Ấn tượng lễ hội đập trống Ma Coong

2 giờ trước Gốc

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, mỗi độ trăng tròn tháng Giêng, bản Cà Roòng (xã Thượng Trạch, tỉnh Quảng Trị) lại rộn ràng trong tiếng trống vang vọng núi rừng. Lễ hội đập trống của đồng bào Ma Coong, một nhánh của dân tộc Bru-Vân Kiều, từ lâu đã trở thành sinh hoạt văn hóa đặc sắc, phản ánh đời sống tín ngưỡng và tinh thần cộng đồng bền chặt của cư dân miền sơn cước.

Trung tâm xã Thượng Trạch, nơi diễn ra lễ hội đập trống của đồng bào người Ma Coong được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lễ hội đập trống được tổ chức vào ngày 16 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Với người Ma Coong, đây không chỉ là dịp vui xuân mà còn là thời khắc thiêng liêng để tạ ơn Giàng, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản làng bình yên, cuộc sống no ấm.

Năm 2019, lễ hội đập trống của người Ma Coong được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị văn hóa độc đáo của cộng đồng cư dân vùng Trường Sơn.

Theo truyền thuyết của người Ma Coong, xưa kia vùng đất này từng bị một con khỉ dữ phá hoại nương rẫy, khiến cuộc sống dân bản gặp nhiều khó khăn. Một đêm, già làng mơ thấy Giàng mách bảo phải làm một chiếc trống lớn, đánh vang giữa núi rừng để xua đuổi con vật. Dân bản làm theo, tiếng trống dội vào vách đá khiến con khỉ hoảng sợ bỏ chạy. Từ đó, người Ma Coong duy trì lễ hội đập trống như một nghi thức cầu mùa và tưởng nhớ tổ tiên.

Khu vực tổ chức lễ đập trống Ma Coong

Trước ngày hội, cả bản Cà Roòng đã tất bật chuẩn bị. Thanh niên trai tráng vào rừng chọn gỗ, làm tang trống; mặt trống được bịt bằng da trâu để tạo âm thanh vang xa. Các gia đình trong bản cũng chuẩn bị gạo nếp, rượu hiêng, gà, cá suối cùng nhiều sản vật của núi rừng để dâng cúng thần linh.

Khi trăng rằm lên cao, lễ hội chính thức bắt đầu. Trong không gian linh thiêng của núi rừng, già làng chủ trì nghi thức cúng Giàng, cầu mong bản làng bình yên, con người khỏe mạnh, mùa màng bội thu. Những lời khấn vang lên trầm ấm giữa đêm trăng tạo nên không khí trang nghiêm, thiêng liêng.

Khu vực làm trống chính của lễ hội là nơi tập trung những thanh niên trai tráng khỏe mạnh trong bản

Những đôi tay mạnh mẽ tạo nên mặt trống hội

Thân trống được lấy từ một cây rừng lớn, mềm và khoét rỗng để tạo độ vang khi đánh trống

Chi tiết tỉ mỉ nhất của việc làm trống là giằng néo hai mặt trống sao cho căng nhất

Những mối nối dây mây để tạo nên sự chắc chắn

Khi hoàn thành phần cố định, những đoạn tre/nứa tươi được dắt vào

Cố định bằng các nêm tre và dây mây rừng đan chéo, tạo hình dáng "quả cầu gai" đặc trưng để tạo âm thanh vang vọng, dũng mãnh

Thử tiếng vang của trống

Chiếc trống hoàn thành được treo lên ở cột trung tâm giữa khuôn viên lễ hội

Đinh Xon là chủ lễ, đang nung sáp ong để tạo cây nến "đặt biệt" trong lễ cúng Giàng

Theo Đinh Xon, nến làm từ sáp ong khi cháy có mùi thơm dịu và bền lửa

Sau phần lễ là phần hội sôi động. Khi hồi trống đầu tiên vang lên, thanh niên trong bản lần lượt cầm dùi đập vào mặt trống. Tiếng trống dồn dập vang vọng khắp núi rừng, hòa cùng tiếng reo hò, tiếng chiêng và ánh lửa bập bùng tạo nên khung cảnh náo nhiệt giữa đại ngàn.

Theo quan niệm của người Ma Coong, chiếc trống phải được đập thủng trước khi trời sáng, như biểu tượng cho khát vọng xua đi điều không may và đón một năm mới đủ đầy.

Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ hội đập trống còn là dịp để cộng đồng gặp gỡ, giao lưu, gắn kết tình làng nghĩa bản. Đây cũng là cơ hội để những đôi trai gái gặp gỡ, tìm hiểu và gửi gắm tình cảm theo phong tục truyền thống của người Ma Coong.

Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng trống Ma Coong vẫn vang lên mỗi độ xuân về, như lời nhắc nhớ về cội nguồn và khát vọng bình yên của đồng bào nơi đại ngàn.

Lễ hội không chỉ là niềm tự hào của người Ma Coong mà còn góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản văn hóa của vùng Di sản Thiên nhiên Thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng.

Tại vị trí cúng Giàng, nơi có những già làng, người có uy tín của các bản khác trong cộng đồng người Ma Coong ở xã Thượng Trạch tham gia với một mâm lễ cúng được làm từ sản vật địa phương