Bắt đầu lộ trình khám sức khỏe miễn phí

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó đề xuất lộ trình triển khai khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí cho người dân.

Ưu tiên trước cho nhóm người yếu thế

Theo dự thảo, từ năm 2026, chính sách sẽ được triển khai trước đối với người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và cư dân tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo và đặc khu. Dự thảo chia đối tượng thụ hưởng thành 2 nhóm. Nhóm người lao động thuộc diện điều chỉnh của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động tiếp tục được khám sức khỏe định kỳ theo quy định hiện hành, do người sử dụng lao động chi trả. Nhóm còn lại là người dân không thuộc diện này sẽ được ngân sách nhà nước hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí theo lộ trình.

Việc tổ chức khám được thực hiện tại các cơ sở y tế đã được cấp phép hoặc triển khai lưu động tại cơ quan, đơn vị, nhằm tăng khả năng tiếp cận, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Hoạt động chuyên môn tuân thủ hướng dẫn của Bộ Y tế, bảo đảm chất lượng và hiệu quả phát hiện sớm bệnh tật. Bộ Y tế cho biết nguồn lực thực hiện dự kiến được huy động từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác. Trong giai đoạn 2026-2027, ngân sách nhà nước dự kiến chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho toàn bộ nhóm ưu tiên, không phân biệt có hay không có thẻ BHYT. Sau đó, quỹ BHYT sẽ tham gia thanh toán theo phạm vi quyền lợi của người tham gia. Ngoài ra, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách, HĐND cấp tỉnh có thể quyết định mở rộng đối tượng và danh mục dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí trên địa bàn.

Theo TS-BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh - Bộ Y tế, từ năm 2028, chương trình sẽ mở rộng, hướng tới bao phủ toàn bộ dân số, bảo đảm mỗi người dân được khám sức khỏe hoặc sàng lọc bệnh miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Phạm vi khám và danh mục sàng lọc do Bộ Y tế ban hành; người dân được khám tổng quát, tầm soát một số bệnh phổ biến nhằm phát hiện sớm, giảm chi phí điều trị.

Trạm y tế: Trụ cột ban đầu

"Việc lựa chọn nội dung sàng lọc sẽ căn cứ mô hình bệnh tật tại từng địa phương để xây dựng kế hoạch phù hợp, bảo đảm hiệu quả và tránh lãng phí nguồn lực. Với nhóm trung niên và người cao tuổi, việc tầm soát có thể tập trung vào các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, gout hoặc bệnh tuyến tiền liệt" - ông Đức nói rõ.

Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai (TP Hà Nội) khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh - Bộ Y tế, trạm y tế xã sẽ giữ vai trò nền tảng trong triển khai chính sách. Đây là nơi thực hiện khám chữa bệnh ban đầu, đồng thời tổ chức khám sức khỏe định kỳ hằng năm, lập hồ sơ sức khỏe điện tử và theo dõi sức khỏe người dân theo vòng đời. Ngành y tế ước tính tổng chi phí khám, sàng lọc miễn phí mỗi năm khoảng 30.000 tỉ đồng, với định hướng chuyển trọng tâm từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", lấy y tế cơ sở làm trụ cột. Giai đoạn 2025-2030, mỗi năm dự kiến tăng cường ít nhất 1.000 bác sĩ về tuyến xã; phấn đấu đến năm 2027, mỗi trạm y tế có 4 - 5 bác sĩ và đến năm 2030 đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Cùng với đó, Bộ Y tế sẽ đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị cho tuyến y tế cơ sở. Danh mục khám, xét nghiệm cơ bản đang được xây dựng, với chi phí dự kiến khoảng 300.000 đồng/người/năm, làm cơ sở cân đối chi trả từ quỹ BHYT.

Theo BHXH Việt Nam, quỹ BHYT hiện chi trả khoảng 87%-89% chi phí khám chữa bệnh; khi chính sách được triển khai, gánh nặng chi trả của người dân sẽ tiếp tục giảm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu miễn viện phí cơ bản vào năm 2030. Các chuyên gia cho rằng chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh tật, nâng cao sức khỏe cộng đồng mà còn giảm gánh nặng y tế, cải thiện chất lượng sống, nhất là với các nhóm dễ bị tổn thương.

Bài và ảnh: NGỌC DUNG