Bà Melania Trump đứng sau thỏa thuận ngừng bắn giữa Nga và Ukraine ở Oleshky

Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump. Ảnh: REUTERS/Kevin Lamarque.

Thỏa thuận ngừng bắn cục bộ giữa Nga và Ukraine sẽ có hiệu lực từ thứ Ba, kéo dài trong vài ngày, tạo điều kiện đưa hàng cứu trợ nhân đạo vào thị trấn Oleshky đang do Nga kiểm soát và sơ tán dân thường mắc kẹt tại đây. Sáng kiến được thúc đẩy với sự tham gia của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump, trong bối cảnh người dân địa phương đã thiếu lương thực và thuốc men suốt nhiều tháng.

Nhà đàm phán hàng đầu của Ukraine tham gia sứ mệnh nhân đạo do Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump thúc đẩy cho biết lệnh ngừng bắn sẽ bắt đầu trước khi hoạt động cứu trợ được triển khai hai ngày và duy trì trong vài ngày tiếp theo.

Các nhà đàm phán Ukraine, Nga và Mỹ đã đạt thỏa thuận hôm 23/10 nhằm đưa hàng cứu trợ nhân đạo vào Oleshky, thị trấn do Nga kiểm soát thuộc vùng Kherson ở miền nam Ukraine, nơi bị chia cắt bởi chiến sự.

Dmytro Lubinets, Thanh tra Nhân quyền Ukraine kiêm trưởng đoàn đàm phán của nước này, cho biết lệnh ngừng bắn sẽ có hiệu lực trên toàn khu vực Kherson và các địa bàn lân cận có vai trò thiết yếu đối với chiến dịch nhân đạo. Theo ông, sáng kiến này có thể trở thành hình mẫu cho những sứ mệnh cứu trợ tương tự trong tương lai.

Nhà Trắng cho biết bà Melania Trump đã khởi xướng các cuộc thảo luận sau khi biết về tình cảnh tại Oleshky trong một sự kiện do bà chủ trì bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tháng trước.

Theo Nhà Trắng, Đệ nhất phu nhân cùng một đại diện đã làm việc trực tiếp với lãnh đạo Nga và Ukraine để xác định các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn. Các quan chức Nga cũng xác nhận thỏa thuận này.

Trong ngày thứ Sáu, ông Lubinets cảm ơn bà Melania Trump vì đã tham gia thúc đẩy sáng kiến, đồng thời thừa nhận việc đạt được thỏa thuận là nhiệm vụ khó khăn.

Ông cho biết thỏa thuận quy định ba bước chính: ngừng bắn, chuyển hàng cứu trợ nhân đạo thiết yếu vào khu vực, sau đó tạo điều kiện để dân thường rời khỏi Oleshky. Nội dung này được ông công bố trong một video đăng tải trên mạng.

“Chiến dịch sẽ được tiến hành từng bước và cực kỳ khó triển khai”, ông Lubinets nói.

Theo nhà đàm phán Ukraine, trước khi hàng cứu trợ được đưa vào thị trấn, lực lượng liên quan sẽ phải rà phá mìn trên tuyến đường dẫn đến Oleshky. Sau đó, các bên mới có thể tổ chức vận chuyển hàng cứu trợ và triển khai hoạt động sơ tán.

Ông không cung cấp thêm chi tiết về cơ chế giám sát hoặc cách thức thực thi lệnh ngừng bắn và chiến dịch cứu trợ, với lý do các cuộc đàm phán có tính chất nhạy cảm. Khi được hỏi liệu bà Melania Trump có tới Ukraine hay không, ông từ chối bình luận, nhưng đánh giá sự tham gia của Đệ nhất phu nhân Mỹ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Khi bà Melania Trump biết về tình hình tại Oleshky, tiến trình đàm phán đã bắt đầu dưới sự điều phối của bà”, ông Lubinets cho biết. “Trong nhiều tuần, chúng tôi đã thảo luận về nhiều vấn đề, sáng kiến và ý tưởng. Chúng tôi xây dựng những cách tiếp cận, cơ chế và công cụ mới để làm mọi điều có thể nhằm giúp dân thường tại Oleshky sống sót”.

Nga xác nhận ngừng bắn từ 4h sáng thứ Ba

Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga, Đại tướng Valery Gerasimov, cho biết lực lượng Nga sẽ ngừng bắn trên hướng Kherson từ 4h sáng thứ Ba tới theo giờ Moscow, nhằm phục vụ “chiến dịch nhân đạo gần Oleshky”.

Theo ông Gerasimov, quân đội Nga cũng sẽ tiến hành hoạt động “trinh sát công binh” và bảo đảm “đoàn xe cứu trợ nhân đạo có thể di chuyển an toàn” vào thị trấn.

Yana Lantratova, Thanh tra Nhân quyền Nga, hôm thứ Sáu cũng xác nhận bà Melania Trump đã làm trung gian thúc đẩy thỏa thuận về việc “tổ chức một sứ mệnh nhân đạo” tại Oleshky. Bà Lantratova cho biết mình tham gia các cuộc đàm phán và khẳng định việc cung cấp hỗ trợ nhân đạo là ưu tiên của Nga.

Theo tuyên bố đăng tải trên mạng, bước đầu tiên sẽ là xác định nhu cầu của người dân, sau đó tổ chức chuyển lương thực, thuốc men, sản phẩm vệ sinh và các mặt hàng thiết yếu khác vào thị trấn.

Bà Lantratova cho biết những người muốn rời khỏi khu vực giao tranh sẽ được bảo đảm hành lang an toàn. Để thực hiện điều đó, các bên cần tuân thủ lệnh ngừng bắn và thiết lập những điều kiện an toàn cho các phương tiện cứu trợ nhân đạo.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow biết ơn Đệ nhất phu nhân Mỹ vì những nỗ lực này. Ông nói Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã thảo luận về sáng kiến.

Theo ông Peskov, “những người muốn rời khỏi khu vực sẽ có thể làm điều đó”. Tuy nhiên, ông không cho biết người dân sẽ được đưa đến vùng lãnh thổ do Nga hay Ukraine kiểm soát.

Khi được hỏi hoạt động sơ tán sẽ kéo dài bao lâu, người phát ngôn Điện Kremlin cũng không đưa ra mốc thời gian cụ thể, chỉ nói rằng nhiều khả năng chiến dịch sẽ diễn ra trong vài ngày.

Melania Trump thúc đẩy nỗ lực bảo vệ trẻ em trong vùng xung đột

Trong nhiệm kỳ thứ hai của chồng, Tổng thống Donald Trump, việc hỗ trợ trẻ em tại các khu vực xung đột đã trở thành một trong những vấn đề trọng tâm mà Đệ nhất phu nhân Melania Trump theo đuổi.

Đầu năm nay, bà chủ trì một cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về vấn đề này. Năm ngoái, bà cũng viết thư cho Tổng thống Nga Vladimir Putin, đề cập đến nỗ lực đoàn tụ các gia đình có trẻ em phải rời xa người thân do chiến tranh.

Theo Marc Beckman, cố vấn cấp cao của Đệ nhất phu nhân Mỹ, bà Melania Trump đã góp phần giúp gần ba chục trẻ em đoàn tụ với gia đình.

“Nếu hỏi bà ấy muốn làm gì, thì đó là cứu trẻ em. Đó là điều bà ấy tập trung vào”, Tổng thống Donald Trump nói về vợ mình trong cuộc trao đổi với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Ông Beckman mô tả nỗ lực thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn của Đệ nhất phu nhân là sự tiếp nối những hoạt động nhằm giúp trẻ em Nga và Ukraine đoàn tụ với gia đình sau khi bị chia cắt bởi cuộc chiến do Nga phát động tại Ukraine.

Oleshky cạn kiệt lương thực, thuốc men khi mùa đông đến gần

Lương thực và vật tư y tế đã khan hiếm tại Oleshky trong nhiều tháng. Thị trấn nằm bên sông Dnipro, con sông ngăn cách lực lượng Ukraine với khu vực do quân đội Nga kiểm soát.

Nơi đây hiện không có điện, hệ thống sưởi hay nước máy. Các tuyến đường dẫn ra khỏi thị trấn bị rải mìn, xen lẫn những chiếc ô tô cháy rụi. Trên bầu trời, tiếng máy bay không người lái liên tục vang lên.

Trước chiến tranh, Oleshky có khoảng 24.000 cư dân. Lực lượng Nga chiếm thị trấn ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine, tháng 2/2022. Nhiều tòa nhà bị pháo kích, bốc cháy, trong khi cơ sở hạ tầng chịu thiệt hại nghiêm trọng.

Tháng 6/2023, nước lũ tràn vào thị trấn sau khi đập Kakhovka bị sập do một vụ nổ. Hàng trăm cư dân đã thiệt mạng trong thảm họa này.

Những người còn mắc kẹt tại Oleshky, nằm gần tiền tuyến ở đông nam Ukraine, đang đối mặt với nguy cơ tử vong vì đói hoặc bệnh tật khi một mùa đông khắc nghiệt khác đang đến gần.