Bài 2: Hóa giải 'điểm nghẽn', đưa các khu kinh tế bứt phá

Hàng nghìn cơ hội việc làm được tạo ra cho lao động Nghệ An tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An.

Để hóa giải, các địa phương cần có cách tiếp cận mới, quyết liệt và đồng bộ, giúp các khu kinh tế, công nghiệp thật sự bứt phá, trở thành đầu tàu phát triển.

Xã hội hóa nguồn lực đầu tư

Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Thanh Hóa phân bổ hơn 12.000 tỷ đồng đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong Khu kinh tế Nghi Sơn, hình thành mạng lưới đường giao thông trục chính, tiêu, thoát nước, điện chiếu sáng, phục vụ sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp. Tuy vậy, nhìn chung, hạ tầng kỹ thuật-xã hội trong Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp khác chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, ngoài việc ưu tiên nguồn vốn ngân sách tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng tại các khu, cụm công nghiệp, tỉnh Thanh Hóa sẽ tích cực mời gọi các doanh nghiệp trong và ngoài nước đến nghiên cứu, khảo sát, đầu tư, kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp.

Mới đây, tại phường Đông Quang, Công ty trách nhiệm hữu hạn Thăng Long Thanh Hóa khởi công, triển khai dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa giai đoạn 1, với tổng mức đầu tư 2.917 tỷ đồng, quy mô 167ha đất. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Mai Xuân Liêm cho biết: Tập đoàn Sumitomo là một trong những tập đoàn đa ngành lớn của Nhật Bản, có nhiều kinh nghiệm phát triển khu công nghiệp trên thế giới và tại Việt Nam. Việc tập đoàn quyết định đầu tư xây dựng Khu công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa là dấu mốc quan trọng trong quá trình thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của tỉnh, đồng thời mở ra cơ hội phát triển mới đối với lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp ở Thanh Hóa.

Địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 10 cụm công nghiệp đã cơ bản hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và đang thu hút các dự án thứ cấp, tỷ lệ lấp đầy đạt gần 62%; cùng 17 cụm công nghiệp đang thi công hạ tầng, 21 cụm công nghiệp đang hoàn thiện thủ tục đầu tư. Các cụm công nghiệp đã thu hút được 35 dự án đầu tư thứ cấp, tạo thêm việc làm cho 18 nghìn lao động và góp phần tăng thu cho ngân sách địa phương.

Năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã ban hành chỉ thị yêu cầu tập trung lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, phấn đấu thu hút khoảng 3,6 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Đây được xác định là một trong những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghệ An kiên định chiến lược “dọn tổ, đón đại bàng” thông qua phát triển hạ tầng khu công nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế.

Sự tham gia của các nhà đầu tư hạ tầng lớn như VSIP, WHA, Hoàng Thịnh Đạt đã làm thay đổi rõ nét diện mạo các khu công nghiệp. Hạ tầng không chỉ dừng ở giao thông, điện, nước mà còn được đầu tư đồng bộ với các tiêu chuẩn hiện đại như hệ thống quản lý thông minh, trạm xử lý nước thải đạt chuẩn châu Âu, không gian xanh và các tiện ích hỗ trợ. Nhờ đó, Nghệ An từng bước thu hút các dự án công nghệ cao, ít thâm dụng lao động, thân thiện với môi trường.

Bà Jareeporn Jarukornsakul, Chủ tịch Ủy ban điều hành kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn WHA chia sẻ, WHA định vị Nghệ An là địa điểm phù hợp cho các nhà sản xuất quy mô lớn, cần diện tích đất công nghiệp rộng, nguồn lao động bền vững cũng như môi trường vận hành ổn định và tiềm năng tăng trưởng dài hạn. Giai đoạn 1 của Khu công nghiệp WHA II đã nhanh chóng được lấp đầy, nhiều nhà đầu tư lớn bắt đầu vận hành trong năm 2026. “Vì vậy, phát triển giai đoạn II Khu công nghiệp WHA II trong năm nay là bước đi rất quan trọng nhằm bảo đảm sẵn sàng đón làn sóng FDI tiếp theo vào Nghệ An. Bên cạnh đó, WHA vẫn duy trì quỹ đất và kế hoạch phát triển dài hạn”, bà Jareeporn Jarukornsakul nhấn mạnh.

Cùng với WHA, VSIP Nghệ An tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư. Ông Teng Wei Hong, Tổng Giám đốc Công ty VSIP Nghệ An cho biết: “VSIP đã phát triển 3 khu công nghiệp tại Nghệ An; VSIP Nghệ An 1 đã hoàn thiện và lấp đầy diện tích. VSIP Nghệ An 2 đang được đẩy nhanh san lấp, xây dựng hạ tầng và VSIP Nghệ An 3 cũng chuẩn bị khởi công, dự kiến trong dịp 30/4 này”. Sắp tới, VSIP Nghệ An sẽ khảo sát để mở rộng VSIP Nghệ An 4 gần khu vực đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy và tiếp tục thúc đẩy dự án khu đô thị và dịch vụ VSIP Nghệ An tại xã Hưng Nguyên, phát triển đồng bộ giữa công nghiệp, đô thị và dịch vụ, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Liên kết, mở rộng không gian phát triển

Đồng chí Phan Thiên Định, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ, Khu kinh tế Vũng Áng có vị trí chiến lược quan trọng, hình thành các tổ hợp công nghiệp luyện kim, nhiệt điện, cơ khí chế tạo, năng lượng tái tạo. Khu kinh tế Vũng Áng giữ vai trò then chốt giúp kinh tế Hà Tĩnh phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng năm 2025 dẫn đầu khu vực Bắc Trung Bộ (8,78%), quý I vừa qua đạt 12,42%, dẫn đầu 34 địa phương cả nước.

Đến nay, 80% diện tích đất công nghiệp theo quy hoạch trong Khu kinh tế Vũng Áng đã được cho thuê, trong khi nhu cầu về quỹ đất thực hiện các dự án đầu tư rất lớn, nhất là lĩnh vực sản xuất ô-tô và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Do đó, yêu cầu trước mắt là cần mở rộng không gian phát triển của khu kinh tế, xây dựng chiến lược dài hạn nhằm tạo ra “cú huých” thật sự, kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh vượt trội.

Với đà tăng trưởng hiện nay, đến năm 2030, Khu kinh tế Vũng Áng sẽ không còn quỹ đất để phát triển khu công nghiệp, đứng trước sức ép lớn về quỹ đất đáp ứng nhu cầu đầu tư. Trong bối cảnh hiện nay, khi các động lực cũ đang mất dần lợi thế, cần khai thác những đột phá chiến lược mới. Việc mở rộng Khu kinh tế Vũng Áng và định hướng thành lập Khu thương mại tự do không chỉ là sự gia tăng quy mô không gian mà còn là một bước đột phá về tư duy phát triển kinh tế.

Cùng với mở rộng không gian phát triển các khu kinh tế, vùng Bắc Trung Bộ đang đẩy mạnh phát triển hệ thống giao thông và logistics nhằm tăng cường kết nối. Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam (Nghệ An) Nguyễn Mạnh Lợi cho biết: “Từ năm 2026, thu hút FDI của Nghệ An có nhiều triển vọng khi hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, logistics được triển khai như đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy, xây dựng cảng nước sâu Cửa Lò (dự kiến vận hành đầu năm 2027),...”. Những dự án này sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển và mở rộng khả năng kết nối vùng và quốc tế, tạo lợi thế cạnh tranh cho môi trường đầu tư của địa phương.