Bách thiện hiếu vi tiên

Mẹ nói, hiếu là gốc của đức, các con ngó mà học. Chúng tôi nhìn đôi tay lam lũ run run đặt từng đĩa trái ngọt hái ngoài vườn, bát nước chè xanh mẹ hãm ngày đông giá, hay tô khoai lang nấu đường lên bàn thờ, châm nhang, lầm rầm khấn vái. Là mẹ mời ông bà nội, mời ba…

Thói quen ấy dần thành nếp, khắc vào lòng chúng tôi - những đứa trẻ hãy còn ngây ngô từ ngày ông bà nội rời cõi trần phiêu du miền mây trắng, rồi đến ba không qua khỏi trong cơn bạo bệnh khi tóc chưa đổi màu. Chao ôi bao nhiêu là thương nhớ.

Còn nhớ cái ngày xửa xưa ấy, dân làng rủ nhau đi kinh tế hòng thoát cảnh nghèo. Hai bác đùm đề vợ con, nói là mở lối rồi về đưa các em theo. Họ đi biền biệt, mãi thật lâu mới có thư về, biểu Út - ba tôi, thu xếp đưa vợ con vào, trong ni làm ăn được lắm. Ba vò lá thư ném vào bếp lửa đang rừng rực, mẹ nhào theo chụp suýt bỏng tay, ba lườm, ai cũng nghĩ được thân mình, cha mẹ ai lo? Mẹ sụt sùi. Quần quật với ruộng đồng, cơm độn khoai không no lũ trẻ, tương lai về đâu.

Ba là người có chữ, ông học nhiều, biết nhiều, nhưng cũng chẳng lấy đó làm cơ đồ sự nghiệp. Thời đó học được cái chữ đã quý, văn hay chữ đẹp càng hiếm. Người trong làng ai cần việc chi liên quan chữ nghĩa đều tìm đến ba, ông luôn vui vẻ nhận lời, đón lại những lời cảm ơn chân thành rối rít. Vì rứa mà anh em tôi cũng được phổng mũi khi ai đó nhắc về ba mình.

Nhớ, một đêm mưa, ba mẹ cãi nhau từ ban chiều vụ lá thư trong lửa, mãi đến tận đêm mẹ còn ấm ức. Ba dịu giọng, làm giàu ai không ham, mẹ mi tưởng tui ưng cuộc sống nghèo khổ ni hả, nhưng mẹ mi ngó đi, cha mẹ chừ già yếu cả rồi, mình mà cũng dứt gánh ra đi, ông bà biết nương tựa vào đâu. Còn chưa kể giỗ Tết, ai hương khói. Mình đi, được phần mình, nhưng mất cái gốc. Các con rồi cũng lớn, chúng ngó mình mà sống, sợ rồi cũng như ai đó, mải mê kiếm tiền, quên gia phả tổ tiên. Có lập bàn thờ nơi xứ người để tưởng nhớ thì ông bà cũng không tới mà dự được, lúc đó có phải tội hương linh không. Huống hồ, ông bà đây, đất đai đây, mình siêng năng cày cuốc thì cũng đủ sống. Mọi người sống được, mình sống được, tuy có chật vật chút. Mẹ mi thương tui, thương cha mẹ thì ráng với tui.

Tiếng mẹ thở dài hun hút, đêm chìm trong màn mưa lây rây từ mái hiên. Sau đận đó, tôi không nghe mẹ nhắc chuyện đi đâu, làm chi nữa, khoai sắn lam lũ cả đời vẫn một lòng hiếu kính tổ tiên nhà chồng.

Câu đầu tiên mẹ dạy con cháu là chữ hiếu. Sống phải để chữ hiếu lên hàng đầu. Hiếu kính tổ tiên, hiếu kính ông bà cha mẹ, sống không vì mình hại người, khi đủ cái ăn nhớ chia sẻ cho người yếu thế… Những câu ấy như kim chỉ nam sống của cả đại gia đình mà từ ba, mẹ đã truyền lại cho chúng tôi, để hôm nay đây, dù ở đâu, làm gì, mọi người trong gia đình vẫn luôn khắc nhớ những lời vàng của ba mẹ mà tự răn và sống tốt.