Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Tạo 'kháng thể số' với quy tắc 5K trong từng nếp nhà

Cha mẹ chính là bộ lọc, người tạo ra "kháng thể số" cho con trên không gian mạng. Ảnh minh họa

Xây dựng "hệ sinh thái niềm tin"

Đất nước ta đang đứng trước ngưỡng cửa mới, một giai đoạn bứt phá mạnh mẽ để hiện thực hóa khát vọng phồn vinh dưới sự lãnh đạo của Đảng. Tuy nhiên, trong dòng chảy của công nghệ 4.0, trận tuyến bảo vệ Tổ quốc không còn chỉ giới hạn ở biên giới đất liền hay biển đảo, mà đã mở rộng sang một "lãnh thổ đặc biệt": Không gian mạng.

Tại đây, "cuộc chiến nhận thức" đang diễn ra âm thầm nhưng khốc liệt, nơi kẻ thù sử dụng thuật toán và trí tuệ nhân tạo (AI) để tấn công vào niềm tin của nhân dân. Trước "cơn bão số" ấy, mỗi một phụ huynh, đặc biệt là những người mẹ, giờ đây mang thêm sứ mệnh của một chiến sĩ thầm lặng, trang bị "kháng thể số" cho con trẻ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa, ngay từ trong tế bào nhỏ gia đình của chính mình.

Trong không gian mạng, trẻ em lại chính là những "điểm chạm" dễ tổn thương nhất trước các chiến dịch thao túng nhận thức. Mới đây, TS. Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, chia sẻ về câu chuyện một nữ sinh tuổi teen rơi vào khủng hoảng tinh thần trầm trọng. Ban đầu, một đối tượng lạ mặt đã tiếp cận em qua mạng xã hội với vẻ ngoài lịch thiệp, thường xuyên hỏi han, chia sẻ chuyện học hành để tạo dựng niềm tin. Sau khi chiếm được cảm tình, hắn dụ dỗ em gửi hình ảnh riêng tư và dùng chính những hình ảnh đó để đe dọa, tống tiền và ép buộc em tham gia vào các hội nhóm có tư tưởng lệch lạc.

Trẻ em trở thành "điểm chạm" dễ tổn thương nhất trước các chiến dịch thao túng nhận thức trên không gian mạng

Một trường hợp khác được bác sĩ Trần Quang Huy, Khoa Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Nhi Đồng 2, trực tiếp điều trị, là bé gái 13 tuổi bị trầm cảm nặng, suy kiệt đến mức phải nhập viện sau một mối quan hệ "ảo" không lành mạnh. Qua trường hợp này, bác sĩ Huy cho rằng trẻ em là đối tượng dễ bị tổn thương, vì chưa có đủ kỹ năng để nhận diện rủi ro trên không gian mạng. Các em dễ tin vào những lời quan tâm, hứa hẹn của những "bạn ảo" trên mạng.

Phân tích sâu hơn, đây chính là hệ quả của "chiến tranh nhận thức" - hình thức tấn công phi truyền thống sử dụng thông tin sai lệch để thay đổi niềm tin và hành vi. Khi các em thiếu "kháng thể", những nội dung độc hại sẽ ngấm sâu, trở thành lối sống lệch chuẩn và vi phạm pháp luật. Các chuyên gia cảnh báo rằng nhiều phụ huynh vẫn lầm tưởng "con ở trong nhà là an toàn". Nhưng thực tế nguy cơ có thể xuất hiện ngay trên chiếc điện thoại trẻ cầm mỗi ngày. Việc trẻ em tự mày mò cách dùng mạng mà không có sự dẫn dắt từ cha mẹ chính là kẽ hở để các thế lực thù địch lợi dụng để gieo rắc hoài nghi về cuộc sống, lung lay niềm tin vào chế độ, bôi nhọ lãnh đạo Đảng thông qua các video cắt ghép bằng công nghệ Deepfake tinh vi.

"Bộ quy tắc 5K"

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới không phải là xây dựng một bức tường khép kín, mà là xây dựng một "hệ sinh thái niềm tin" cho thế hệ trẻ có khả năng tự thanh lọc. Trong hệ sinh thái đó, Quy tắc 5K trên không gian mạng chính là bộ lọc tự nhiên giúp con trẻ hình thành năng lực tự bảo vệ, bao gồm: Không tin ngay; Không vội nhấn nút thích; Không thêm thắt; Không kích động; Không vội chia sẻ. Cụ thể:

Xây dựng một "hệ sinh thái niềm tin" bằng bộ quy tắc 5K

Không tin ngay: Đây là bước phòng thủ đầu tiên. Mỗi phụ huynh cần dạy con rằng trong kỷ nguyên "hậu sự thật", "mắt thấy tai nghe chưa chắc là thật". Các thế lực phản động thường dùng AI để "cá nhân hóa" nội dung độc hại, đánh trúng vào nỗi sợ hãi hoặc bức xúc cá nhân. Dạy con đặt dấu hỏi trước thông tin chính là dạy con tư duy phản biện - vũ khí sắc bén nhất chống lại sự thao túng.

Không vội nhấn nút thích: Một nút "Like" vô tư có thể vô tình tiếp tay cho thuật toán khuếch đại thông tin xấu. Cha mẹ cần giải thích rằng khi con tương tác với nội dung tiêu cực, con đang đưa mình vào một "phòng vang thông tin", nơi những điều dối trá lặp lại sẽ trở thành "ảo tưởng sự thật".

Không thêm thắt: Giáo dục con đức tính trung thực, không thêu dệt hay chia sẻ những thông tin chưa có căn cứ, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến chính sách của Đảng hay chủ quyền dân tộc. Sự suy diễn lệch lạc từ những bức xúc nhỏ trong xã hội thường là mồi lửa để kẻ xấu kích động bạo loạn.

Không kích động: Không gian mạng ẩn danh dễ khiến trẻ sa đà vào các bình luận chửi bới, lăng mạ. Cha mẹ hãy định hướng con về văn hóa ứng xử "thượng tôn pháp luật", giúp con nhận diện sớm các dấu hiệu bị lôi kéo vào hoạt động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Không vội chia sẻ: Đây là "chốt chặn" cuối cùng. Mỗi hành động "Share" cần được thực hiện với trách nhiệm của một công dân số: "Thông tin này có ích cho ai? Có gây hại cho đất nước không?".

Đồng hành để kết nối, không phải để kiểm soát

Để hiểu rõ hơn về giá trị của liều "vaccine số 5K" này, TS Phạm Thị Thúy nhận định rằng việc cấm đoán hoàn toàn trẻ dùng điện thoại là không khả thi. Thay vào đó, bà khuyến nghị cha mẹ nên xây dựng một "kỷ luật số" dựa trên sự thấu hiểu và trò chuyện thường xuyên. Phân tích về lợi thế của người phụ nữ trong giáo dục gia đình, người mẹ có 4 ưu thế lớn gồm: Khả năng đồng cảm mạnh mẽ; Tạo dựng cảm giác an toàn tuyệt đối cho trẻ; Sự chăm sóc bảo vệ cẩn thận và vai trò "chuyên gia tư vấn tâm lý".

Khi trẻ gặp ấm ức hay rắc rối trên mạng, các em thường dễ mở lời với mẹ hơn. Đây chính là cơ hội để mẹ trở thành "lá chắn" bảo vệ con khỏi sự xâm lăng của các tư tưởng ngoại lai lệch lạc. TS Nguyễn Thị Thu Thủy, Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhấn mạnh rằng chiến tranh nhận thức nhằm kiểm soát quá trình xử lý dữ liệu trong bộ não con người. Vì vậy, công tác tư tưởng phải chuyển từ thế phòng thủ sang chủ động dẫn dắt. Mỗi người mẹ, người cha cần tự nâng cao "năng lực số" để không chỉ dạy con cách dùng công nghệ, mà còn giúp con hiểu thế giới số là không gian sống có cả rủi ro và cơ hội.

Để Quy tắc 5K thực sự đi vào đời sống, theo các chuyên gia, trong mỗi gia đình, cần thiết lập "Hợp đồng gia đình số" - đây là mô hình cha mẹ và con cái cùng thống nhất các quy tắc sử dụng Internet một cách có kiểm soát, có định hướng và có giá trị. "Bản hợp đồng" này không phải là lệnh cấm, mà là sự cam kết tự nguyện rằng con không tiết lộ thông tin cá nhân, mẹ làm gương về việc không dán mắt vào điện thoại.

Đồng thời, ứng dụng công nghệ làm đồng minh của gia đình, với việc cha mẹ sử dụng các công cụ như Family Link để quản lý bộ lọc nội dung, chặn các trang web không phù hợp và theo dõi thời gian sử dụng thiết bị của trẻ. Tuy nhiên, công cụ chỉ hỗ trợ, sự hiện diện và thấu hiểu của mẹ mới là quyết định.

Đồng hành cùng con trên không gian mạng. Ảnh minh họa: BTN

Với phương châm "lấy cái đẹp dẹp cái xấu", cha mẹ cùng con tích cực lan tỏa những câu chuyện tử tế, những tấm gương người tốt việc tốt trên mạng xã hội để "phủ xanh" không gian mạng. Khi dòng thông tin tích cực áp đảo, tin giả và những luận điệu xuyên tạc sẽ không còn đất sống. Đây chính là cách xây dựng "thế trận lòng dân" trên không gian mạng bền vững nhất.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên vươn mình không phải là những khẩu hiệu xa vời. Có khi chỉ là tiếng nói dịu dàng của mẹ bên mâm cơm, giải thích cho con về giá trị của sự thật và lòng yêu nước. Mỗi gia đình vững vàng về nhận thức chính là một "pháo đài" tư tưởng kiên cố mà không một thuật toán hay công nghệ giả mạo nào có thể xuyên thủng.