Biến vùng đất khô cằn ở Khánh Hòa thành làng ong Dú trù phú

Những tổ ong được gắn mã QR để kiểm soát từ xa. Ảnh: D.N

Những ngày đầu tháng 3/2026, giữa cái nắng nóng gay gắt với đồi núi trơ trọi của vùng núi thôn Đá Trắng, xã Bác Ái Tây (tỉnh Khánh Hòa), chúng tôi được tận mục sở thị "làng ong Dú" với một vùng xanh ngát trăm hoa đua sắc, cây cối xanh mát .

"Làng ong Dú" được tạo lập trên vùng đồi trơ trọi sỏi đá trước đây, sau 5 năm tạo lập đã trở thành một vùng xanh mát, hàng trăm loại hoa đua nở, với hệ sinh thái dần hình thành, đặc biệt nhất là các loài ong tìm tới trú ngụ như: ong khoái, ong ruồi, ong vò vẽ...

Đặc biệt, nơi đây đang nuôi dưỡng phát triển hàng ngàn đàn ong Dú, với đa dạng các loài ong cùng sinh sống đã tạo nên "làng ong".

Ấn tượng đầu tiên khi đặt chân đến "làng ong Dú" là không gian xanh mát, đa tầng sinh thái. Xen giữa các khu nuôi ong là những vườn cây dược liệu bản địa như xáo tam phân, sim, ngành ngạnh… Tất cả tạo nên nguồn thức ăn phong phú và ổn định cho các loài ong, nhất là ong Dú.

“Làng ong Dú” được xây dựng trên hệ sinh thái là các cây dược liệu bản địa đa tầng sinh học như cây bồ hòn, cây xáo tam phân... Ảnh: D.N

Dẫn chúng tôi tham quan mô hình "làng ong Dú" anh Nguyễn Tiến Hiệp – Người sáng lập mô hình này cho biết, "làng ong" được tạo lập với sự phát triển cộng sinh và được xây dựng trên hệ sinh thái là các cây dược liệu bản địa đa tầng sinh học, như cây bồ hòn, cây xáo tam phân, cây sâm bố chính... xen kẽ đó là hệ cây cỏ tự nhiên tạo nên hệ sinh thái hoa nở quanh năm.

Anh Hiệp chia sẻ: "Việc tạo lập nên 'làng ong' hết sức tình cờ. Ban đầu tôi có kế hoạch trồng một vùng dược liệu từ những cây bản địa, vừa giúp cơ sở sản xuất của gia đình có nguồn nguyên liệu ổn định vừa giúp bà con đồng bào Raglai ở địa phương có công việc ổn định, một phần nhỏ nữa là định hình lại cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế cao ở vùng đất khô cằn sỏi đá như xã Bác Ái Tây. Sau một thời gian xây dựng hệ sinh thái dần dần thay đổi, các loài vật cũng kéo tới sinh sống.

Đặc biệt là các loại ong, trong đó có loài ong Dú. Chúng phát triển và làm tổ ở các hốc cây, vách nhà...Để đảm bảo các loài vật, cụ thể là loài ong phát triển có định hướng, hài hòa với tự nhiên, tôi đã quyết định làm nhà cho ong Dú, từ những tổ ong tự nhiên ban đầu, đã có cả 1.000 'căn nhà' cho ong Dú, từ đó 'làng ong' được hình thành".

Anh Hiệp cho biết, nếu nhắc đến ong, nhiều người thường e ngại bởi nỗi sợ bị chích (bị đốt). Thế nhưng, ong Dú lại hoàn toàn khác. Đây là loài ong không có ngòi đốt nên không thể chích người. Chính đặc điểm này khiến ong Dú được xem là loài ong "thân thiện" bậc nhất.

Ong Dú cũng là một trong những loài ong nhỏ bé nhất từng được ghi nhận tại Việt Nam. Tập tính sống bầy đàn nhưng hiền hòa giúp việc nuôi dưỡng và chăm sóc ong Dú trở nên an toàn, kể cả với người lớn tuổi hay trẻ em khi tham quan, trải nghiệm.

Được biết, để quản lý các "gia đình ong Dú" tại "làng ong", trong hệ sinh thái là vùng trồng dược liệu bản địa do Hợp tác xã Nông Dược Phước Tân vận hành quản lý, các "nhà ong Dú" đã được xây dựng quy trình quy chuẩn và số hóa để quản lý chăm sóc.

Duy Ngọc