Hoa Lâm Viên - Giá trị di sản và nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô

Phát biểu đề dẫn tọa đàm, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội, TS. Nguyễn Văn Sơn cho biết, đây là diễn đàn khoa học nhằm trao đổi, thảo luận liên ngành về giá trị lịch sử - văn hóa - khảo cổ của Hoa Lâm Viên; đồng thời đề xuất các định hướng, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong bối cảnh hiện nay.

Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội, TS. Nguyễn Văn Sơn phát biểu đề dẫn tọa đàm "Hoa Lâm Viên - Hành cung thời Lý: Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay". Ảnh: Phạm Sỹ

Khu di tích Hoa Lâm Viên tọa lạc tại Đông Anh, Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô khoảng 12km về phía Bắc; nằm trên khu đất ven sông Đuống, lưng tựa triền đê, phía trước hướng ra sông, tạo thế đất vững chắc, hài hòa phong thủy.

Đây là vùng đất gắn liền với cội nguồn của vương triều Lý, quê hương thân mẫu vua Lý Thái Tổ - người sáng lập vương triều Lý và khai sinh kinh thành Thăng Long năm 1010. Theo sử liệu và truyền thuyết, ngay sau khi dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng ly cung ngự uyển tại Trang Cối Giang - Hoa Lâm Viên, được coi là một trong những hành cung quan trọng bậc nhất ngoài Hoàng thành Thăng Long dưới triều Lý.

Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc nhìn nhận những giá trị đặc sắc của di tích Hoa Lâm Viên. Ảnh: Phạm Sỹ

Hoa Lâm Viên không chỉ là biểu tượng quyền lực của hoàng tộc Lý, mà còn thể hiện tư tưởng “hộ quốc an dân”, khát vọng xây dựng một quốc gia độc lập, thịnh trị từ buổi đầu dựng nước. Hiện nay, khu di tích vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích, di vật, cổ vật có niên đại thời Lý, tiêu biểu như miếu Âm Hồn, mộ Hùng Công, đồng Bãi Sập, bãi Tổng Binh, cầu Giá Ngự… cùng các hiện vật như thành bậc tam cấp bằng đá có họa tiết thời Lý, chân cột kinh, chân tảng đá hoa sen, gạch chạm khắc hoa văn thời Lý…

Theo TS. Nguyễn Văn Sơn, những chứng tích này phản ánh sinh động đời sống văn hóa - chính trị - tâm linh thời Lý, góp phần khẳng định vị thế đặc biệt của hành cung Hoa Lâm Viên trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đông Anh, TS Nguyễn Thị Mỹ Linh chỉ ra tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa từ kết nối giá trị di sản Hoa Lâm Viên với các di sản trên địa bàn xã Đông Anh. Ảnh: Phạm Sỹ

Tại tọa đàm Hoa Lâm Viên - Hành cung thời Lý: Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay, các chuyên gia, nhà nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực như sử học, khảo cổ học, kiến trúc, Hán Nôm… cùng hướng tới làm rõ vai trò của hành cung Hoa Lâm Viên trong lịch sử vương triều Lý, làm rõ vị trí đặc thù của di tích này trong cấu trúc quyền lực, tư tưởng và không gian văn hóa Đại Việt thời trung đại.

Nhiều ý kiến chỉ ra mối quan hệ hữu cơ giữa Hoa Lâm Viên với quê hương nhà Lý và các di sản liên quan trong không gian văn hóa Đông Anh - Đông Ngàn cổ, đặt di tích này trong chỉnh thể hệ thống di sản Thủ đô Hà Nội, đặc biệt là mối liên kết với Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long và trục văn hóa sông Hồng, qua đó khẳng định Hoa Lâm Viên như một cấu phần quan trọng trong không gian lịch sử - văn hóa liên vùng.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh Thủ đô Hà Nội đang triển khai Nghị quyết số 09/NQ-TU của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, yêu cầu khơi thông các nguồn lực văn hóa - lịch sử cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là du lịch văn hóa, ngày càng trở nên cấp thiết.

Quang cảnh tọa đàm. Ảnh: Phạm Sỹ

Hoa Lâm Viên là một trường hợp tiêu biểu hội tụ nhiều lớp trầm tích lịch sử, văn hóa, khảo cổ học và ký ức cộng đồng. Việc nhận diện đầy đủ giá trị của di tích và tìm kiếm các mô hình bảo tồn, phát huy phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Đặc biệt, định hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong không gian mở phía Bắc sông Hồng, kết nối với Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long và trục văn hóa sông Hồng...

“Có thể thấy, Hoa Lâm Viên không chỉ được nhìn nhận như một đối tượng nghiên cứu lịch sử hay khảo cổ học mà đang dần được đặt vào vị trí của một nguồn lực văn hóa chiến lược, có khả năng tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Chính sự hội tụ giữa tri thức khoa học, kinh nghiệm quản lý và thực tiễn địa phương đã tạo nên nền tảng quan trọng để đề xuất các định hướng phát triển có tính khả thi, lâu dài và bền vững với không gian di sản Hoa Lâm Viên”, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội, TS. Nguyễn Văn Sơn nhấn mạnh.

Thái Minh