'Bão hỏa ngọa tân' và 'Ngọa tân thường đảm'
Một bạn đọc hỏi: 'Xin cho biết 'ngọa tân' trong thành ngữ 'Bão hỏa ngọa tân' và 'ngọa tân' trong 'Ngọa tân thường đảm' có liên quan gì đến nhau không?
Trả lời:
Hán ngữ đại từ điển giảng Bão hỏa ngọa tân là “Ví ở trong hoàn cảnh rất nguy hiểm, tai họa có thể xảy ra bất cứ lúc nào”, và cho biết điển tích vốn bắt nguồn từ sách Tân thư (Giả Nghị): “Mang lửa đặt dưới đống củi mà nằm ngủ ở trên; lửa chưa cháy đã cho là yên ổn, đó chỉ là tạm yên mà thôi. Tình thế hiện nay khác gì vậy?” (nguyên văn: Phù bão hỏa thố chi tích tân chi hạ nhi tẩm kỳ thượng, hỏa vị cập nhiên, nhân vị chi an, thâu an giả dã. Phương kim chi thế, hà dĩ dị thử? – 夫抱火措之積薪之下而寢其上, 火未及燃, 因謂之安, 偷安者也. 方今之勢, 何以異此?).
Liên quan đến Bão hỏa ngọa tân còn có tích tân 積薪 (đống củi, ẩn dụ cho nguy cơ tiềm ẩn), hoặc Tích tân thố hỏa 積薪厝火 (Đặt lửa dưới đống củi, chỉ nguy cơ nghiêm trọng đang tiềm ẩn, có thể bùng phát bất cứ lúc nào; sự yên ổn giả tạo); hay Tích tân hậu liệu 積薪候燎 (Chất củi chờ đuốc, ví trường hợp tự chuốc lấy sự diệt vong, tự đặt mình vào chỗ tất sẽ bị hủy diệt).
Như vậy, “ngọa tân” trong Bão hỏa ngọa tân là nằm ngủ trên đống củi (mà phía dưới có đặt mồi lửa). Còn “ngọa tân” trong Ngọa tân thường đảm lại là tự nằm trên củi gai lởm chởm, cốt để “ăn không ngon, ngủ không yên”, để nung chí báo thù. Thế nên, ngay cả Hán ngữ đại từ điển cũng thận trọng viết rằng: "chuyện “nằm trên củi” (ngọa tân 臥薪 ) thì không rõ xuất xứ từ đâu”. Cụ thể, mục Ngọa tân thường đảm sách này giảng như sau:
“Vào thời Xuân Thu, Việt vương thua trận và bị nước Ngô bắt giữ. Sau khi được thả về, ông muốn báo thù nước Ngô, nên tự đày ải thân mình, nung nấu ý chí; đặt túi mật đắng bên chỗ ngồi, mỗi khi ăn uống đều nếm qua, cốt để không quên nỗi nhục thua trận ở Cối Kê. Sách “Câu Tiễn quy quốc ngoại truyện” của Triệu Diệp đời Hán có chép việc này. Còn chuyện “nằm trên củi” (ngọa tân 臥薪 ) thì không rõ xuất xứ từ đâu. Về sau, thành ngữ này trở thành điển tích chỉ việc tự chịu đựng gian khổ, nung chí vươn lên, không dám sống an nhàn”.
Như vậy, không có cơ sở nào để phỏng đoán rằng hai chữ “ngọa tân” trong hai thành ngữ có mối liên hệ với nhau.
Nguồn Thanh Hóa: http://baothanhhoa.vn/bao-hoa-ngoa-tan-va-ngoa-tan-thuong-dam-281447.htm
Tin nóng
Ăn trứng vào bữa sáng không phải là một ý tưởng quá mới mẻ, nhưng những giá trị mà nó mang lại vẫn luôn khiến các chuyên gia dinh dưỡng kinh ngạc.
'Bút tiêm giảm cân' thần tốc mà không cần ăn kiêng đang được rao bán, quảng cáo tràn lan trên mạng. Tuy nhiên, chuyên gia nội tiết cảnh báo việc tự tiêm thuốc giảm cân có thể gây nhiều rủi ro.
Khi tới bệnh viện, bé trai liên tục kêu đau mắt dữ dội. Các bác sĩ lập tức chụp CT và phát hiện ra một phần của chiếc đũa đã đâm vào mắt bé.
Bàn chuyện đám giỗ, con dâu thản nhiên nói một câu khiến bố chồng giật mình, lặng người bất lực.
Các nghiên cứu mới đây đã chỉ ra mối liên hệ đáng kinh ngạc giữa một loại protein vốn liên quan đến bệnh Parkinson và sự tiến triển nhanh chóng của bệnh Alzheimer ở phụ nữ. Phát hiện này không chỉ giải thích lý do phái nữ thường chịu ảnh hưởng nặng nề hơn bởi chứng mất trí nhớ mà còn mở ra hy vọng về các phương pháp điều trị trong tương lai.
Theo phóng viên TTXVN tại Anh, tại hạt Kent, Đông Nam nước Anh, đã ghi nhận 2 ca tử vong trong đợt bùng phát bệnh viêm màng não ở thành phố Canterbury thuộc hạt này. Ngoài ra, 11 người hiện đang được điều trị tại bệnh viện.
Tin mới
Sau cháy chung cư, bé gái 10 tuổi rơi vào hoảng loạn, mất ngủ, trầm cảm và phải điều trị gần một năm mới ổn định. Chuyên gia cảnh báo nhiều trẻ chịu sang chấn tâm lý kéo dài sau thảm họa nhưng dễ bị bỏ sót.
Ngày 16-3, Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp chính thức có báo cáo kết luận về vụ ngộ độc thực phẩm hàng loạt xảy ra tại Cơ sở sản xuất bánh mì Hồng Ngọc 12 (phường Hồng Ngự) đã xảy ra trong thời gian qua.
Sau những thảm họa như hỏa hoạn, thiên tai hay tai nạn nghiêm trọng, những vết thương trên cơ thể có thể lành lại, nhưng những vết sẹo trong tâm hồn trẻ em thì thường âm ỉ và khó nhận biết.
Sau những biến cố dữ dội như thiên tai, hỏa hoạn hay tai nạn bất ngờ, trẻ em không chỉ chịu tổn thương về thể chất mà còn phải đối diện với những sang chấn tâm lý âm thầm nhưng dai dẳng...
Trong quá trình thăm khám cho một bệnh nhân bị ngứa và chảy nước mắt kéo dài, các bác sĩ tại Trung tâm Y tế Tân Kỳ (Nghệ An) đã phát hiện nhiều rận mu cùng trứng rận bám dày đặc trên lông mi - một tình trạng khá hiếm gặp trong nhãn khoa.
Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế vừa phẫu thuật thành công cho người phụ nữ 30 tuổi, giúp chị thoát khỏi căn bệnh vẹo cột sống vì vòng một nặng 5kg.
Một con chó bị đứt xích, cắn liên tiếp 3 người tại thôn 5, xã Lãnh Ngọc. Kết quả xét nghiệm dương tính với vi rút gây bệnh dại.