tư vấn lựa chọn môn chuyên sâu và tổ chức phân lớp sau đó như thế nào.

Việc đánh giá không thể chỉ dựa trên một vài bài kiểm tra mà cần có quá trình theo dõi đủ dài, kết hợp kết quả học tập, khả năng tiếp thu, tư duy, sở thích và nguyện vọng của học sinh.

TS Dũng cho rằng không chỉ phụ huynh, học sinh cần chuẩn bị cho sự thay đổi mà chính các trường chuyên cũng phải có sự chuẩn bị đầy đủ về chương trình, đội ngũ giáo viên và cách thức tổ chức dạy học.

Cần hội thảo chuyên sâu trước khi thay đổi tuyển sinh

Từ những băn khoăn trên, TS Trần Nam Dũng đề xuất cần tổ chức hội thảo chuyên sâu để thảo luận đến nơi đến chốn về phương án đổi mới tuyển sinh trường chuyên. Việc lấy ý kiến không nên chỉ dừng ở hình thức góp ý dự thảo mà cần có sự trao đổi thực chất giữa nhà quản lý, chuyên gia, đại diện trường chuyên và giáo viên trực tiếp giảng dạy.

Theo ông, chỉ nên triển khai khi các bên đã hiểu rõ phương án, có sự thống nhất và chuẩn bị đầy đủ điều kiện thực hiện. Bởi thay đổi cách tuyển sinh sẽ kéo theo thay đổi về chương trình, phương pháp giảng dạy, tổ chức lớp học và cả cách đánh giá học sinh.

Cũng bày tỏ băn khoăn về đề xuất này, thầy Thọ, một giáo viên tại TPHCM, cho rằng việc chuyển từ tuyển sinh theo từng môn sang theo lĩnh vực, khối liên ngành cần được nghiên cứu kỹ.

Theo thầy, cơ quan quản lý cần tham vấn trực tiếp phụ huynh, học sinh đang theo học, cựu học sinh và giáo viên tại các trường chuyên. Đây là những người có trải nghiệm thực tế, hiểu rõ đặc thù đào tạo cũng như áp lực học tập trong môi trường này.

“Chính học sinh và thầy cô tại các trường chuyên mới có ý kiến chính xác nhất”, thầy Thọ nhấn mạnh.

Ông cho rằng quy mô học sinh và đội ngũ giáo viên ở mỗi trường chuyên không quá lớn nên có thể tổ chức khảo sát trực tiếp thông qua phỏng vấn, trao đổi. Cách làm này giúp các bên chia sẻ cụ thể hơn về trải nghiệm, thuận lợi, khó khăn và áp lực trong quá trình học tập, giảng dạy, thay vì chỉ trả lời qua phiếu khảo sát.

Thầy Thọ cũng cho rằng trường chuyên là mô hình giáo dục đặc thù, có nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo nhân tài. Vì vậy, mọi thay đổi trong tuyển sinh cần được đánh giá đầy đủ về tác động đối với người học, giáo viên và chất lượng đào tạo.