Các chuyên gia đánh giá về 10 dự án chống ngập của Thủ đô

Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với GS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu cấp thoát nước và môi trường.

Phóng viên: Thưa GS, ông có đánh giá như thế nào về quyết tâm cùng lúc triển khai 10 công trình úng ngập của thành phố Hà Nội?

GS.TS Trần Đức Hạ: Chúng tôi đánh giá cao việc Hà Nội đã chủ động tổng kết tình trạng ngập lụt năm 2025 và rút ra bài học từ các dự án thoát nước trị giá xấp xỉ 3 tỷ USD trước đây. Hiện nay, Thành phố đang triển khai chương trình khẩn cấp với 10 công trình thoát nước trọng điểm để kịp thời giải quyết vấn đề úng ngập ngay trong năm 2026. Đây là nhiệm vụ hết sức cấp thiết vì chúng ta đã hứa với nhân dân Thủ đô nhiều lần.

Đặc điểm của 10 công trình này là tập trung hoàn thiện những bất cập của các dự án cũ như trạm bơm Yên Nghĩa hay các hồ điều hòa còn dở dang. Đồng thời, Hà Nội cũng mạnh dạn thí điểm các giải pháp công nghệ mới như bể ngầm chứa nước mưa. Đây là những bước đi quyết liệt để hiện thực hóa cam kết và mang lại sự ổn định cho đời sống người dân.

Phóng viên: Tùy từng khu vực, các công trình được triển khai theo hình thức ngầm hoặc cống hộp. Vậy theo ông, mỗi giải pháp được triển khai sẽ giải quyết được các vấn đề tại khu vực đó như thế nào?

GS.TS Trần Đức Hạ: Mỗi công trình trong hệ thống đều có chức năng và ý nghĩa riêng biệt. Tại những khu vực trũng, thiếu hệ thống cống hoặc không còn quỹ đất làm hồ điều tiết như dốc Cầu Đuống hay chợ Hàng Da, việc xây dựng các bể chứa nước ngầm là giải pháp tối ưu. Các bể này đóng vai trò "đệm cắt lũ" tạm thời khi mưa lớn, tận dụng không gian ngầm để chứa nước trước khi bơm cưỡng bức hoặc để tự chảy vào hệ thống thoát nước chính.

Đáng chú ý, các bể chứa này còn mang lại giá trị đa mục tiêu: Nguồn nước dự trữ có thể phục vụ tưới cây, rửa đường, phòng cháy chữa cháy và quan trọng nhất là bổ cập, cải thiện mực nước ngầm đang ngày càng sụt giảm tại Hà Nội. Song song đó, trên các trục giao thông như đường Võ Chí Công, chúng ta triển khai hệ thống cống hộp để thu gom và vận chuyển nước. Do không thể mở rộng kích thước cống vô hạn vì lý do kinh tế, việc kết hợp linh hoạt giữa cống hộp, hồ điều tiết và bể chứa nước ngầm dựa trên địa hình cụ thể sẽ giúp giảm tải hệ thống, đảm bảo hiệu quả thoát nước bền vững cho từng khu vực.

Phóng viên: Dưới góc nhìn chuyên môn, ông đánh giá như thế nào về tính hiệu quả của các công trình này?

GS.TS Trần Đức Hạ: Trên cơ sở đánh giá 6 nguyên nhân gây bất cập từ Sở Xây dựng, Hà Nội đã phát lệnh khẩn cấp triển khai 10 công trình trọng điểm trong năm 2026. Lộ trình thực hiện rất quyết liệt: Hai công trình phải hoàn thành trong quý II và các hạng mục còn lại chủ yếu dứt điểm vào quý III năm 2026. Tôi đặc biệt ấn tượng với sự chuyển biến tại các dự án vốn đã "loay hoay" nhiều năm qua. Điển hình là trạm bơm Yên Nghĩa với công suất 125m³; năm nay Thành phố quyết tâm hoàn thiện hệ thống kênh dẫn La Khê và các hồ đầu mối để khai thác tối đa công suất này. Bên cạnh đó, việc kết nối liên thông giữa sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch không chỉ giải quyết tiêu thoát nước mưa cho trạm bơm Yên Sở (90m³) mà còn hỗ trợ hạ mực nước sông Nhuệ khi dâng cao. Đáng chú ý là dự án bổ cập nước cho sông Tô Lịch với kinh phí khoảng 890 tỷ đồng. Dù đầu tư lớn nhưng đây là giải pháp đa mục tiêu: Vừa xóa bỏ điểm úng ngập tại khu vực Ciputra, Ngoại giao đoàn, vừa giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm môi trường, hồi sinh dòng sông Tô Lịch.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Trần Hằng