Bảo đảm quyền học tập, lựa chọn nghề của học sinh khi hướng nghiệp và phân luồng

Thông tư này quy định về thực hiện hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục, bao gồm: nội dung, hình thức, biện pháp và điều kiện bảo đảm thực hiện giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông.

Học sinh Trường Lê Quý Đôn (Hải Phòng) tìm hiểu thông tin tư vấn trong ngày hội tư vấn tuyển sinh, hướng nghiệp tại Hải Phòng, sáng 22/3/2026. Ảnh minh họa: Minh Thu/TTXVN

Thông tư áp dụng đối với trường Tiểu học, trường Trung học Cơ sở, trường Trung học Phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học, trường chuyên biệt và các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục phổ thông; Đại học, học viện, trường đại học, cơ sở giáo dục có đào tạo giáo viên, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có liên quan đến việc phối hợp tổ chức, thực hiện hướng nghiệp và phân luồng.

Các nội dung hướng nghiệp được quy định trong Thông tư gồm: Cung cấp thông tin nghề nghiệp; Hỗ trợ học sinh tự nhận thức bản thân, đánh giá năng lực, sở thích, giá trị nghề nghiệp và đặc điểm cá nhân; Phát triển kỹ năng lựa chọn nghề nghiệp; Nội dung trải nghiệm nghề nghiệp; Nội dung ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hướng nghiệp.

Khung nội dung hướng nghiệp của cơ sở giáo dục phải phù hợp với hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và được cơ quan quản lý trực tiếp phê duyệt trước khi tổ chức thực hiện. Nội dung hướng nghiệp được rà soát, cập nhật định kỳ theo chỉ đạo của cơ quan quản lý giáo dục, bảo đảm phù hợp với đặc điểm học sinh, điều kiện của cơ sở giáo dục và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Việc hướng nghiệp được thực hiện thông qua tích hợp, lồng ghép nội dung hướng nghiệp trong các môn học và các hoạt động giáo dục của Chương trình giáo dục phổ thông, phù hợp với từng cấp học. Cơ sở giáo dục phổ thông chủ trì tổ chức tư vấn hướng nghiệp bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan để cung cấp thông tin, tổ chức trải nghiệm, làm cơ sở cho việc lựa chọn hướng đi sau tốt nghiệp phù hợp.

Đối với nội dung phân luồng trong giáo dục, Thông tư quy định cơ sở giáo dục phổ thông chủ trì, phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức có liên quan, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời cho học sinh và cha mẹ học sinh về lựa chọn học tập sau khi hoàn thành chương trình giáo dục Trung học Cơ sở, Trung học Phổ thông, Trung học nghề và tương đương, bao gồm việc tiếp tục học ở cấp học, trình độ cao hơn hoặc tham gia lao động phù hợp với năng lực, sở thích, điều kiện của cá nhân và nhu cầu của xã hội.

Các đơn vị tổ chức tư vấn phân luồng trực tiếp và trực tuyến cho học sinh; hướng dẫn học sinh tìm hiểu yêu cầu tuyển sinh, thời gian đào tạo, chi phí đào tạo, cơ hội việc làm và khả năng phát triển nghề nghiệp của từng lộ trình đào tạo sau phổ thông. Bên cạnh đó, lồng ghép nội dung phân luồng trong hoạt động hướng nghiệp nhằm giúp học sinh nhận thức được vai trò, lợi ích và cơ hội của từng hướng đi sau tốt nghiệp; hỗ trợ học sinh đánh giá năng lực, sở thích và điều kiện cá nhân để lựa chọn lộ trình học tập phù hợp. Định hướng học sinh tham gia giáo dục nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu lao động của địa phương và của nền kinh tế; hỗ trợ học sinh có nhu cầu chuyển sang học nghề tiếp cận thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm.

Thông tư cũng quy định việc thực hiện truyền thông cho học sinh, cha mẹ học sinh và cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức, giảm định kiến về nghề nghiệp, góp phần tăng tỷ lệ học sinh lựa chọn hướng đi phù hợp sau khi tốt nghiệp. Nguyên tắc thực hiện hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục bảo đảm phù hợp với năng lực, sở thích, nguyện vọng của học sinh và nhu cầu nhân lực, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia và địa phương; bảo đảm quyền lựa chọn hướng học tập, nghề nghiệp của học sinh; tạo điều kiện cho người học học tập suốt đời và chuyển đổi giữa các luồng giáo dục, đào tạo theo quy định của pháp luật.

Việc hướng nghiệp, phân luồng thực hiện một cách hệ thống, liên tục, tăng cường trải nghiệm thực tiễn, tích hợp vào chương trình giáo dục; bảo đảm chất lượng và liên thông giữa các luồng. Đồng thời, bảo đảm công bằng, bình đẳng giới và cơ hội tiếp cận hoạt động hướng nghiệp, phân luồng cho mọi đối tượng người học, đặc biệt là người học ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người học là người khuyết tật.

Việt Hà (TTXVN)