Bộ cồng chiêng Kơ Đơ của người Jrai được tôn vinh là Bảo vật quốc gia

Hơn một thế kỷ trước, ở vùng Cheo Reo, người Jrai có một bộ chiêng chỉ cất tiếng khi buôn làng có niềm vui.Tối 7/11, tại Quảng trường Đại đoàn Kết (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai)  trong chương trình Đêm hội cồng chiêng tại Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026, bộ chiêng ấy đã được công bố là Bảo vật quốc gia.

Theo Ban tổ chức, với người Jrai, bộ chiêng này vừa là tài sản quý, vừa là nhạc cụ, vừa là vật thiêng, Vào những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, bộ chiêng còn là biểu tượng uy quyền và địa vị của các thủ lĩnh Jrai, gắn với một thiết chế xã hội đặc biệt của Jrai là Pơtao Apui, tức là Vua Lửa.

Bộ cồng chiêng Kơ Đơ – bộ cồng chiêng độc bản gắn với thiết chế Pơtao Apui (Vua Lửa) của người Jrai đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia. Ảnh: Minh Hiền

Mỗi vùng gọi bộ chiêng bằng một tên riêng như chiêng Tơ Năh, chiêng Sar, chiêng Nâm, nhưng hiện vật ấy chỉ có một. Đó là Bộ cồng chiêng Kơ Đơ, nguyên vẹn và độc bản.

Có niên đại khoảng cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, bộ chiêng gồm 8 chiếc, trong đó có 5 chiêng bằng và 3 chiêng có núm, được chế tác thủ công với kỹ thuật tinh xảo, tạo nên hệ thống âm thanh trầm ấm, ngân vang và hòa quyện độc đáo.

Bộ chiêng gồm 8 chiếc, trong đó có 5 chiêng bằng và 3 chiêng có núm, được chế tác thủ công với kỹ thuật tinh xảo, tạo nên hệ thống âm thanh trầm ấm, ngân vang và hòa quyện độc đáo. Ảnh: Minh Hiền

Trải qua hơn một thế kỷ, bộ chiêng được các thế hệ trong gia đình người Jrai gìn giữ, gắn bó với những nghi lễ truyền thống và các sự kiện quan trọng của cộng đồng. Mỗi tiếng chiêng không chỉ là âm nhạc, mà còn chuyên chở những câu chuyện về tổ tiên, về tín ngưỡng, về sự gắn kết giữa con người với thiên nhiên và cộng đồng. Hiện bộ chiêng do Bảo tàng Pleiku lưu giữ.

Bộ cồng chiêng Kơ Đơ được công nhân là Bảo vật quốc gia đợt 14. Ảnh: Ban tổ chức

Với giá trị khoa học, văn hóa và tín ngưỡng cổ truyền nổi bật, Bộ cồng chiêng Kơ Đơ, niên đại đầu thế kỷ XX, đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia đợt 14, tại Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 3/2/2026

Theo Ban tổ chức, giá trị đặc biệt của Bộ chiêng Kơ Đơ không chỉ nằm ở sự quý hiếm, nguyên vẹn của hiện vật, mà còn ở những tri thức dân gian, kỹ thuật chỉnh chiêng, nghệ thuật diễn tấu và ký ức văn hóa được lưu giữ trong từng thanh âm. Ban tổ chức cũng nhấn mạnh sự kiện công bố và tôn vinh Bảo vật quốc gia là dấu mốc khẳng định trách nhiệm bảo tồn, phát huy và trao truyền di sản cho các thế hệ mai sau, để tiếng chiêng đại ngàn mãi ngân vang, để hồn cốt văn hóa Tây Nguyên trường tồn cùng dân tộc.

Tối 7/11, UBND tỉnh Gia Lai tổ chức chương trình nghệ thuật Đêm hội cồng chiêng Gia Lai năm 2026 tại Quảng trường Đại Đoàn Kết, phường Pleiku. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm trong khuôn khổ Festival Cồng chiêng, Tuần lễ Hoa Dã quỳ - Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026.

Đêm hội quy tụ 39 đoàn nghệ nhân trong và ngoài tỉnh, với gần 2.000 nghệ nhân tham gia trình diễn. Giữa không gian quảng trường rộng lớn, tiếng cồng, tiếng chiêng ngân vang hòa cùng những điệu múa truyền thống, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu, đậm đà bản sắc các dân tộc Tây Nguyên.

Những thanh âm đại ngàn không chỉ tái hiện đời sống văn hóa tinh thần phong phú của cộng đồng các dân tộc mà còn gửi gắm niềm tự hào về quê hương, đất nước, về cuộc sống bình yên, ấm no và khát vọng phát triển. Trong vòng xoang nối dài, nghệ nhân và người dân cùng hòa nhịp, tạo nên không gian cộng đồng gắn kết, nơi di sản tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.