Báu vật sống trên đồi Bích Sơn

Ông Lê Đức Yên - thủ từ đền làng Bích Sơn bên cây lim xanh cổ thụ. Ảnh: Đình Minh

Giữa không gian trầm mặc của vùng quê Gia Vân, trên đỉnh đồi Bích Sơn, ngôi đền cổ của làng Bích Sơn (tỉnh Ninh Bình) ẩn mình dưới tán cây cổ thụ xanh thẫm. Điều đặc biệt nhất ở nơi đây không chỉ là kiến trúc linh thiêng, mà còn có quần thể lim xanh có tuổi đời lên đến hàng trăm năm, được xem như “báu vật sống” của cộng đồng.

Theo ghi nhận của PV Báo Đại đoàn kết, trong khuôn viên đền hiện có khoảng 6 cây lim xanh cổ thụ, nhiều cây được ước tính có tuổi đời tới 600 năm. Những thân lim lớn đến mức cần 3 người ôm mới xuể, vươn cao gần 40m, tán lá phủ rộng, xanh tốt quanh năm. Trải qua bao mùa bão gió, các “cụ lim” vẫn hiên ngang đứng đó, như những cột trụ tự nhiên bảo vệ không gian linh thiêng của ngôi đền.

Ông Lê Đức Yên (70 tuổi, thủ từ đền làng Bích Sơn) cho biết: Từ khi sinh ra, ông đã thấy những cây lim sừng sững nơi đây, nó là một phần không thể tách rời của ngôi đền cổ. “Chính sự trường tồn vượt thời gian đã khiến quần thể lim xanh có rất nhiều giá trị, về cả sinh thái và lịch sử, văn hóa” - ông Yên nói và cho biết, ngôi đền trên đồi Bích Sơn vốn nổi tiếng linh thiêng, là nơi người dân gửi gắm niềm tin, cầu bình an, mùa màng thuận lợi. Trong tâm thức ấy, các “cụ lim” không chỉ là cây cổ thụ, mà còn như những “linh mộc”, cùng ngôi đền che chở cho cả làng.

Người dân địa phương cho biết, dù trải qua nhiều trận bão lớn, có những cành lim già gãy đổ, nhưng chưa bao giờ rơi trúng vào ngôi đền. Với họ, đó không đơn thuần là sự ngẫu nhiên, mà là biểu hiện của sự linh thiêng, càng củng cố niềm tin và sự tôn kính dành cho những cây cổ thụ.

Không chỉ dừng lại ở niềm tin, việc bảo vệ quần thể lim xanh đã trở thành ý thức tự giác của cả cộng đồng. Qua nhiều thế hệ, người dân làng Bích Sơn thay nhau trông nom, gìn giữ từng thân cây, cành lá.

Theo lời thủ từ đền, người dân luôn coi việc bảo vệ những “cụ lim” là trách nhiệm chung, không để mất đi dù chỉ một cành nhỏ. Sự gìn giữ ấy không phải là điều dễ dàng, nhất là trong bối cảnh gỗ lim luôn có giá trị kinh tế cao. Nhưng chính yếu tố tâm linh cùng truyền thống làng xã đã tạo nên “lá chắn” bền vững hơn mọi hàng rào vật lý. Những cây lim vì thế không chỉ tồn tại nhờ tự nhiên, mà còn nhờ lòng người.

Bà Phạm Thị Nga - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Gia Vân cho biết: Năm 2016, 6 cây lim tại đây được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là “Cây di sản Việt Nam”. Danh hiệu này không chỉ khẳng định tuổi đời và giá trị sinh học, mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, đưa hình ảnh của quần thể lim cổ đến gần hơn với công chúng.

“Địa phương thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân cùng chung tay bảo vệ, không xâm hại cây; đồng thời phối hợp kiểm tra, chăm sóc định kỳ để giữ gìn lâu dài quần thể lim quý hiếm này” - bà Nga khẳng định.

Đình Minh