Bộ trưởng Bộ Tài chính: Dự kiến miễn thuế hơn 2.000 tỷ đồng mỗi năm cho các cơ sở giáo dục không vì lợi nhuận

Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: VPQH

Tránh lợi dụng chính sách để “né” nghĩa vụ thuế

Sáng 06/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Tại Phiên thảo luận, chính sách thuế đối với cơ sở giáo dục nhận được nhiều sự quan tâm của đại biểu Quốc hội.

Đề cập đến chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) chỉ ra, các cơ sở giáo dục ngoài công lập, đặc biệt là các trường danh tiếng, trường mang yếu tố quốc tế có số lượng học sinh rất lớn, mức thu học phí cao và nguồn thu nhập, lợi nhuận khổng lồ.

Bên cạnh đó, việc xác định một cơ sở giáo dục thực sự hoạt động không vì lợi nhuận không đơn giản, đặt ra khó khăn cho cơ quan thuế trong công tác quản lý, kiểm tra. Cơ quan thuế sẽ phải đối mặt với thách thức trong việc kiểm tra, giám sát, bảo đảm các cơ sở thực sự hoạt động không vì lợi nhuận, tránh lợi dụng chính sách để “né” nghĩa vụ thuế.

Đại biểu Phạm Văn Hòa phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị, cần cân nhắc việc điều tiết thuế đối với nhóm cơ sở này. Đồng thời, cần phân biệt rõ cơ sở giáo dục hoạt động vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận.

“Nếu chúng ta miễn thuế 100% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở tư thục loại hình này thì có khả năng sắp tới đây nhiều cơ sở giáo dục tư thục sẽ chuyển sang mô hình hoạt động không vì lợi nhuận” – đại biểu Phạm Văn Hòa lo ngại.

Đại biểu đề nghị thu hẹp phạm vi miễn thuế toàn diện, thay vào đó nên tập trung ưu đãi đặc biệt để kêu gọi đầu tư giáo dục chất lượng cao vào các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.

Đồng quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) ủng hộ miễn thuế TNDN đối với cơ sở giáo dục công lập không vì lợi nhuận do Nhà nước quản lý, hoạt động vì mục tiêu nhân văn và phục vụ lợi ích xã hội. Tuy nhiên, đại biểu chưa đồng tình với việc miễn thuế đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, vì có thể tạo ra sự bất bình đẳng trong nền kinh tế.

Dẫn số liệu từ Bộ Tài chính, đại biểu cho biết, cả nước hiện có khoảng 3.900 cơ sở giáo dục ngoài công lập với xu hướng ngày càng tăng, nhưng đa phần chưa đáp ứng được tiêu chí xã hội hóa nên chưa được hưởng ưu đãi hiện hành; đồng thời đang hoạt động theo cơ chế vì lợi nhuận.

Đại biểu cho rằng, việc tổ chức, vận hành các cơ sở giáo dục không vì lợi nhuận nên để Nhà nước đảm nhận; còn các cơ sở giáo dục tư nhân nên hoạt động theo cơ chế thị trường nhằm bảo đảm chất lượng dạy học và cơ sở vật chất phục vụ học sinh.

Cần có cơ chế giám sát thực chất

Ở góc nhìn khác, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân (Đoàn Đắk Lắk) đánh giá cao định hướng miễn thuế TNDN bao gồm cả thu nhập từ hoạt động giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và các dịch vụ hỗ trợ, phụ trợ giáo dục.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cần có hướng dẫn minh bạch để làm rõ ranh giới giữa dịch vụ hỗ trợ giáo dục với các hoạt động kinh doanh độc lập. Đặc biệt, đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, cần có cơ chế giám sát thực chất để đảm bảo không có việc chia lợi tức, không rút vốn và toàn bộ phần tích lũy phải được quay vòng phát triển nhà trường.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) cũng cho rằng, cần khuyến khích phát triển các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, đồng thời mở rộng chính sách miễn thuế đối với các tổ chức khoa học và công nghệ hoạt động theo mô hình này.

Theo đại biểu, hiện có nhiều doanh nhân có tiềm lực tài chính, tinh thần thiện nguyện và mong muốn thành lập các trường học không vì lợi nhuận. Do đó, bên cạnh ưu đãi về thuế, Chính phủ cần nghiên cứu thêm các chính sách hỗ trợ về mặt bằng, tiền thuê đất để tạo điều kiện cho các cơ sở này hình thành và hoạt động. Qua đó, có thể huy động thêm nguồn lực xã hội cho giáo dục, tạo cơ hội để học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận các mô hình giáo dục chất lượng.

Theo đại biểu, trên thế giới, mô hình đại học tư thục không vì lợi nhuận đang phát triển, mang lại nhiều giá trị cho xã hội. Tại Việt Nam, các quy định pháp luật, đặc biệt là Luật Giáo dục, đã xác lập những nguyên tắc đối với cơ sở giáo dục hoạt động không vì lợi nhuận. Đây là những quy định tích cực, song thực tế Việt Nam hiện vẫn có ít trường đại học và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động theo mô hình không vì lợi nhuận. Vì vậy, việc hoàn thiện chính sách để khuyến khích mô hình này phát triển là cần thiết.

Tuy nhiên, nhà đầu tư phải cam kết không rút vốn, không hưởng lợi tức; phần lợi nhuận tích lũy hằng năm thuộc sở hữu chung hợp nhất, không phân chia và được giữ lại để tiếp tục đầu tư phát triển nhà trường.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH

Giải trình, làm rõ vấn đề này tại Phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về việc xác định cụ thể thế nào là cơ sở giáo dục tư thục không vì mục tiêu lợi nhuận, cần phân định đúng chức năng, nhiệm vụ giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý giáo dục.

Cơ quan thuế thực hiện chức năng thu thuế. Việc xác định thế nào là cơ sở giáo dục tư thục không vì mục tiêu lợi nhuận đã được quy định rất rõ ở trong Luật Giáo dục.

Theo đó, căn cứ vào giấy chứng nhận đầu tư, giấy chứng nhận kinh doanh, cơ quan có thẩm quyền phải xác định rõ cơ sở giáo dục thuộc diện không vì mục tiêu lợi nhuận. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế căn cứ hồ sơ, thực hiện miễn thuế TNDN theo quy định.

Bộ trưởng cũng cho hay, theo ước tính của Cơ quan soạn thảo, khi Dự án Luật được ban hành, số thuế TNDN được miễn cho các cơ sở giáo dục mỗi năm khoảng hơn 2.000 tỷ đồng.

“Chăm lo cho giáo dục là trách nhiệm của toàn dân, đồng thời thể hiện sự quan tâm của Đảng đối với lĩnh vực được xác định là quốc sách hàng đầu. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu các chính sách nhằm thúc đẩy giáo dục phát triển” – Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.