Bài học về chất lượng và 'thiết quân luật' với ngành ô tô Trung Quốc

Chiến dịch thanh tra toàn quốc kéo dài một năm nhằm rà soát lại công nghệ lái thông minh, thiết kế sản phẩm và an toàn tổng thể của ô tô sản xuất nội địa đã gióng lên hồi chuông cảnh báo tới gần 100 hãng xe đang hoạt động tại Trung Quốc.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) Xin Guobin khẳng định chính phủ sẽ cấm lưu hành tất cả các sản phẩm và công nghệ mới không vượt qua được quy trình phê duyệt nghiêm ngặt. Động thái cứng rắn này cho thấy giới chức Trung Quốc không còn chấp nhận tình trạng các thiết kế cải tiến mang tính rủi ro bị đưa lên phương tiện thương mại khi chưa trải qua thử nghiệm và kiểm chứng đầy đủ.

Quyết định thắt chặt quản lý của Bắc Kinh bắt nguồn từ chuỗi sự cố an toàn nghiêm trọng và lượng khiếu nại gia tăng đột biến của người tiêu dùng trong thời gian qua.

Điển hình là tai nạn thảm khốc của mẫu sedan điện Xiaomi SU7 tại tỉnh An Huy vào tháng 3 năm ngoái khiến ba người tử vong, khi hệ thống hỗ trợ lái xe chỉ phát tín hiệu cảnh báo tài xế vỏn vẹn hai giây trước khi phương tiện đâm vào rào chắn ở tốc độ cao.

Bên cạnh đó, theo Tân Hoa Xã, các nền tảng tiếp nhận thông tin công cộng đã ghi nhận làn sóng phản ánh dồn dập về chất lượng và độ an toàn của pin xe điện.

Chuyên gia phân tích độc lập Gao Shen tại Thượng Hải nhận định, áp lực từ thực tế này buộc các hãng xe phải thực hiện bước ngoặt chiến lược, dịch chuyển hoàn toàn trọng tâm từ việc theo đuổi sự "thông minh" bề nổi sang bảo đảm chất lượng nền tảng và tính mạng người sử dụng.

Đằng sau làn sóng vội vã đưa công nghệ chưa hoàn thiện ra thị trường là hệ lụy từ cuộc đua giảm giá tàn khốc và tiến độ ra mắt xe mới dồn dập. Trưởng bộ phận nghiên cứu ô tô Trung Quốc tại UBS, ông Paul Gong, đánh giá sự cạnh tranh mù quáng giữa hàng chục nhà sản xuất cung cấp các sản phẩm tương đồng đang trở thành "kẻ thù nội bộ" bào mòn lợi nhuận và làm suy yếu khả năng phát triển bền vững của toàn ngành.

Việc giảm chi phí bằng mọi giá để lao vào chiến tranh giá đã ảnh hưởng trực tiếp đến quy trình kiểm định chất lượng và an toàn của phương tiện trước khi xuất xưởng.

Căng thẳng chất lượng diễn ra trong bối cảnh thị trường ô tô Trung Quốc đang đối mặt với sự sụt giảm sức mua rõ rệt. Theo số liệu từ Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), tổng lượng xe giao đến tay khách hàng tại thị trường nội địa trong tháng 7 vừa qua đã giảm 20,9% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 1,46 triệu chiếc.

Phân khúc xe điện - vốn chiếm 65,1% tổng doanh số - cũng ghi nhận mức giảm 3,9% so với cùng kỳ, đánh dấu tháng sụt giảm thứ bảy liên tiếp do tác động từ việc cắt giảm chính sách ưu đãi của chính phủ và tâm lý tiêu dùng thắt chặt. Luỹ kế 7 tháng đầu năm, tổng số xe điện giao tới người tiêu dùng Trung Quốc đạt 5,67 triệu chiếc, giảm 12,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bức tranh thị trường ảm đạm cùng chiến dịch siết chặt quản lý từ chính quyền đang giội một gáo nước lạnh vào kỳ vọng tăng trưởng nóng của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc.

Việc thắt chặt quy trình phê duyệt công nghệ được dự báo sẽ làm kéo dài chu kỳ phát triển sản phẩm, khiến một bộ phận người tiêu dùng hoãn kế hoạch mua xe để chờ đợi các đánh giá an toàn minh bạch hơn.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của giới phân tích thể chế, đây là đợt "sàng lọc tự nhiên" rất cần thiết để loại bỏ những thiết kế công nghệ thiếu tính thực tế và trả ngành ô tô về với các giá trị sản xuất cơ bản. Trong kỷ nguyên mới, năng lực cạnh tranh cốt lõi của ô tô Trung Quốc sẽ không còn đo bằng số lượng màn hình hay tính năng tự lái trên giấy, mà phải được khẳng định bằng độ tin cậy cơ khí, sự an toàn của hệ thống pin và tính tuân thủ pháp lý khắt khe trên từng sản phẩm.