80 năm xe tăng Liên Xô - Nga: T-34 đã 'sống lại' trong T-90M như thế nào?

Từ những cánh đồng đầy xe tăng trong Thế chiến II đến chiến trường Ukraine với UAV xuất hiện dày đặc trên bầu trời, lịch sử xe tăng Liên Xô - Nga trải qua nhiều thay đổi. Nhưng nhìn xuyên suốt gần 80 năm, có một điểm đáng chú ý: những ý tưởng cũ chưa bao giờ hoàn toàn biến mất.

Xe tăng chủ lực T-34 là điểm khởi đầu quan trọng. Thiết kế này không hoàn hảo, nhưng tạo ra sự cân bằng giữa hỏa lực, giáp và khả năng cơ động, đồng thời phù hợp với yêu cầu sản xuất quy mô lớn. Chính khả năng đơn giản hóa sản xuất đã giúp Liên Xô duy trì số lượng xe tăng lớn trong chiến tranh.

Sau chiến tranh, xe tăng chủ lực T-54 và T-55 tiếp tục phát triển theo hướng coi trọng độ tin cậy, khả năng sản xuất và quy mô. Dòng xe này trở thành một trong những nền tảng thiết giáp được sản xuất nhiều nhất lịch sử, đồng thời tạo ảnh hưởng sâu rộng đến tư duy thiết kế xe tăng Liên Xô.

Đến xe tăng chủ lực T-64, ưu tiên bắt đầu chuyển mạnh sang công nghệ. Pháo 125 mm, hệ thống nạp đạn tự động và kíp xe 3 người cho thấy nỗ lực tạo ra một mẫu xe tăng nhỏ gọn nhưng sở hữu năng lực chiến đấu cao.

Tuy nhiên, T-64 cũng cho thấy một vấn đề quan trọng: công nghệ càng phức tạp, yêu cầu sản xuất và bảo dưỡng càng cao. Xe tăng chủ lực T-72 ra đời trong bối cảnh đó, với mục tiêu đơn giản hóa thiết kế và tạo ra một nền tảng phù hợp hơn với việc sản xuất trên quy mô lớn.

Xe tăng chủ lực T-80 lại đi theo hướng khác khi sử dụng động cơ turbine khí. Ưu tiên lúc này là khả năng cơ động và hiệu suất vận hành, đặc biệt trong điều kiện thời tiết lạnh.

Sau đó, xe tăng chủ lực T-90 tiếp tục phát triển từ nền tảng T-72 thay vì tạo ra một thiết kế hoàn toàn mới. Còn T-90M đưa nền tảng này tiến thêm một bước với những cải tiến về pháo 125 mm, hệ thống điều khiển hỏa lực, thiết bị quan sát và giáp phản ứng nổ Relikt.

Điều đáng chú ý là nhiều nguyên tắc của T-34 vẫn có thể nhìn thấy ở T-90M: tận dụng nền tảng đã chứng minh được khả năng hoạt động, liên tục nâng cấp và duy trì khả năng sản xuất thay vì nhanh chóng loại bỏ toàn bộ thế hệ cũ.

T-14 Armata lại đại diện cho một hướng hoàn toàn khác. Tháp pháo không người, khoang kíp xe bọc thép và kiến trúc module cho thấy Nga từng hướng tới việc thiết kế lại căn bản chiếc xe tăng.

Nhưng việc T-72, T-80 và T-90M vẫn giữ vai trò quan trọng cho thấy tương lai xe tăng không chỉ được quyết định bởi công nghệ.

Sau gần 80 năm, câu hỏi lớn đối với xe tăng Nga không đơn thuần là làm thế nào để tạo ra chiếc xe tăng hiện đại nhất. Đó còn là làm thế nào để kết hợp hỏa lực, bảo vệ, cơ động, công nghệ và khả năng duy trì lực lượng trên quy mô lớn.

Từ T-34 đến T-90M, một phần DNA thiết kế cũ vẫn còn đó. Và T-14 cho thấy Nga vẫn muốn tìm một hướng đi mới. Tương lai của xe tăng Nga vì thế có thể sẽ không nằm ở việc lựa chọn giữa quá khứ và tương lai, mà ở khả năng kết hợp những gì đã chứng minh hiệu quả với những công nghệ của chiến tranh thế kỷ XXI.