Bệnh nhi 12 tuổi mắc cholesteatoma xâm lấn xương chũm trên nền dị tật tai bẩm sinh

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi mắc cholesteatoma ống tai ngoài trên nền dị tật vành tai.

Chảy dịch tai hôi, phát hiện cholesteatoma đã phá hủy xương

Các bác sĩ Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương vừa phẫu thuật loại bỏ cholesteatoma cho một bệnh nhi 12 tuổi có dị tật tai bẩm sinh phức tạp. Đây là trường hợp được đánh giá khó do cấu trúc giải phẫu vùng tai bị biến đổi, trong khi khối bệnh tích đã phát triển rộng và xâm lấn vào xương chũm.

Mục tiêu của ê-kíp phẫu thuật không chỉ là loại bỏ tối đa bệnh tích, hạn chế nguy cơ tái phát mà còn phải bảo tồn các cấu trúc quan trọng như dây thần kinh mặt, tai trong và những tổ chức liên quan đến chức năng nghe, thăng bằng. Đồng thời, bác sĩ phải tính toán đường mổ phù hợp để không ảnh hưởng đến khả năng tạo hình vành tai cho trẻ trong tương lai.

Theo chia sẻ của gia đình, trước khi nhập viện, bệnh nhi thường xuyên bị chảy dịch ở tai. Dịch có thời điểm màu xanh, màu đỏ và kèm mùi hôi bất thường. Gia đình từng đưa trẻ đến một số cơ sở y tế và được thông báo có polyp tai.

Sau khi được tư vấn về nguy cơ bệnh có thể gây phá hủy xương nếu không được điều trị kịp thời, gia đình đưa trẻ đến Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương để thăm khám chuyên sâu.

TS.BS Lê Hồng Anh, Trưởng khoa Tai Thần kinh, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, cho biết bệnh nhi có dị tật tai bẩm sinh hai bên. Vành tai của trẻ nhỏ nghiêm trọng, gần như không có cấu trúc vành tai bình thường. Bên tai trái không có ống tai ngoài, trong khi ống tai bên phải bị chít hẹp.

Kết quả thăm khám cho thấy khối cholesteatoma đã lan rộng vào xương chũm, gây tiêu hủy xương và dẫn đến các đợt viêm cấp tính. Khi nhập viện, trẻ đau nhiều ở nửa đầu bên trái, tai chảy dịch mủ có mùi hôi.

Theo bác sĩ, bệnh có khả năng đã tồn tại trong thời gian dài nhưng các triệu chứng chỉ trở nên rõ ràng khi khối cholesteatoma phát triển lớn, gây tổn thương đáng kể đến xương chũm và xuất hiện tình trạng viêm.

Cholesteatoma là tình trạng tích tụ bất thường của biểu mô lát sừng hóa và các mảnh keratin trong tai. Đây không phải là bệnh ung thư nhưng có khả năng phát triển lan rộng, gây viêm và phá hủy xương cũng như các cấu trúc quan trọng xung quanh.

Ê-kíp tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhi mắc cholesteatoma xâm lấn xương chũm.

TS.BS Lê Hồng Anh cho biết cholesteatoma có thể tiết ra các enzym và chất trung gian gây tiêu xương. Trong khi đó, vùng tai và xương chũm nằm gần nhiều cấu trúc quan trọng như dây thần kinh mặt, hệ thống tiền đình, tai trong, màng não và não.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể phá hủy hệ thống xương con, gây nghe kém hoặc mất sức nghe; tổn thương dây thần kinh số VII dẫn đến liệt mặt; phá hủy tai trong và hệ thống tiền đình gây chóng mặt, mất thăng bằng. Nặng hơn, người bệnh có thể bị viêm xương chũm, áp xe quanh tai, viêm màng não, áp xe não hoặc những biến chứng nhiễm trùng nội sọ nguy hiểm.

Phẫu thuật khó vì cấu trúc tai bẩm sinh bất thường

Theo TS.BS Lê Hồng Anh, phẫu thuật tai trên bệnh nhân có dị tật vành tai nhỏ, không có ống tai hoặc ống tai bị hẹp luôn đặt ra nhiều thách thức đối với phẫu thuật viên.

Dị tật tai ngoài có thể đi kèm với những bất thường trong quá trình phát triển của ống tai, tai giữa và xương thái dương. Vì vậy, các mốc giải phẫu vốn quen thuộc với phẫu thuật viên có thể bị biến dạng, thay đổi vị trí hoặc không phát triển đầy đủ.

Trong trường hợp này, ê-kíp phải xác định chính xác vị trí và phạm vi bệnh tích để loại bỏ cholesteatoma, đồng thời đặc biệt thận trọng nhằm bảo vệ dây thần kinh mặt, tai trong và các cấu trúc liên quan đến chức năng nghe, thăng bằng.

"Bài toán khó nhất là vừa phải lấy hết bệnh tích để hạn chế nguy cơ tái phát, vừa phải bảo tồn tối đa các cấu trúc quan trọng của tai", bác sĩ cho biết.

Một yếu tố khác cũng được ê-kíp cân nhắc là khả năng tái tạo vành tai cho trẻ trong tương lai. Do bệnh nhi có dị tật vành tai mức độ nặng, việc lựa chọn đường mổ, phạm vi can thiệp ngoài da và bảo tồn mô mềm, nguồn mạch nuôi có ý nghĩa quan trọng đối với các bước phẫu thuật tạo hình sau này. Sau phẫu thuật, bệnh nhi ổn định, chỉ còn đau nhẹ tại vùng can thiệp. Trẻ tiếp tục được theo dõi và chăm sóc hậu phẫu tại bệnh viện.

Với gia đình, hành trình điều trị không chỉ là nỗi lo về sức khỏe mà còn là áp lực tâm lý đối với một đứa trẻ đang ở tuổi đi học. Khi biết con mắc bệnh trên nền dị tật tai bẩm sinh phức tạp, người mẹ không khỏi lo lắng. Bản thân bệnh nhi cũng sợ hãi, từng khóc và hỏi mẹ vì sao mình thường xuyên mắc những căn bệnh khác thường. Sau khi được phẫu thuật và bác sĩ thông báo tình trạng ổn định, gia đình đã phần nào yên tâm.

Từ trường hợp này, bác sĩ khuyến cáo người dân không nên xem nhẹ tình trạng chảy dịch tai kéo dài, đặc biệt khi dịch có mùi hôi, lẫn mủ hoặc máu. Đây có thể là biểu hiện của những bệnh lý cần được thăm khám chuyên sâu, trong đó có cholesteatoma.

Người bệnh cũng cần lưu ý các triệu chứng như đau tai, đau vùng sau tai, đau đầu cùng bên, nghe kém tăng dần, ù tai, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc méo miệng, yếu liệt mặt. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, cần đến cơ sở chuyên khoa Tai Mũi Họng để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, trẻ có dị tật vành tai, ống tai hẹp, không có ống tai hoặc những bất thường cấu trúc tai bẩm sinh cần được theo dõi định kỳ. Không nên đợi đến khi trẻ đau dữ dội hoặc chảy mủ mới đưa đi khám, bởi bệnh lý có thể âm thầm tiến triển trong thời gian dài.

Việc thăm khám định kỳ giúp bác sĩ đánh giá cấu trúc tai, sức nghe và phát hiện sớm những bất thường. Tùy trường hợp, trẻ có thể được chỉ định nội soi, đo thính lực hoặc chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác tổn thương và xây dựng kế hoạch điều trị, theo dõi lâu dài.

Bác sĩ khuyến cáo không tự ngoáy tai sâu, tự lấy tổ chức trong tai hoặc sử dụng thuốc nhỏ tai không rõ thành phần khi chưa được thăm khám. Khi tai chảy dịch hôi, chảy máu, đau tăng, nghe kém hoặc xuất hiện chóng mặt, cần đi khám sớm để tránh bỏ lỡ thời điểm điều trị.