Cách sơ cứu đúng khi bị chấn thương mắt

Bệnh viện Mắt Trung ương ghi nhận hàng chục trẻ nhập viện vì chấn thương mắt do pháo nổ, nhiều trường hợp nặng, nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.

Trong dịp Tết Bính Ngọ 2026, bệnh viện tiếp nhận nhiều ca trẻ 4-12 tuổi bị pháo tự chế gây tổn thương nghiêm trọng. Một bệnh nhi ở Phú Thọ nhập viện với giác mạc tổn thương nặng, bỏng mi mắt, thị lực chỉ còn nhận biết sáng tối. Các bác sĩ đã phẫu thuật khâu giác mạc, tiêm kháng sinh nội nhãn và điều trị tích cực, song vẫn cần theo dõi lâu dài do nguy cơ biến chứng.

Theo các bác sĩ, chấn thương mắt do pháo thường gây rách giác mạc, vỡ nhãn cầu, bỏng nhiệt hoặc hóa chất. Nhiều trường hợp dù được phẫu thuật vẫn để lại di chứng nặng như sẹo giác mạc, bong võng mạc hoặc teo nhãn cầu, dẫn đến mù lòa.

Không chỉ tổn thương mắt, một số ca còn kèm chấn thương nặng như vỡ xương hàm, tổn thương nội tạng. Ngoài pháo, trẻ cũng dễ bị tai nạn từ các vật sắc nhọn trong sinh hoạt, nhưng pháo nổ vẫn là nguyên nhân nổi bật trong dịp Tết.

Một bệnh nhi nhập viện Bệnh viện Mắt Trung ương vì tai nạn pháo nổ - Ảnh: BSCC

Các chuyên gia cảnh báo, việc sử dụng pháo tự chế và thiếu giám sát của người lớn làm gia tăng nguy cơ tai nạn ở trẻ em. Khi xảy ra chấn thương mắt, cần che mắt bằng gạc sạch và đưa ngay đến cơ sở y tế, không tự ý xử trí.

Bác sĩ khuyến cáo không sử dụng pháo tự chế dưới mọi hình thức, tuân thủ quy định an toàn khi dùng pháo hoa và không để trẻ tiếp xúc hoặc lại gần khu vực có pháo. Việc nâng cao nhận thức trong gia đình và cộng đồng là yếu tố quan trọng để phòng tránh những tai nạn đáng tiếc.

Sơ cứu đúng khi bị chấn thương mắt

Trước khi đưa bệnh nhân bị chấn thương mắt đến bệnh viện cần có bước đầu sơ cứu đúng cách giúp ngăn chặn được nhiều nguy cơ gây nguy hiểm đến thị lực.

Theo các bác sĩ tùy thuộc vào loại chấn thương mắt mà cách sơ cứu cũng khác nhau.

- Đối với chấn thương phần phụ của mắt: Mi mắt, hốc mắt, lệ đạo

Nếu là chấn thương đụng dập như bầm máu mi mắt, sưng phù, tụ máu quanh hốc mắt nên sử dụng băng che mắt lại rồi đến cơ sở chuyên khoa mắt gần nhất để khám và điều trị.

Nếu là chấn thương xuyên thủng có gây rách và chảy máu nên phải cầm máu ngay, có thể sử dụng kháng sinh nhỏ mắt thông dụng như chloramphenicol… Tra kháng sinh và băng mắt lại sau đó đến ngay cơ sở chuyên khoa mắt để được khâu vết thương.

- Đối với chấn thương trong mắt: Giác mạc (lòng đen) và kết mạc (lòng trắng)

Đối với dị vật kết giác mạc (bụi, mạt sắt), tránh dụi mắt vì có thể làm dị vật ghim sâu hơn hay làm trầy lòng đen. Hãy chớp mắt vào ly nước sạch giúp dị vật trôi ra ngoài. Nếu không được, hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được lấy ra.

Đối với các trường hợp có vết thương xuyên thủng trong mắt kèm dịch nhầy nhớt, lẫn máu: Băng mắt ngay và chuyển đến cơ sở có chuyên khoa mắt gần nhất, không rửa mắt bằng nước và tuyệt đối không được tự ý lấy những vật lạ như đất, đá, cây… cắm trong mắt ra.

- Đối với các trường hợp bỏng mắt

Dù do bất cứ nguyên nhân gì đều phải rửa mắt ngay tại chỗ bằng các loại nước sạch có sẵn, rửa càng nhiều càng tốt (có thể để mắt dưới vòi nước máy để rửa hoặc vục mặt vào thau nước lớn để rửa từ 5 – 10 phút).

Trừ trường hợp bỏng vôi sống phải lấy hết vôi ra trước khi tiến hành rửa mắt vì vôi sống gặp nước mắt sẽ sôi lên gây thêm bỏng nhiệt. Sau đó, băng mắt và chuyển đến bệnh viện chuyên khoa mắt không được chậm trễ vì bất cứ lý do gì.

Chú ý: Băng mắt nhẹ nhàng, không nên ép chặt vì các tổ chức nội nhãn sẽ phòi ra hết. Nên băng che hoặc dùng khiên che bảo vệ mắt có lỗ sẽ tiện lợi hơn.

K. H