'Bầu sữa' cá tra và giấc mơ năng lượng lớn tại Lào của Tập đoàn Sao Mai

"Bầu sữa ngọt" từ cá tra

Tại đại hội đồng cổ đông tới đây, Ban lãnh đạo Tập đoàn Sao Mai dự kiến sẽ trình kế hoạch lợi nhuận sau thuế năm 2026 đạt 900 tỷ đồng, gấp hơn 6,5 lần con số 137 tỷ đồng của năm 2025.

Để hiện thực hóa con số này, Sao Mai đặt cược vào chiến lược hai gọng kìm: dùng dòng tiền từ cá tra để nuôi dưỡng những dự án năng lượng tái tạo đầy rủi ro nhưng tiềm năng sinh lời đột biến.

Nếu coi Sao Mai là một cơ thể, thì mảng thủy sản và thương mại chính là hệ tuần hoàn, cung cấp máu (dòng tiền) để duy trì sự sống cho các mảng đầu tư thâm dụng vốn khác. Trong kế hoạch doanh thu gần 13.740 tỷ đồng của năm 2026, khối thủy sản và phụ trợ đóng góp tới hơn 80% giá trị.

Sức mạnh của Sao Mai nằm ở mô hình kinh doanh khép kín thông qua công ty con chủ lực Công ty CP Đầu tư và phát triển đa quốc gia (IDI).

Hơn 1 năm trước, IDI phát hành lô trái phiếu xanh thủy sản trị giá 1.000 tỷ đồng nhằm hoàn thiện nhà máy thủy sản Hoa Kỳ, công suất 120 tấn/ngày

Lô trái phiếu IDIH2432001 được phát hành tại thị trường trong nước với khối lượng 1.000 trái phiếu, mệnh giá 1 tỷ đồng/trái phiếu, kỳ hạn 8 năm (2024 - 2032), lãi suất cố định 5,58%/năm, mức lãi suất thấp kỷ lục, chỉ sau khối ngân hàng.

Đây là lô trái phiếu xanh thủy sản đầu tiên ở Việt Nam cho đến thời điểm hiện nay. Ở phạm vi thủy sản thì trái phiếu xanh của IDI cũng là đầu tiên ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Được bảo lãnh thanh toán bởi GuarantCo Ltd (công ty trách nhiệm hữu hạn hoạt động theo luật Mauritius).

IDI phát hành thành công lô trái phiếu xanh thủy sản đầu tiên ở Việt Nam với trị giá 1.000 tỷ đồng. Ảnh: SMG

Không giống như nhiều doanh nghiệp thủy sản chỉ thuần túy chế biến, Sao Mai kiểm soát từ nhà máy sản xuất thức ăn cá (với mục tiêu doanh thu khoảng 3.760 tỷ đồng năm 2026) đến vùng nuôi và nhà máy tinh luyện mỡ cá thành dầu ăn cao cấp.

Chiến lược này hứa hẹn giúp Sao Mai tối ưu hóa biên lợi nhuận thông qua tự chủ thức ăn chăn nuôi để tránh được những cú sốc về giá nguyên liệu đầu vào (vốn chiếm tới 70 - 80% giá thành cá tra thành phẩm) và mang lại dòng tiền tươi và quay vòng nhanh. Khác với năng lượng hay bất động sản cần nhiều năm để thu hồi vốn, xuất khẩu thủy sản mang lại dòng tiền mặt hàng ngày.

Trong năm 2025 đầy khó khăn, mảng thương mại và thủy sản vẫn mang về hơn 10.000 tỷ đồng, trở thành "tấm khiên" giúp tập đoàn duy trì uy tín tín dụng và chi trả lãi vay đúng hạn cho các ngân hàng lớn như BIDV hay VietinBank.

Giới phân tích nhận định, việc đặt mục tiêu lợi nhuận 900 tỷ đồng cho năm 2026 phần lớn dựa trên kỳ vọng sự phục hồi của thị trường xuất khẩu cá tra tại Mỹ và Trung Quốc. Khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu ấm lại, chuỗi giá trị đã được đầu tư bài bản của Sao Mai sẽ là động cơ chính để bứt phá.

Cuộc chơi năng lượng xuyên biên giới tại Lào

Tuy nhiên, câu chuyện khiến các nhà đầu tư chú ý nhất không phải là con cá tra, mà là những cánh đồng điện mặt trời và điện gió của tập đoàn. Sao Mai đang cho thấy tham vọng tái cấu trúc từ một doanh nghiệp nông nghiệp sang một tập đoàn năng lượng đa ngành.

Sau thành công của dự án điện mặt trời An Hảo 210MWp và Europlast Long An, Sao Mai đang tiến quân ra khỏi "vùng an toàn" đồng bằng sông Cửu Long bằng việc theo đuổi cụm dự án điện mặt trời tại Lâm Đồng với công suất lên tới 700MW.

Đặc biệt là kế hoạch đầu tư năng lượng xuyên biên giới sang Lào. Tháng 2/2026, Công ty CP Điện gió Sao Mai (Sao Mai Wind Power – thành viên Tập đoàn Sao Mai) đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) với Ủy ban Xúc tiến và quản lý đầu tư CHDCND Lào về việc nghiên cứu, khảo sát dự án điện gió công suất 300MW tại huyện Nong Het, tỉnh Xieng Khouang (Bắc Lào), quy mô đầu tư dự kiến 450 triệu USD, hướng đến mục tiêu xuất khẩu điện về Việt Nam.

Việc Sao Mai Group đầu tư sang Lào là một nước đi chiến lược nhằm giải quyết bài toán nghẽn mạch truyền tải trong nước. Bằng cách tận dụng các hiệp định mua bán điện liên quốc gia và Quy hoạch điện VIII, Sao Mai kỳ vọng sẽ tạo ra một nguồn thu ổn định, dài hạn và ít bị ảnh hưởng bởi những biến động kinh tế nội địa.

Sao Mai Group ký ghi nhớ hợp tác đầu tư dự án điện gió 300MW tại Lào. Ảnh: SMG

Nhưng "gót chân Achilles" của chiến lược này chính là áp lực tài chính. Tính đến cuối năm 2025, tổng dư nợ vay và nợ thuê tài chính của Sao Mai xấp xỉ 10.000 tỷ đồng trong khi vốn góp thực tế khoảng 4.071 tỷ đồng.

Với hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu gấp gần 2,5 lần, mỗi biến động lãi suất đều có thể trở thành "cú sốc" về dòng tiền cho Sao Mai.

Phần lớn dư nợ vay gần 10.000 tỷ đồng của Sao Mai đến từ các ngân hàng thương mại nhà nước, trong đó nổi bật là BIDV, VietinBank và Vietcombank.

Các khoản vay chủ yếu là tín dụng trung và dài hạn, được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, nhà máy chế biến, tài sản hình thành từ dự án và dòng tiền trong tương lai.

Nhiều khoản vay của Sao Mai là trung và dài hạn, đáo hạn vào giai đoạn 2030 - 2032, giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực trả nợ gốc trong ngắn hạn nhưng lại tạo ra gánh nặng lãi vay duy trì ở mức cao. Do đó, mục tiêu lợi nhuận 900 tỷ đồng được đặt ra sẽ là một chỉ báo để đảm bảo biên an toàn tài chính và khả năng tái đầu tư.

Bước sang năm 2026, Sao Mai đứng trước một bài kiểm tra toàn diện về khả năng điều phối nguồn lực.

Kế hoạch kinh doanh cho thấy tập đoàn đang đặt cược vào khả năng "xoay vòng vốn" từ các trụ cột tạo tiền, trong đó bất động sản là một mảnh ghép quan trọng.

Với mục tiêu doanh thu 1.070 tỷ đồng từ các dự án khu đô thị tại Thanh Hóa (khu đô thị Lam Sơn Sao Vàng và Sao Mai Triệu Sơn cùng tổng mức đầu tư 1.000 tỷ đồng), An Giang, Sao Mai kỳ vọng sẽ tạo ra những cú hích về lợi nhuận để bổ trợ cho dòng tiền từ thủy sản.

Sự đồng hành của các định chế tài chính lớn như BIDV, VietinBank và Vietcombank là một minh chứng cho sự tin tưởng vào năng lực triển khai dự án của tập đoàn. Tuy nhiên, sự tin tưởng này đi kèm với những cam kết khắt khe về dòng tiền và hiệu quả sử dụng vốn.

Nhìn xuyên suốt, thủy sản chính là 'bầu sữa' nuôi dưỡng giấc mơ năng lượng của Sao Mai. Dòng tiền bền bỉ từ con cá tra đang tiếp sức cho những dự án điện mặt trời, điện gió xuyên biên giới đầy táo bạo.

2026 sẽ là 'phép thử' quyết định tương lai của tập đoàn. Trong một cuộc chơi đòn bẩy tài chính cao, sự thay đổi của chính sách hay thị trường sẽ khiến khối nợ nghìn tỷ trở thành 'con dao hai lưỡi', thử thách trực tiếp năng lực chịu đựng của tập đoàn.