Báo Việt Nam Độc lập - Từ ngọn lửa cách mạng Pác Bó đến sứ mệnh báo chí trong kỷ nguyên số - Bài cuối

Hơn 8 thập kỷ sau, từ khi Báo Việt Nam Độc lập ra đời ngày 1/8/1941 đến nay, báo chí bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và truyền thông đa nền tảng, nhưng giá trị cốt lõi mà lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đặt nền móng cho Báo Việt Nam Độc lập vẫn tiếp tục soi đường cho báo chí cách mạng Việt Nam: lấy nhân dân làm trung tâm, lấy sự thật làm nền tảng, lấy phụng sự Tổ quốc và nhân dân làm sứ mệnh cao nhất.

Lấy nhân dân làm trung tâm - Giá trị vượt thời gian của Báo Việt Nam Độc lập

Tiếp nối di sản Báo Việt Nam Độc lập, tháng 6/2026, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh phối hợp với Báo Nhân Dân và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức Tọa đàm “Báo Việt Nam Độc lập và dòng chảy 101 năm Báo chí cách mạng Việt Nam” nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2026). Các tham luận tại tọa đàm đều khẳng định, dù công nghệ, phương thức truyền thông và nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng không ngừng thay đổi nhưng giá trị cốt lõi mà Báo Việt Nam Độc lập để lại vẫn còn nguyên sức sống: lấy nhân dân làm trung tâm của mọi hoạt động báo chí.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định: Ngay từ số báo đầu tiên ra đời ngày 1/8/1941 tại Pác Bó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã xác định tờ báo hướng tới đồng bào các dân tộc vùng căn cứ cách mạng. Người lựa chọn cách viết ngắn gọn, dễ hiểu, gần gũi với đời sống, giải đáp những câu hỏi thiết thực: Vì sao phải theo Việt Minh? Vì sao phải đoàn kết cứu nước? Mỗi người dân cần làm gì để giành độc lập? Chính cách làm báo gần dân ấy đã tạo nên sức lan tỏa đặc biệt. Một người biết chữ đọc cho nhiều người cùng nghe, một tờ báo được chuyền tay qua nhiều bản làng, trở thành cầu nối giữa Đảng với nhân dân, biến chủ trương cách mạng thành nhận thức, niềm tin và hành động. Giá trị ấy không chỉ góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám mà còn đặt nền móng cho nền báo chí cách mạng Việt Nam hôm nay: phục vụ nhân dân, kiên định vai trò định hướng của Đảng, lựa chọn hình thức tuyên truyền gần gũi, dễ tiếp cận để tạo sự đồng thuận và khơi dậy hành động tích cực trong xã hội.

Từ góc độ địa phương, đồng chí Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: Báo Việt Nam Độc lập không chỉ là di sản của nền báo chí cách mạng Việt Nam mà còn là tài sản tinh thần quý giá của Cao Bằng - quê hương cội nguồn cách mạng. Việc phát huy giá trị của tờ báo hôm nay không chỉ là gìn giữ ký ức lịch sử mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp niềm tin của nhân dân, lan tỏa khát vọng phát triển và phát huy sức mạnh truyền thông trong xây dựng sự đồng thuận xã hội, tạo động lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của Cao Bằng.

Đồng chí Sầm Việt An, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Báo và Phát thanh, truyền hình Cao Bằng cho rằng: Trong kỷ nguyên truyền thông số, khi thông tin lan truyền với tốc độ chưa từng có, báo chí chính thống càng phải khẳng định vị thế bằng tính chính xác, trách nhiệm và niềm tin của công chúng. Trong quá trình xây dựng tòa soạn hội tụ và chuyển đổi số của đơn vị, di sản Báo Việt Nam Độc lập vẫn còn nguyên giá trị. Công nghệ có thể thay đổi phương thức sản xuất và phân phối thông tin, nhưng điều quyết định sức sống của báo chí vẫn là nội dung chính xác, gần dân, dễ hiểu, dễ học tập và hành động để nhân dân cùng với Đảng kiến tạo xã hội tiến bộ, văn minh. Đó cũng là định hướng để đơn vị phát triển báo chí đa nền tảng, lấy công chúng làm trung tâm, lấy chuyển đổi số làm động lực và chất lượng nội dung làm nền tảng.

Nhiều nhà báo trẻ cũng chia sẻ rằng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số chỉ là công cụ hỗ trợ. Giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng vẫn nằm ở bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, khả năng lắng nghe và thấu hiểu cuộc sống. Chỉ khi đặt nhân dân ở vị trí trung tâm, báo chí mới giữ vững được niềm tin của công chúng và tiếp tục phát huy vai trò đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam và các đồng chí lãnh đạo tỉnh Cao Bằng trải nghiệm in Báo Việt Nam Độc lập tại Tọa đàm “Báo Việt Nam Độc lập và dòng chảy 101 năm Báo chí cách mạng Việt Nam, tại Tòa soạn Báo Nhân Dân.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Năm 1941, khi đất nước còn chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật, Báo Việt Nam Độc lập ra đời như một “vũ khí tư tưởng” sắc bén, truyền bá đường lối của Đảng, khơi dậy lòng yêu nước, củng cố niềm tin vào cách mạng, quy tụ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc để giành độc lập dân tộc, đỉnh cao là thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

85 năm sau, đất nước đã hòa bình, thống nhất và bước vào kỷ nguyên phát triển mới, báo chí cách mạng đứng trên một mặt trận đặc biệt: làm chủ mặt trận tư tưởng, phải đối mặt với những thách thức mới trên không gian mạng: tin giả, thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc, các hoạt động chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng trên mạng xã hội và những biểu hiện làm xói mòn chuẩn mực, niềm tin xã hội. Đối tượng đấu tranh đã thay đổi, song bản chất và sứ mệnh của báo chí cách mạng vẫn nhất quán: bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, bảo vệ sự thật và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, bảo vệ đường lối, tư tưởng của Đảng và xây dựng nước Việt Nam đi lên xã hội chủ nghĩa.

Bà Nông Thị Tố Hoàn, nguyên cán bộ Báo Việt Nam Độc lập, nguyên Phó Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy Thái Nguyên cho rằng: Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, điều các thế hệ làm báo trẻ không chỉ kế thừa cách viết ngắn gọn, gần dân, dễ hiểu, mà quan trọng hơn là bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Công nghệ có thể hỗ trợ làm báo nhanh hơn, nhưng không thể thay thế tư duy chính trị, sự trung thực và trách nhiệm định hướng dư luận của báo chí cách mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phụng sự Tổ quốc.

Đồng chí Tô Vũ Ninh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhận định: chuyển đổi số đang mở ra cơ hội để báo chí đổi mới mô hình hoạt động, phát triển truyền thông đa nền tảng và mở rộng khả năng tiếp cận công chúng. Tuy nhiên, càng trong môi trường số, báo chí càng phải phát huy vai trò truyền thông chính sách, lan tỏa những giá trị tích cực, chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Đó chính là sự tiếp nối sinh động tinh thần của Báo Việt Nam Độc lập trong điều kiện lịch sử mới.
Đối với thế hệ làm báo trẻ, nhà báo Lưu Hiệp, Báo Công an Nhân dân chia sẻ: Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ người làm báo xử lý dữ liệu và sản xuất nội dung, nhưng không thể thay thế trách nhiệm xã hội, bản lĩnh nghề nghiệp và khát vọng cống hiến. Giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng vẫn bắt nguồn từ thực tiễn, từ sự trung thành với sự thật và từ trách nhiệm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Từ di sản báo chí cách mạng đến sứ mệnh kiến tạo niềm tin trong kỷ nguyên số

Báo chí cách mạng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội và thách thức chưa từng có. Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng truyền thông số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Trong bối cảnh ấy, di sản mà Báo Việt Nam Độc lập và tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng khẳng định giá trị trường tồn: báo chí đổi mới lấy lợi ích quốc gia, dân tộc làm mục tiêu phụng sự; lấy nhân dân làm trung tâm; lấy sự thật làm nền tảng của niềm tin và lấy hiệu quả xã hội làm thước đo giá trị của mỗi tác phẩm báo chí. Những giá trị ấy không bị giới hạn bởi thời gian mà tiếp tục soi đường cho báo chí Việt Nam trong thời đại số.

Đồng chí Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh khẳng định: Báo Việt Nam Độc lập không chỉ là niềm tự hào của Cao Bằng mà còn là di sản đặc biệt của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước hùng cường, từ giá trị di sản Báo Việt Nam Độc lập phát huy bản lĩnh chính trị, tinh thần đổi mới, ý thức phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân để xây dựng nền báo chí hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Báo chí cách mạng phải tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong truyền thông chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; góp phần tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, khơi dậy khát vọng phát triển, cổ vũ đổi mới sáng tạo và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó cũng là cách thiết thực nhất để tiếp nối tinh thần của Báo Việt Nam Độc lập trong điều kiện lịch sử mới.

Từ những trang báo Việt Nam Độc lập thô sơ ở Pác Bó đến những tòa soạn hội tụ hiện đại đang vận hành trên nền tảng số, phương thức làm báo đã thay đổi, nhưng sứ mệnh của báo chí cách mạng chưa bao giờ thay đổi. Nếu 85 năm trước, Báo Việt Nam Độc lập góp phần quy tụ sức mạnh toàn dân tộc để giành độc lập, tự do, thì hôm nay, báo chí cách mạng tiếp tục là lực lượng tiên phong bảo vệ sự thật, kiến tạo niềm tin, truyền cảm hứng đổi mới sáng tạo, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước và đồng hành cùng dân tộc trên con đường xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc. Đó chính là giá trị trường tồn của Báo Việt Nam Độc lập - một di sản lịch sử vẫn đang tiếp tục soi đường cho báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số.