Các động lực tăng trưởng của nền kinh tế đang có dấu hiệu tích cực

Các động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế đều cải thiện rõ nét. Ảnh: Quang Vinh.

Nền kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi các động lực tăng trưởng chủ yếu đồng loạt cải thiện. Sản xuất công nghiệp tăng mạnh, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục mở rộng, thương mại đạt quy mô lớn và du lịch duy trì đà phục hồi tích cực, tạo thêm nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới.

Sản xuất công nghiệp tăng, xuất nhập khẩu tăng

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của bức tranh kinh tế 7 tháng năm 2026 là đà tăng mạnh của sản xuất công nghiệp. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 7 tăng 1,2% so với tháng trước và tăng 14,5% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 7 tháng, IIP tăng 11,4%, mức tăng cao nhất của bảy tháng so với cùng kỳ trong nhiều năm qua.

Động lực chính đến từ ngành chế biến, chế tạo với mức tăng 12%, đóng góp 9,3 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành công nghiệp. Ngành khai khoáng cũng tăng 6,6%. Kết quả này cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục được mở rộng, năng lực sản xuất mới được bổ sung và nhu cầu đầu vào cho sản xuất, đầu tư có xu hướng gia tăng.

Một điểm tăng trưởng khác của nền kinh tế không thể không là hoạt động xuất nhập khẩu. Theo số liệu thống kê mới nhất vừa được Cục Hải quan (Bộ Tài chính) công bố, trong nửa đầu tháng 8/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 52,32 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 25,41 tỷ USD, tiếp tục cho thấy hoạt động thương mại hàng hóa duy trì nhịp tăng trưởng tích cực.

Xuất nhập khẩu tăng đồng nghĩa quy mô thương mại của Việt Nam tiếp tục được mở rộng trong bối cảnh kinh tế và thương mại thế giới còn nhiều biến động. Đặc biệt, xuất khẩu tăng khá cao cho thấy hoạt động sản xuất hàng hóa phục vụ thị trường quốc tế tiếp tục được mở rộng, với nhiều nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì vai trò quan trọng.

Nhìn tổng thể, nhiều động lực tăng trưởng của nền kinh tế đang cùng chuyển động theo chiều hướng tích cực. Tuy nhiên, cùng với việc duy trì tốc độ tăng trưởng, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng tăng trưởng. Việc tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước và chuyển hóa tốt các nguồn lực từ đầu tư, thương mại thành giá trị gia tăng trong nền kinh tế sẽ là những yếu tố quan trọng để củng cố nội lực.

Hoạt động xuất nhập khẩu gia tăng. Ảnh: Nghi Trần.

Ngành hàng chuẩn bị nguyên liệu cuối năm

Theo đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam, 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may ước đạt khoảng 27 tỷ USD, tăng 2,67%. Tính toàn chuỗi từ bông, sợi, vải đến may mặc, ngành xuất siêu khoảng 11,76 tỷ USD.

Trong những tháng cuối năm, ngành dệt may định hướng tiếp tục khai thác các thị trường hiện có, mở rộng thị trường mới và tăng khả năng chủ động nguyên phụ liệu. Phát triển sản xuất vải và nguyên phụ liệu trong nước được kỳ vọng giúp tăng tỷ lệ nội địa hóa, tận dụng tốt hơn các hiệp định thương mại tự do (FTA), đáp ứng quy tắc xuất xứ và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành điện tử trong 7 tháng đầu năm đạt trên 12,7 tỷ USD, tiếp tục dẫn đầu các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo về kim ngạch xuất khẩu.

 “Nếu tính cân đối cả năm thì chúng tôi dự trù tăng trưởng xuất khẩu 2 con số của ngành điện tử sẽ đạt được”, bà Hương cho biết. Cơ sở cho kỳ vọng này trước hết đến từ đơn hàng. Theo phản ánh của các doanh nghiệp thành viên Hiệp hội, nhiều doanh nghiệp đã có kế hoạch sản xuất tương đối rõ cho phần còn lại của năm.

“Rất nhiều doanh nghiệp báo về Hiệp hội là có đơn hàng khá ổn định đến tận cuối năm nay. Chúng tôi lo lắng cho những đơn hàng của những năm sau, còn đơn hàng của năm nay thì tương đối dồi dào”, bà Hương nói.

Cần kiến tạo những dư địa phát triển mới

Dù nền kinh tế  có nhiều điểm sáng nhưng  muốn tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần tạo thêm các động lực mới. Giới chuyên gia phân tích, cơ cấu lại các hoạt động hiện hữu và kiến tạo dư địa phát triển mới theo hướng nâng cao năng suất, tăng hàm lượng giá trị gia tăng, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Song song đó, Việt Nam cần kiến tạo những dư địa phát triển mới theo phương châm: Quy hoạch làm định hướng, hạ tầng làm nền tảng, thể chế làm đột phá và nguồn vốn xã hội làm động lực. Cách tiếp cận này sẽ mở ra các hành lang kinh tế mới, không gian phát triển mới và những lĩnh vực tăng trưởng mới phù hợp xu hướng của thời đại như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp công nghệ cao, logistics, đô thị thông minh và các ngành dịch vụ giá trị cao.

Nghĩa là, tăng trưởng hai con số không chỉ là tăng quy mô GDP, mà là quá trình chuyển đổi chất lượng tăng trưởng. Việt Nam phải chuyển từ tăng trưởng dựa vào khai thác nguồn lực sẵn có sang tăng trưởng dựa vào năng suất, đổi mới sáng tạo, công nghệ, thể chế hiệu quả và sự cộng hưởng giữa các thành phần kinh tế.

Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê, Bộ Tài chính nhấn mạnh cần tiếp tục mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết. Trong bối cảnh thương mại thế giới ngày càng xuất hiện nhiều rào cản kỹ thuật, yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc và xuất xứ, doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu. Đa dạng hóa thị trường cũng là giải pháp quan trọng để giảm rủi ro khi phụ thuộc quá lớn vào một số thị trường.

Cần chuyển mạnh hơn từ mục tiêu tăng kim ngạch xuất khẩu sang tăng giá trị gia tăng của xuất khẩu. Hiện nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm trên 90% kim ngạch xuất khẩu, nhưng nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực vẫn có hàm lượng nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu lớn. Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và tăng khả năng cung ứng của doanh nghiệp trong nước cho các tập đoàn FDI phải được xem là giải pháp căn cơ. Nếu doanh nghiệp Việt Nam sản xuất được nhiều hơn những linh kiện, nguyên liệu mà hiện nay chúng ta phải nhập khẩu thì hiệu quả đạt được là kép: vừa giảm nhập khẩu, vừa làm tăng phần giá trị trong nước trong hàng hóa xuất khẩu.

PGS. TS Nguyễn Ngọc Sơn

PGS. TS Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công, Trưởng khoa Kế hoạch phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân:

Chuyển đổi mạnh mẽ từ tăng trưởng chiều rộng sang chiều sâu

Để đạt tốc độ tăng trưởng cao từ nay đến năm 2045, mô hình tăng trưởng của Việt Nam phải chuyển đổi rất mạnh mẽ, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu, dựa vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, Việt Nam phải tạo ra những giá trị đặc thù của Việt Nam, những giá trị do Việt Nam tạo ra.

 Trong thời gian qua, chúng ta đã ban hành nhiều nghị quyết về đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp tư nhân và nhiều chính sách liên quan… Tuy nhiên, điều quan trọng là làm thế nào để các nghị quyết và định hướng đó được chuyển thành những kết quả cụ thể, tạo ra giá trị gia tăng và những giá trị đặc thù trong quá trình phát triển.

Muốn vậy, tôi đề xuất một số ý kiến như sau:

Thứ nhất là ở tầm quốc gia phải giải phóng và nuôi dưỡng năng lực trong nước thông qua tầm nhìn dài hạn; phối hợp hiệu quả; nắm bắt các xu hướng toàn cầu; xây dựng sức mạnh để tồn tại, duy trì, đổi mới và phát triển.

Thứ hai là tự chủ, tích hợp và liên kết giữa Chính phủ, doanh nghiệp và khu vực công nghệ.

Thứ ba là chính sách công nghiệp có trọng tâm, đi kèm kỷ luật hiệu quả. Cần có sự hỗ trợ có điều kiện như tín dụng, mua sắm và tiêu chuẩn. Chúng ta cần xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn và chính sách mua sắm ưu tiên đối với các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân trong nước, với các mốc thời gian và điều khoản kết thúc rõ ràng.

Thứ tư là nguồn nhân lực và năng lực mới. Cần đầu tư cho giáo dục, kỹ năng mua sắm công nghệ và nghiên cứu, phát triển.

Thứ năm là cơ sở hạ tầng, tài chính phát triển và nền tảng kỹ thuật số. Cần nâng cấp năng lực hậu cần, khả năng tiếp cận nguồn vốn, hạ tầng kỹ thuật và các nền tảng dùng chung như AI, IoT hoặc dữ liệu đám mây. Những nội dung này cần được phát triển trên một hệ sinh thái. Đặc biệt, trong kỷ nguyên công nghệ số, đây là yếu tố hết sức quan trọng, có thể giúp chúng ta rút ngắn khoảng cách so với các nước phát triển.

Thứ sáu là mở cửa có chiến lược và hội nhập toàn cầu. Chúng ta thu hút FDI nhưng phải xây dựng liên kết nội địa, đáp ứng các tiêu chuẩn và nâng cấp doanh nghiệp trong nước.