Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng giải trình về các chính sách đất đai

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, sáng ngày 29/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Cuối phiên, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận. Ảnh: Media Quốc hội

Về tài chính đất đai và giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo Luật quy định Nhà nước quyết định giá đất. Giá đất được xác định theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, không quy định giá đất cụ thể.

Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành, dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2028.

Đối với các dự án lấn biển, việc xác định giá đất tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 254 của Quốc hội, xác định giá cụ thể. Từ ngày 1/1/2028, cơ chế xác định giá đất đối với các dự án này sẽ được thực hiện thống nhất theo quy định mới, sử dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.

Bộ trưởng cho biết chức năng quản lý về giá đất đã được chuyển sang Bộ Tài chính và ngành tài chính từ Trung ương đến địa phương.

Chuyển từ bồi thường đất sang tái thiết cuộc sống người dân

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo được xây dựng theo hướng bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, thể chế hóa Nghị quyết số 21 của Trung ương và các nghị quyết liên quan.

Các quy định phải bảo đảm chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi đất nhưng cũng không tạo khó khăn cho quá trình triển khai dự án.

Theo Bộ trưởng, dự thảo đã tiếp thu quan điểm chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất. Theo đó, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải hướng tới cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất bị thu hồi.

Dự thảo cũng làm rõ cơ chế hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước. Cụ thể, ngân sách Nhà nước hoàn trả thông qua hình thức khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án. Trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, Nhà nước sẽ hoàn trả khoản kinh phí đã ứng trước theo quy định.

Liên quan đến việc chuyển từ hình thức nộp tiền sử dụng đất một lần cho toàn bộ thời gian thực hiện dự án sang nộp tiền hằng năm, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và lấy ý kiến các Bộ, ngành.

Theo Bộ trưởng, việc hoàn trả khoản tiền nhà đầu tư đã nộp một lần là vấn đề rất khó khăn, do ngân sách Nhà nước được xây dựng và thực hiện theo từng năm.

Đối với những dự án đã nộp tiền cho thời hạn 50 năm, số tiền có thể lên tới hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng. Nếu nhiều nhà đầu tư đồng loạt yêu cầu hoàn trả, ngân sách địa phương có nguy cơ mất cân đối.

Hơn 70 triệu thửa đất đã có dữ liệu, 44 triệu thửa được kết nối

Về cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo luật quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước, làm cơ sở tham chiếu với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Khi dữ liệu đất đai được chuẩn hóa, người dân sẽ thuận lợi hơn trong thực hiện các thủ tục hành chính.

Đặc biệt, cơ quan và người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu người dân cung cấp thêm thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố. Việc thông báo yêu cầu bổ sung hồ sơ, nếu có, chỉ được thực hiện một lần.

Thông tin về tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, Bộ trưởng cho biết cả nước hiện có khoảng 105 triệu thửa đất, trong đó hơn 70 triệu thửa đã có dữ liệu. Đến ngày 29/10, khoảng 44 triệu thửa đất đã được kết nối với các hệ thống liên quan, đáp ứng yêu cầu dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", thống nhất và dùng chung.

Bộ trưởng cho biết hệ thống dữ liệu được cập nhật hằng ngày, tạo điều kiện để các cơ quan quản lý theo dõi tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trên phạm vi cả nước.

Liên quan đến phân cấp, phân quyền, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát các quy định theo hướng bảo đảm thẩm quyền đi đôi với năng lực thực thi, nhất là ở cấp xã, đồng thời bổ sung cơ chế giám sát, hỗ trợ và hướng dẫn trong quá trình triển khai.

Về công chứng, chứng thực các hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất, Chính phủ đề xuất giao Chính phủ quy định cụ thể các loại hợp đồng bắt buộc phải công chứng, chứng thực, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối dữ liệu. Theo Bộ trưởng, phương án này nhằm giảm thủ tục cho người dân nhưng vẫn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Đối với việc hướng dẫn thi hành luật, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết Chính phủ dự kiến ban hành hai nghị định, gồm một nghị định quy định chi tiết Luật Đất đai nói chung và một nghị định riêng về giá đất do Bộ Tài chính phụ trách.

Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các luật có liên quan trước khi hoàn thiện dự thảo.

Tại dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình Quốc hội ngày 22/10/2026, Chính phủ đề xuất hai phương án liên quan đến Nghị quyết số 171/2024/QH15 về thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.

Phương án 1: Luật hóa Nghị quyết số 171/2024/QH15.

Phương án 2: Tiếp tục thực hiện cơ chế thí điểm theo Nghị quyết số 171/2024/QH15.

Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết Chính phủ đề xuất tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội, thay vì luật hóa ngay trong lần sửa đổi này.