Các trung tâm dữ liệu bị tấn công, tham vọng AI vùng Vịnh đối mặt rủi ro
Theo Financial Times ngày 6/3, các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào trung tâm dữ liệu của Amazon tại UAE và Bahrain vừa qua đã mở ra một mặt trận mới trong căng thẳng giữa Iran và Mỹ, đồng thời đặt dấu hỏi lớn đối với kế hoạch xây dựng các trung tâm AI trị giá hàng tỷ USD tại khu vực vùng Vịnh.
Khói bốc lên sau khi tên lửa Iran đánh trúng trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Manama, Bahrain. Ảnh: AA/TTXVN
Theo các nguồn tin trong ngành công nghệ và an ninh, những cơ sở của Amazon Web Services (AWS) đã bị ảnh hưởng sau các cuộc tấn công bằng UAV, khiến một phần dịch vụ điện toán đám mây trong khu vực bị gián đoạn. Hãng thông tấn Fars, cơ quan truyền thông có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho biết các mục tiêu trong đợt tấn công gần đây bao gồm cơ sở của Amazon và Microsoft.
Amazon xác nhận hai trung tâm dữ liệu của hãng tại UAE đã bị UAV đánh trúng trực tiếp, làm tê liệt hai trong số ba “vùng khả dụng”, hệ thống dự phòng được thiết kế để đảm bảo dịch vụ vẫn hoạt động nếu một cơ sở gặp sự cố. AWS cho biết các đội kỹ thuật đang nỗ lực khôi phục hệ thống sau khi nhiều dịch vụ trực tuyến trong khu vực, bao gồm cả ứng dụng ngân hàng và nền tảng tiêu dùng bị ảnh hưởng.
Một trung tâm dữ liệu khác của AWS tại Bahrain cũng bị tác động do vụ tấn công xảy ra gần cơ sở này. Công ty hiện vận hành ít nhất ba cơ sở tại quốc đảo vùng Vịnh, trong đó có một cơ sở đặt gần căn cứ quân sự địa phương và tuyến cầu King Fahd nối Bahrain với Saudi Arabia.
Các nhà phân tích nhận định đây có thể là lần đầu tiên trong lịch sử một trung tâm dữ liệu của các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ trở thành mục tiêu trong một chiến dịch quân sự. Những tập đoàn này hiện chi phối thị trường điện toán đám mây toàn cầu và đóng vai trò hạ tầng quan trọng cho hàng nghìn doanh nghiệp.
Ông Owen Rogers, Giám đốc nghiên cứu cấp cao về điện toán đám mây tại Uptime Institute, cho rằng các trung tâm dữ liệu thương mại quy mô lớn như của AWS thường phục vụ hàng nghìn khách hàng cùng lúc, vì vậy bất kỳ sự cố nào cũng có thể gây ra rủi ro tập trung lớn đối với hệ thống kỹ thuật số của cả khu vực.
Trong thông báo gửi khách hàng, AWS cảnh báo môi trường hoạt động tại Trung Đông vẫn khó dự đoán do xung đột tiếp diễn. Công ty khuyến nghị các doanh nghiệp đang lưu trữ dữ liệu tại khu vực nên cân nhắc chuyển tải khối lượng công việc sang các khu vực máy chủ khác. Tuy nhiên, việc di chuyển dữ liệu và hệ thống công nghệ thông tin xuyên biên giới có thể phức tạp và tốn kém, đặc biệt với các dữ liệu nhạy cảm.
Vụ tấn công cũng làm gia tăng lo ngại đối với tham vọng của UAE và Saudi Arabia trong việc xây dựng các trung tâm AI quy mô lớn nhằm đa dạng hóa nền kinh tế ngoài dầu mỏ. Hai quốc gia này đã cam kết chi hàng chục tỷ USD cho hạ tầng dữ liệu và AI, đồng thời ký kết nhiều thỏa thuận với các tập đoàn công nghệ như Nvidia, Amazon và Microsoft.
Tại UAE, chính quyền đang triển khai một trong những cụm hạ tầng điện toán lớn của dự án “Stargate” do OpenAI khởi xướng tại Abu Dhabi. Trong khi đó, Microsoft cũng vừa công bố kế hoạch mở trung tâm Azure tại Saudi Arabia vào cuối năm 2026 để phục vụ các khách hàng lớn trong khu vực.
Khói bốc lên sau khi tên lửa Iran đánh trúng trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ tại Manama, Bahrain. Ảnh: AA/TTXVN
Các chuyên gia cho rằng các trung tâm dữ liệu có thể trở thành mục tiêu tương đối dễ tấn công trong xung đột hiện đại. Những cơ sở này thường có quy mô lớn, chứa nhiều hệ thống làm mát, máy phát điện diesel và tua-bin khí, các bộ phận có thể khiến toàn bộ hệ thống ngừng hoạt động nếu bị phá hủy.
Ông Sam Winter-Levy, chuyên gia tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho rằng tầm quan trọng chiến lược ngày càng tăng của các trung tâm dữ liệu khiến chúng trở thành mục tiêu hấp dẫn trong xung đột công nghệ. Theo ông, việc vô hiệu hóa các hệ thống làm mát hoặc nguồn điện có thể khiến toàn bộ trung tâm dữ liệu phải ngừng hoạt động.
Bà Jessica Brandt, chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, nhận định các cuộc tấn công có thể làm thay đổi cách các nhà đầu tư, công ty công nghệ và hãng bảo hiểm đánh giá rủi ro khi triển khai dự án tại Trung Đông. Trong nhiều năm, các quốc gia vùng Vịnh đã quảng bá khu vực này như một lựa chọn an toàn cho các dự án công nghệ quy mô lớn.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng việc phát triển hạ tầng AI tại khu vực khó có thể dừng lại. Ông Mohammed Soliman, chuyên gia tại Viện Trung Đông ở Washington, cho rằng các công ty công nghệ đã nhận thức rõ rủi ro khi đầu tư vào khu vực, nhưng Mỹ vẫn quyết định đưa các nước vùng Vịnh vào hệ sinh thái AI của mình.
Theo ông Soliman, việc bảo vệ các trung tâm dữ liệu cuối cùng phụ thuộc vào hệ thống phòng không của từng quốc gia. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, các cơ sở hạ tầng AI có thể sẽ trở thành mục tiêu chiến lược trong các cuộc xung đột tương lai.
