Bộ Công Thương tăng tốc hoàn thiện thể chế sau tổng rà soát hệ thống pháp luật

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì cuộc họp chuyên đề về công tác xây dựng pháp luật ngành Công Thương và triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong Quý III

Rà soát 418 văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý

Theo Báo cáo về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Công Thương, tính đến ngày 30/6/2026, Bộ đã tổng hợp 418 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực hoặc chưa có hiệu lực thuộc trách nhiệm tổng rà soát.

Trong tổng số này có 09 luật, 01 nghị quyết của Quốc hội, 02 pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 66 nghị định của Chính phủ, 02 nghị quyết của Chính phủ, 25 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 305 thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, 01 quyết định của Bộ trưởng, 05 thông tư liên tịch và 02 văn bản thuộc hình thức khác.

Bộ Công Thương cho biết không có văn bản quy phạm pháp luật được ban hành theo chế độ mật thuộc đối tượng rà soát; có 14 văn bản chỉ có nội dung bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật khác. Đồng thời, các văn bản nêu trên đã được sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ một phần bởi 166 văn bản.

Để triển khai nhiệm vụ, Bộ Công Thương đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, thành lập Ban Chỉ đạo của Bộ về xây dựng Chiến lược hoàn thiện pháp luật ngành Công Thương và Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương; tổ chức lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp; đồng thời đẩy mạnh truyền thông về mục đích, yêu cầu, ý nghĩa và kết quả tổng rà soát trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Công Thương, Tạp chí Công Thương, Báo Công Thương.

Sau khi Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định, Bộ Công Thương đã tiếp tục kiểm tra, đối chiếu, chỉnh lý báo cáo và các phụ lục, đồng thời cập nhật kết quả trên Phần mềm hỗ trợ kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Đề xuất sửa đổi, thay thế, bãi bỏ và ban hành mới nhiều văn bản

Kết quả tổng hợp cho thấy, đối với các văn bản không thuộc chế độ mật, Bộ Công Thương đề xuất có 49 văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, trong đó có 35 văn bản sửa đổi, bổ sung và 14 văn bản thay thế; 25 văn bản bãi bỏ toàn bộ; 12 văn bản ban hành mới, trong đó có 5 nội dung đề xuất xây dựng luật.

Báo cáo cũng cho biết không có văn bản đề xuất tạm ngưng hiệu lực hoặc xử lý theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206/2025/QH15.

Qua rà soát theo các tiêu chí, Bộ Công Thương xác định nhiều nhóm nội dung cần tiếp tục hoàn thiện thể chế.

Đối với tiêu chí về thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, Bộ đề xuất xử lý 31 văn bản, tập trung ở các lĩnh vực như dầu khí, điện lực, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quản lý thị trường, thương mại, công nghiệp, hóa chất, kinh doanh rượu và thuốc lá.

Theo tiêu chí về tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Bộ xác định 29 văn bản còn có nội dung mâu thuẫn, chồng chéo hoặc chưa còn phù hợp, chủ yếu liên quan đến tổ chức bộ máy, thương mại trong nước, điện lực, thương mại điện tử, giám định thương mại, cạnh tranh, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với rà soát tính tương thích với các điều ước quốc tế, Bộ Công Thương không phát hiện nội dung nào không tương thích hoặc chưa được pháp luật trong nước điều chỉnh.

Tiếp tục cải cách điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính

Theo Báo cáo, qua tổng rà soát lần này, Bộ Công Thương không đề xuất thêm phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính hoặc điều kiện đầu tư kinh doanh ngoài các chương trình đã và đang triển khai.

Đến nay, Bộ đã hoàn thành thực hiện 100% phương án cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, qua đó cắt giảm 367/658 điều kiện đầu tư kinh doanh, tương đương 55,7%, trên nhiều lĩnh vực cốt lõi, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đối với cải cách thủ tục hành chính, Bộ đã hoàn thành phương án cắt giảm, đơn giản hóa 88 thủ tục hành chính; đồng thời hoàn thành phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính theo các nghị quyết của Chính phủ, trong đó có 01 thủ tục hành chính đã được bãi bỏ trước đó theo quy định tại Nghị định số 137/2026/NĐ-CP.

Bộ Công Thương cũng đang phối hợp với Bộ Tài chính trong quá trình sửa đổi Luật Đầu tư năm 2025. Theo phương án nghiên cứu hiện nay, có 08 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được đề xuất đưa ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Bên cạnh đó, theo tiêu chí về cải cách thủ tục hành chính, Bộ đề xuất xử lý 27 văn bản quy phạm pháp luật, tập trung trong các lĩnh vực thương mại, dầu khí, xăng dầu và khí, cạnh tranh và bán hàng đa cấp, điện lực, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, công nghiệp, xuất nhập khẩu, hóa chất, an toàn và môi trường công nghiệp.

Kết quả tổng rà soát hệ thống pháp luật ngành Công Thương tính đến hết ngày 30/6/2026

Tập trung xử lý hơn 90% số văn bản trong giai đoạn 2026-2027

Kết quả tổng rà soát cũng xác định lộ trình xử lý cụ thể đối với từng nhóm văn bản.

Trong năm 2026, Bộ Công Thương dự kiến xử lý 45 văn bản, gồm sửa đổi, bổ sung, thay thế, ban hành mới hoặc bãi bỏ.

Năm 2027 dự kiến tiếp tục xử lý 35 văn bản.

Như vậy, 80 lượt văn bản, chiếm khoảng 90,9% tổng số lượt xử lý, sẽ được tập trung hoàn thành trong giai đoạn 2026-2027. Trong số này có 6 văn bản thuộc Chương trình lập pháp năm 2026, 4 nghị định đã trình Chính phủ và nhiều văn bản phải hoàn thành trước ngày 1/3/2027.

Đối với giai đoạn tiếp theo, Bộ dự kiến xử lý 5 văn bản trong năm 2028; 1 luật trong năm 2029 và xây dựng 1 luật trong năm 2030.

Đánh giá kết quả sơ bộ, Bộ Công Thương cho rằng hệ thống pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ cơ bản đã bao quát các lĩnh vực quản lý chủ yếu. Tuy nhiên, kết quả tổng rà soát cho thấy cần tiếp tục hoàn thiện thể chế ở nhiều nhóm vấn đề quan trọng. Trong đó có tổ chức bộ máy, phân quyền, phân cấp; bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; hoàn thiện pháp luật về dầu khí, điện lực, thị trường điện và năng lượng tái tạo; cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; phát triển kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế; phòng vệ thương mại; quản lý ngoại thương; đồng thời tiếp tục hoàn thiện pháp luật về thương mại điện tử, cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, giao dịch hàng hóa phái sinh và các mô hình kinh doanh mới.

Theo Bộ Công Thương, việc xử lý kết quả tổng rà soát sẽ được triển khai theo lộ trình, tập trung ưu tiên các dự án thuộc Chương trình lập pháp năm 2026, các nghị định đã trình Chính phủ, nhóm văn bản phải hoàn thành trước ngày 1/3/2027 và những quy định đang gây khó khăn trực tiếp cho doanh nghiệp. Các đơn vị thuộc Bộ được yêu cầu chủ động chuẩn bị hồ sơ đề nghị xây dựng văn bản, dự thảo văn bản và tổng kết thực tiễn thi hành; đối với văn bản đề xuất bãi bỏ, phải xác định rõ văn bản thay thế, điều khoản chuyển tiếp và thời điểm có hiệu lực, bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý và không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với đó, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục chuẩn hóa, cập nhật thống nhất dữ liệu giữa báo cáo, các phụ lục và Phần mềm hỗ trợ kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật; tăng cường tham vấn đối tượng chịu tác động, huy động chuyên gia và thường xuyên theo dõi, đôn đốc tiến độ xử lý. Bộ cũng kiến nghị hoàn thiện cơ sở dữ liệu pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong phát hiện các quy định trùng lặp, mâu thuẫn, chồng chéo và hỗ trợ tổng hợp số liệu.