Cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Sửa đổi, bổ sung 4 nhóm chính sách lớn

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan gồm 4 điều, sửa đổi một số quy định của Luật hiện hành và các luật có liên quan, tập trung vào 4 nhóm chính sách lớn sau:

Tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan. Sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ. Đơn giản hóa một số điều kiện kinh doanh, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ hướng tới thực hiện đầy đủ hải quan số.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành nội dung phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Giao Chính phủ và Bộ Tài chính quy định chi tiết một số nội dung thuộc thẩm quyền để đảm bảo tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và mô hình tổ chức bộ máy mới.

Bổ sung các quy định nhằm đáp ứng các yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử; hoàn thiện các quy định về kho ngoại quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển và một số nội dung phục vụ phát triển khu thương mại tự do, trung tâm logistics và các mô hình kinh tế mới.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Ảnh: Hồ Long

Sửa đổi, hoàn thiện các quy định để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với thực tiễn quản lý như rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, chức danh, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan có liên quan.

Đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và một số luật khác để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng bãi bỏ những quy định không còn phù hợp hoặc được điều chỉnh tại các luật khác, góp phần đơn giản hóa, hệ thống hóa hệ thống pháp luật, giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả thi hành.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Theo khoản 2 Điều 3 của Luật này, trường hợp luật khác có quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, chế độ ưu tiên đối với doanh nghiệp khác với quy định của Luật Hải quan số 54/2014/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 71/2014/QH13, Luật số 35/2018/QH14, Luật số 07/2022/QH15, Luật số 90/2025/QH15, Luật số 133/2025/QH15 (sau đây gọi là Luật Hải quan số 54/2014/QH13) và Luật này thì thực hiện theo quy định của Luật Hải quan số 54/2014/QH13 và Luật này, trừ trường hợp quy định tại Luật Phát triển đô thị, Luật Thủ đô và các nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc thù.

Các đại biểu dự phiên họp. Ảnh: Phạm Thắng

Làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống của Cơ chế một cửa quốc gia

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, Chính phủ đã tiếp thu, rà soát toàn bộ nội dung giao quy định chi tiết (13 nội dung giao Chính phủ, 7 nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính) về phân quyền, phân cấp, bảo đảm phù hợp Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: Hồ Long

Về ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, Chính phủ cũng đã tiếp thu và cam kết ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng hải quan số, vận hành thử nghiệm trước khi Luật có hiệu lực; bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp lại hồ sơ đã có qua Cơ chế một cửa quốc gia; đồng thời, chỉnh lý khoản 10 Điều 1 sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 24 của Luật hiện hành theo hướng làm rõ nguyên tắc không yêu cầu khai lại thông tin đối với thành phần hồ sơ hải quan do cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, tổ chức hoạt động kiểm tra chuyên ngành cấp qua cơ chế một cửa quốc gia.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Ảnh: Phạm Thắng

Về Cơ chế một cửa quốc gia, tiếp thu ý kiến của ĐBQH đề nghị làm rõ bản chất pháp lý của khái niệm “Cơ chế một cửa quốc gia”, Chính phủ đã chỉnh lý khái niệm Cơ chế một cửa quốc gia theo hướng làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống; thống nhất thuật ngữ và bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp lại bản giấy đối với dữ liệu đã chia sẻ. Chính phủ cũng chỉnh lý khoản 1 Điều 1 sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 4 của Luật hiện hành; khoản 10 Điều 1 sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 4 của Luật hiện hành về Cơ chế một cửa quốc gia.