Bài 2: Định hướng và giải pháp từ thực tiễn

Bài 1: Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Trước yêu cầu cấp thiết của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tỉnh Đồng Tháp đã chuyển dịch mạnh mẽ từ nhận thức sang hành động. Tỉnh đang tập trung triển khai đồng bộ hệ thống các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, đổi mới đào tạo đến cơ chế sử dụng nhân tài, nhằm xây dựng đội ngũ nhân lực khoa học - công nghệ (KH-CN) đủ tâm và tầm cho giai đoạn mới.

GIẢI PHÁP ĐỘT PHÁ TỪ THỂ CHẾ VÀ CHIẾN LƯỢC DÀI HẠN

Xác định con người là trung tâm của sự phát triển, Tỉnh ủy Đồng Tháp đã đặt nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực KH-CN là ưu tiên xuyên suốt trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Tỉnh Đồng Tháp triển khai nhiều giải pháp thu hút và đào tạo nhân lực về công nghệ thông tin. ẢNH: SỬU MINH

Không dừng lại ở các chỉ tiêu trên giấy, tỉnh cụ thể hóa quyết tâm chính trị bằng các đề án và hành động thực tiễn, tạo lập một “hệ sinh thái” chính sách để nuôi dưỡng và phát triển đội ngũ này.

Giải pháp căn cơ và mang tính chiến lược nhất được Đồng Tháp xác định là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và chính sách đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Để khắc phục tình trạng thiếu hụt chuyên gia trình độ cao, tỉnh đã ban hành và đang quyết liệt triển khai Đề án số 11-ĐA/TU ngày 25-3-2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Ban Chỉ đạo về phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng chí Ngô Chí Cường, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh nhấn mạnh, việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính và xây dựng chính quyền số của tỉnh.

Đồng chí Ngô Chí Cường đề nghị trong năm 2026 tập trung nghiên cứu, triển khai các nội dung trọng tâm: Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan khẩn trương rà soát và hoàn thiện chương trình công tác năm 2026 triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của tỉnh, bảo đảm rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ lộ trình, rõ trách nhiệm ban hành trong tháng 1-2026; ưu tiên bố trí đầy đủ, kịp thời nguồn lực để hoàn thành đúng tiến độ các nhiệm vụ được giao theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành; tập trung huy động các nguồn lực để xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù của tỉnh phục vụ phát triển hoạt động KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Mục tiêu cụ thể là đến năm 2035, tỉnh phấn đấu đào tạo được 100 Thạc sĩ, Tiến sĩ ở trong và ngoài nước.

Đây được xem là giải pháp mang tính “trồng người” dài hạn, nhằm chuẩn bị lớp cán bộ lãnh đạo, quản lý và chuyên gia KH-CN có tư duy tầm nhìn xa, đáp ứng yêu cầu hội nhập sâu rộng.

Tuy nhiên, nếu chỉ đào tạo mà thiếu cơ chế đãi ngộ thì rất khó giữ chân người tài. Nhận diện rõ điểm nghẽn này, tỉnh đang gấp rút hoàn thiện hệ thống chính sách để tạo lực hút mạnh mẽ đối với nguồn nhân lực.

Hiện tại, tỉnh đang xây dựng Nghị quyết quy định chính sách thu hút tạo nguồn nhân lực trong khu vực công, với đối tượng hướng đến không chỉ là các chuyên gia đã thành danh mà còn là sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và cán bộ khoa học trẻ.

Song song đó, một Nghị quyết khác quy định chính sách khuyến khích hoạt động đổi mới sáng tạo, vinh danh ý tưởng sáng tạo cũng được triển khai thực hiện.

Hai văn bản này sẽ tạo thành “bệ đỡ” chính sách vững chắc, giải quyết đồng thời bài toán về thu nhập và môi trường cống hiến, giúp nhân lực KH-CN yên tâm công tác và sáng tạo ngay tại địa phương.

Tham gia vào công tác tạo nguồn nhân lực KH-CN, Trường Đại học Đồng Tháp đang thực hiện cuộc tái cấu trúc chương trình mạnh mẽ để bắt kịp nhu cầu thị trường lao động.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Văn Thống, Hiệu trưởng Trường Đại học Đồng Tháp, giải pháp trọng tâm là chuyển dịch từ mô hình giáo dục truyền thống sang mô hình giáo dục dựa trên chuẩn đầu ra và tăng cường học tập theo dự án.

Phương pháp này giúp sinh viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn được cọ xát với các bài toán thực tế ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Đối với các lĩnh vực mũi nhọn như Công nghệ thông tin và Sư phạm, nhà trường đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cụ thể. Về hạ tầng, trường tập trung đầu tư trang bị thêm các phòng thực hành máy tính hiện đại và phòng thí nghiệm đáp ứng yêu cầu dạy và học trong kỷ nguyên số.

Về nhân lực, nhà trường chú trọng chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, phấn đấu nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ lên khoảng 40%, đồng thời yêu cầu giảng viên phải không ngừng nâng cao năng lực số và nghiên cứu ứng dụng.

Bên cạnh đó, mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh để sinh viên được thực hành trong môi trường thực tế, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và việc làm.

Mặc dù đã có những bước tiến đáng kể, nhưng Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Văn Thống cho rằng để giải pháp đào tạo thực sự hiệu quả và tránh lãng phí, tỉnh cần sớm triển khai cơ chế “đặt hàng đào tạo”.

Thay vì đào tạo đại trà, các sở, ngành và doanh nghiệp cần đưa ra các dự báo nhu cầu nhân lực trung và dài hạn một cách khoa học.

Đây là giải pháp then chốt để nhà trường chủ động chuẩn bị nguồn lực, thiết kế chương trình phù hợp, giải quyết triệt để tình trạng mất cân đối cung - cầu, hay đào tạo không đúng địa chỉ sử dụng.

GẮN ĐÀO TẠO VỚI SỬ DỤNG VÀ KHÔNG GIAN SÁNG TẠO

Bên cạnh chiến lược đào tạo dài hạn, Đồng Tháp cũng đang triển khai các giải pháp cấp bách về bồi dưỡng kỹ năng số và an toàn thông tin theo Chương trình công tác năm 2026.

Nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng trong phát triển khoa học - công nghệ. Ảnh: MINH THÀNH

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu là triển khai Đề án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về an toàn thông tin mạng. Trong bối cảnh tỉnh đã hoàn thành và đưa vào vận hành hệ thống Trung tâm giám sát, điều hành an toàn, an ninh thông tin mạng (SOC), nhu cầu về nhân sự có khả năng vận hành hệ thống này là cực kỳ lớn.

Việc đào tạo chuyên sâu về an ninh mạng sẽ giúp tỉnh chủ động ứng phó với các nguy cơ tấn công mạng, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho dữ liệu số của chính quyền và người dân.

Đồng thời, giải pháp “bình dân hóa” kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ công chức cũng được đặc biệt chú trọng.

Tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành và UBND cấp xã phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp công nghệ để tổ chức thường xuyên các lớp tập huấn kỹ năng vận hành hệ thống thông tin mới, kỹ năng khai thác và xử lý dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành.

Điều này nhằm đảm bảo đội ngũ cán bộ hiện có không bị tụt hậu trước tốc độ chuyển đổi số, đảm bảo guồng máy hành chính vận hành thông suốt và hiệu quả.

Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi nhất của phát triển nhân lực không chỉ nằm ở khâu đào tạo mà là khâu sử dụng. Giám đốc Sở KH-CN Lê Quang Khôi nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt là phải “gắn đào tạo với sử dụng”.

Nếu chỉ đào tạo mà không có cơ chế sử dụng hiệu quả thì rất khó phát huy được vai trò của nguồn nhân lực KH-CN trong thực tiễn. Để giải quyết bài toán đầu ra và môi trường làm việc, tỉnh đang định hướng tập trung nhân lực vào 3 trụ cột kinh tế chính.

Thứ nhất, lĩnh vực chuyển đổi số du lịch, nơi cần nguồn nhân lực am hiểu công nghệ để kết nối doanh nghiệp khai thác điểm đến với các nền tảng số, thúc đẩy du lịch thông minh.

Thứ hai, sản xuất tích hợp công nghệ, đưa nhân lực KH-CN về hỗ trợ các nhà máy, trang trại ứng dụng IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để tự động hóa quy trình sản xuất, chế biến nông sản.

Thứ ba, logistics công nghệ cao, sử dụng đội ngũ kỹ thuật để hiện đại hóa mạng lưới bưu chính, chuyển phát, xây dựng hạ tầng vững chắc cho thương mại điện tử.

Nhìn chung, Đồng Tháp đang giải quyết bài toán nhân lực KH-CN bằng một giải pháp tổng thể.

Từ việc chuẩn bị “nguồn cung” chất lượng thông qua đào tạo bài bản và chính sách thu hút nhân tài, đến việc tạo “cầu” thông qua các dự án chuyển đổi số và cơ chế sử dụng linh hoạt.

Những giải pháp này khi được thực hiện đồng bộ sẽ là động lực then chốt thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.

CAO THẮNG